Göz Hastalıkları Engelli Rapor Oranları Cetveli 2026

Göz hastalıkları, Türkiye'de engelli raporu başvurularında sıkça yer alan önemli bir kategoridir. Sağlık kurulu, göz kaynaklı engellilik oranını belirlerken görme keskinliğini, görme alanını, iki gözün ayrı ve birlikte fonksiyon durumunu birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, keratokonus, katarakt, glokom, retina hastalıkları ve diğer görme sorunları için verilen rapor oranlarını, ameliyat öncesi ve sonrası durumları, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Göz Engelliliği Nedir?

Göz engelliliği, bir veya iki gözde meydana gelen kalıcı görme kaybını ifade etmektedir. Sağlık Bakanlığı yönetmeliğine göre görme engelliliği üç ana kategoride değerlendirilmektedir:

• Az görenler: Görme keskinliği belirli bir düzeyin altına inmiş olan bireyler

• Yasal körlük: En iyi gören gözde 20/200 ve altı görme keskinliği bulunan kişiler

• Total körlük: Işık algısı dahi olmayan bireyler

Göz engelliliğine yol açan başlıca hastalıklar şunlardır:

• Keratokonus (kornea incelmesi ve şekil bozukluğu)

• Katarakt (göz merceğinin bulanıklaşması)

• Glokom (göz tansiyonu ve optik sinir hasarı)

• Retinopati (diyabetik ve hipertansif)

• Retinitis pigmentoza (gece körlüğüne yol açan genetik hastalık)

• Makula dejenerasyonu (yaşa bağlı görme kaybı)

• Optik sinir atrofisi

• Doğuştan görme bozuklukları

• Travma sonrası göz hasarı

• Yüksek miyopi ve kompleks refraksiyon kusurları

Göz Engellilik Oranı Neye Göre Belirlenir?

Sağlık kurulu, göz engelliliği oranını belirlerken üç temel ölçüme dayanmaktadır:

• Görme keskinliği (visus): Snellen tablosu ile ölçülen değer

• Görme alanı: Perimetri testi ile ölçülen sağ ve sol göz görme alanı

• Refraksiyon kusurları: Miyopi, hipermetropi, astigmat değerleri

• İki gözün fonksiyon durumu: Tek gözün mü yoksa her iki gözün mü etkilendiği

• Kalıcılık: Görme kaybının düzeltilebilir olup olmadığı

Görme keskinliği, hastanın en iyi düzeltilmiş görme değeri üzerinden hesaplanmaktadır. Yani gözlük veya kontakt lens ile ulaşılabilecek en yüksek görme seviyesi esas alınmaktadır.

Görme Keskinliğine Göre Genel Engellilik Oranları

Sağlık kurulu, iki gözün en iyi düzeltilmiş görme keskinliğine göre şu oranları uygulamaktadır.

Görme Keskinliği ve Engellilik Oranı Tablosu

Keratokonus Engelli Rapor Oranı

Keratokonus, korneanın (gözün ön saydam tabakası) incelerek koni şeklinde öne doğru çıkması durumudur. Genellikle ergenlik ve erken erişkinlik döneminde başlamakta, ilerleyici karakter göstermektedir.

Keratokonus Oranları Tablosu

Keratokonus tanısı için başvuru sırasında hazır bulundurulması gereken belgeler:

• Kornea topografisi (Pentacam veya Orbscan): Kornea şekli ve incelmesi ölçümü

• Görme keskinliği testleri: Gözlük ve lens ile düzeltilmiş değerler

• Optik koherens tomografi (OCT)

• Kontakt lens uyum raporu

• Kornea çapraz bağlama işlem kayıtları (varsa)

• Kornea nakli operasyon notları (varsa)

Keratokonus ilerleyici olduğu için sağlık kurulu genellikle süreli rapor düzenlemektedir. Hastalığın stabilize olması sonrasında rapor süresiz hale gelebilmektedir.

Katarakt Engelli Rapor Oranı

Katarakt, göz merceğinin bulanıklaşarak görmeyi engellemesi durumudur. Yaşlanmaya bağlı en yaygın göz hastalığıdır.

Katarakt Oranları Tablosu

Katarakt ameliyatı başarılı geçen ve göz içi lens yerleştirilen hastalar için sağlık kurulu genellikle rapor düzenlememektedir. Ancak ameliyat sonrası komplikasyon gelişen, retina hasarı olan veya konjenital katarakt vakalarında yüksek oranlar verilebilmektedir.

Katarakt raporu için gerekli belgeler:

• Görme keskinliği ölçümü (ameliyat öncesi ve sonrası)

• Biyometri raporu

• Fundus muayene sonuçları

• OCT görüntüleri

• Ameliyat notu (varsa)

• Göz içi lens bilgileri

Glokom Engelli Rapor Oranı

Glokom, göz içi basıncının artması sonucu optik sinir hasarına yol açan hastalıktır. Erken teşhis edilmezse kalıcı körlüğe neden olmaktadır.

Glokom Oranları Tablosu

Glokom değerlendirmesinde en kritik parametre görme alanı testidir (perimetri). Bu test, hastanın çevresel görme kaybını objektif olarak belgelemektedir. İleri glokom vakalarında "tüp körlüğü" adı verilen dar merkezi görme alanı oluşmaktadır.

Glokom hastası için gerekli belgeler:

• Görme alanı testi (perimetri) raporları: Son 6 ay içinde

• Göz içi basınç ölçümleri (tonometri)

• OCT (optik koherens tomografi): Retina sinir lifi kalınlığı

• Gonyoskopi raporu

• Kullanılan ilaç raporları

• Ameliyat notları (varsa)

Retina Hastalıkları ve Rapor Oranları

Retina, gözün arkasındaki ışığa duyarlı sinir tabakasıdır. Retina hastalıkları görme kaybının önemli nedenleri arasındadır.

Retina Hastalıkları Oranları

Retinitis pigmentoza özel bir durumdur. Bu hastalıkta çevresel görme kademeli olarak kaybolmakta ve "tünel görme" adı verilen dar merkezi görme alanı oluşmaktadır. Görme keskinliği normal görünse bile görme alanı daralması yüksek oran getirmektedir.

Yüksek Miyopi ve Refraksiyon Kusurları

Refraksiyon kusurları (miyopi, hipermetropi, astigmat) tek başına engelli raporu için genellikle yeterli değildir. Ancak yüksek dereceli vakalar rapor kapsamına girebilmektedir.

Refraksiyon Kusuru Oranları

Ameliyat Öncesi Göz Hastalıkları İçin Rapor Alınabilir mi?

Ameliyat olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Sağlık kurulu, aşağıdaki durumlarda ameliyat öncesi de rapor düzenleyebilmektedir:

• Ameliyat riski yüksek olan hastalar

• Hastanın ameliyat olmayı tercih etmediği durumlar

• Ameliyatın görmeyi tam olarak düzeltemeyeceği vakalar

• Konservatif tedavi (ilaç, lens) uygulanan hastalar

Ameliyat sonrası görmenin düzelmesi durumunda rapor süresi bitince oran düşürülebilmektedir. Sağlık kurulu bu vakalarda yenileme başvurusunda değerlendirmeyi yeniden yapmaktadır.

Ameliyat Sonrası Göz Rapor Oranları

Göz ameliyatları sonrası rapor değerlendirmesi, ameliyatın sonucuna ve kalan görme durumuna göre yapılmaktadır.

Yaygın Göz Ameliyatları Sonrası Oranlar

Göz Engelli Rapor Belgeleri

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Görme keskinliği ölçüm sonuçları: Snellen tablosu ile

• Refraksiyon (gözlük numarası) ölçümü

• Görme alanı testi (perimetri): Glokom ve retina hastalarında zorunlu

• OCT (optik koherens tomografi) görüntüleri

• Kornea topografisi: Keratokonus için zorunlu

• Göz içi basınç ölçümü

• Fundus muayene sonuçları

• Renkli göz dibi fotoğrafı

• FFA (fundus floresein anjiyografisi): Retina hastalıklarında

• Elektrofizyolojik testler (ERG, VEP): Genetik hastalıklarda

• Kullanılan ilaçların raporları

• Ameliyat notları (varsa)

• Kontakt lens uyum raporu (keratokonus için)

Göz Engelli Bireylerin Yararlanabileceği Haklar

Göz engellilik raporunun %40 ve üzeri çıkması durumunda hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Göz Engellisinin Yararlanabileceği Somut Haklar

Görme engelli birey şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• Ücretsiz refakatçi hakkı: %90 ve üzeri görme engellilerin refakatçileri de ücretsiz seyahat edebilmektedir

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Rehber köpek kullanma hakkı: Toplu taşıma ve halka açık alanlarda

• Beyaz baston hakkı: Görme engelli bireyler için ücretsiz temin edilmektedir

• Sesli kitap ve materyal hizmeti: Milli Kütüphane üzerinden

• Konuşan bilgisayar programları desteği: Ekran okuyucu yazılımlar için destek

• Askerlikten muafiyet: İleri görme kaybı olan bireyler askerlikten muaf tutulmaktadır

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için ayrı emeklilik yolu

• Özel eğitim hizmetleri: Görme engelli okulları ve kaynaştırma eğitimi

• Elektrik ve su indirimleri: Belediyelerin sağladığı avantajlar

ÖTV Muafiyetli Araç ve Göz Engelliliği

Görme engelli bireylerin araç kullanma durumu özel bir konudur:

• %90 ve üzeri görme kaybı olan bireyler kendi araçlarını kullanamamaktadır ancak ailelerinin araç almasında ÖTV muafiyetinden yararlanabilmektedir

• Aile yakınlarından biri (birinci derece) rapor sahibinin adına ÖTV muafiyetli araç alabilmektedir

• Araç, engelli bireyin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanılmalıdır

• Kısmi görme kaybı olan hastalarda "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi verilmemektedir

Göz Engelli Rapor Süreleri

Sağlık kurulu, göz engellilik raporunda şu süreleri uygulamaktadır:

• Keratokonus (ilerleyici): 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Stabilize keratokonus: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Ameliyat bekleyen katarakt: 1 yıllık süreli rapor

• Glokom: 1 – 2 yıllık süreli rapor (ilaç kontrolü gerektirir)

• Retinitis pigmentoza: Süresiz (sürekli) rapor

• Total körlük: Süresiz (sürekli) rapor

• Konjenital göz hastalıkları: Süresiz (sürekli) rapor

• Optik sinir atrofisi: Süresiz (sürekli) rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Hastalığın ilerlemesi durumunda oran yükselebilmektedir.

Göz Muayenesinde Yapılan Testler

Sağlık kurulu muayenesinde göz hekimi şu testleri uygulamaktadır:

• Görme keskinliği testi (Snellen tablosu): En temel ölçüm

• Otorefraktometri: Refraksiyon değerlerinin belirlenmesi

• Görme alanı testi (perimetri): Çevresel görme değerlendirmesi

• Göz içi basınç ölçümü (tonometri): Glokom taraması

• Slit-lamp (biyomikroskopi) muayenesi: Ön segment değerlendirmesi

• Fundus muayenesi: Retina ve optik sinirin değerlendirmesi

• OCT: Retina ve optik sinir kalınlık ölçümü

• Kornea topografisi: Kornea şekil analizi

• Renkli görme testi (Ishihara): Renk körlüğü değerlendirmesi

• Elektrofizyolojik testler: ERG ve VEP

Göz Engelli Raporu Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Muayene öncesi gözlük ve kontakt lenslerinizi getiriniz

• Kullandığınız göz damlalarını yanınızda bulundurunuz

• Muayene günü göz damlası kullanmayınız (özellikle pupil dilatasyonu için)

• Önceki muayene raporları ve görüntülemeler kronolojik sırayla getirilmelidir

• Görme kayıp hikayesi başlangıç tarihi ile birlikte aktarılmalıdır

• Gece görüş sorunları doktora ayrıntılı anlatılmalıdır (retinitis pigmentoza için önemli)

• Işık hassasiyeti (fotofobi) durumu bildirilmelidir

• Yakın ve uzak görme sorunları ayrı ayrı aktarılmalıdır

• Günlük yaşamdaki kısıtlılıklar somut örneklerle anlatılmalıdır (örneğin: gazete okuyamama, TV'yi net görememe)

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Göz engelli hasta, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane yeni görüntüleme ve fonksiyonel testler talep edebilmektedir

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Göz Engelliliğinin Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

Göz engelliliği sıklıkla sistemik hastalıklarla birlikte görülmektedir. Balthazard Formülü ile birleştirme, oran artışı sağlamaktadır.

Örnek 1: Diyabetik retinopati (%40) ve diyabetik nöropati (%25) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %40

• Kalan sağlamlık: 100 – 40 = 60

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 60 × 25 = 1500

• Sonuç 100'e bölünür: 1500 / 100 = 15

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 40 + 15 = %55

Örnek 2: İleri keratokonus (%40) ve depresyon (%30) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %40

• Kalan sağlamlık: 60

• Çarpım: 60 × 30 = 1800

• Bölme: 1800 / 100 = 18

• Toplam: 40 + 18 = %58

Göz engelliliğine sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Diyabet ve komplikasyonları

• Hipertansiyon

• Nörolojik hastalıklar

• Depresyon (görme kaybına bağlı)

• Denge bozuklukları

• Böbrek yetmezliği (diyabetik komplikasyon)

• Kardiyovasküler hastalıklar

• Zihinsel yetersizlik (bazı genetik sendromlarda)

Askerlikten Muafiyet ve Göz Hastalıkları

Görme kayıpları, askerlik muayenesinde önemli bir kriterdir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre:

• Hafif refraksiyon kusurları: Askerlik yapmaya uygundur

• Yüksek dereceli miyopi (-6.00 D üzeri): Askerlik yeri kısıtlanır

• Keratokonus: Genellikle askerlikten muaf tutulur

• Aktif göz hastalıkları: Askerlik ertelenebilir veya muaf tutulur

• Bir gözde total görme kaybı: Askerlikten muaf tutulur

• Yasal körlük: Askerlikten muaf tutulur

Sık Sorulan Sorular

Keratokonus tanısı alan hasta engelli raporu alabilir mi? Evet, keratokonus tanısı bulunan hastalar rapor alabilmektedir. Verilen oran hastalığın evresine göre değişmektedir. Erken evrede %10 – %20 arasında kalırken ileri evrede %30 – %50 aralığına ulaşabilmektedir.

Katarakt ameliyatı sonrası rapor alınır mı? Başarılı katarakt ameliyatı sonrası görme tam olarak düzelen hastalar için genellikle rapor düzenlenmemektedir. Ancak ameliyat sonrası komplikasyon gelişen veya doğuştan katarakt vakalarında rapor alınabilmektedir.

Glokom hastası ne kadar rapor alır? Glokom oranı hastalığın evresine göre değişmektedir. Erken evrede %10 – %20 arasında kalırken ileri evre glokomda %70 – %90 aralığına çıkabilmektedir. Görme alanı kaybı en belirleyici faktördür.

Yasal körlük ile total körlük arasındaki fark nedir? Yasal körlük, en iyi gören gözde 20/200 ve altı görme keskinliğidir. Bu düzeydeki hastalar günlük yaşam aktivitelerini kısıtlı olarak sürdürebilmektedir. Total körlük ise ışık algısı dahi bulunmayan durumu ifade etmektedir. İki durum da %90 ve üzeri oran almaktadır.

Diyabetik retinopati için rapor alınabilir mi? Evet, diyabetik retinopati rapor kapsamındadır. Nonproliferatif evrede %20 – %40, proliferatif evrede %40 – %70 aralığında oran verilmektedir. Diyabetin diğer komplikasyonlarıyla birleştirildiğinde oran daha da yükselmektedir.

Retinitis pigmentoza hastası neden yüksek oran alır? Retinitis pigmentoza görme alanının kademeli olarak daralmasına yol açmaktadır. Merkezi görme keskinliği korunmuş görünse bile çevresel görme kaybı ciddi kısıtlılığa neden olmaktadır. Bu nedenle sağlık kurulu yüksek oranlar vermektedir. İleri evrede %90 ve üzeri oran alınabilmektedir.

Görme engelli birey ÖTV muafiyetli araç alabilir mi? Ağır görme engelli bireyler kendi araçlarını kullanamamakta ancak birinci derece yakınları rapor sahibinin adına ÖTV muafiyetli araç alabilmektedir. Bu hak %90 ve üzeri rapora sahip görme engelliler için geçerlidir.

Göz engelli raporu askerlikten muaf sağlar mı? Bir gözde total görme kaybı, yasal körlük ve ileri keratokonus gibi durumlar askerlikten muafiyet gerekçesidir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre değerlendirme yapılmaktadır.

Göz engelli raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.

Göz engelli birey emekli olabilir mi? %40 ve üzeri rapor sahibi olan hastalar engelli emekliliğinden, %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar ise malulen emeklilikten yararlanabilmektedir. Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları ayrıca karşılanmalıdır.

Kaynakça

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr

• Türk Oftalmoloji Derneği (TOD)

• Türk Retina Derneği

• T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

• TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği