Keratokonus Engelli Rapor Oranları Cetveli 2026

Keratokonus, korneanın ilerleyici incelmesi ve öne doğru koni şeklinde çıkması sonucu görme bozukluğuna yol açan hastalıktır. Sağlık kurulu, keratokonus için verilen rapor oranını belirlerken kornea kalınlığını, hastalığın evresini, düzeltilmiş görme keskinliğini ve iki gözün fonksiyon durumunu birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, keratokonus hastalarının engelli raporu alıp alamayacağını, evrelere göre oranları, kornea çapraz bağlama ve nakil sonrası durumları, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Keratokonus Nedir?

Keratokonus, gözün ön saydam tabakası olan korneanın normal küresel yapısını kaybederek koni şeklinde öne doğru çıkması durumudur. Bu şekil bozukluğu, ışığın retinada düzgün odaklanmasını engelleyerek görme bulanıklığına ve bozulmasına neden olmaktadır.

Keratokonus genellikle ergenlik döneminde (12 – 18 yaş) başlamakta ve 30'lu yaşlara kadar ilerlemeye devam etmektedir. Hastalık genellikle iki taraflı olarak görülmekte ancak iki gözde farklı hızlarda ilerleyebilmektedir.

Keratokonusun başlıca belirtileri şunlardır:

• Görme bulanıklığı ve gözlükle düzelemeyen görme kaybı

• Sık sık gözlük numarasının değişmesi

• Işığa hassasiyet (fotofobi)

• Işıklarda parlama ve halo görme

• Gece görüşünde belirgin bozulma

• Çift görme (monoküler diplopi)

• Kaşıntı ve göz ovuşturma alışkanlığı

• Bir gözü kapatıldığında görüntünün değişmesi

Keratokonusun başlıca nedenleri ve risk faktörleri şunlardır:

• Genetik yatkınlık (aile öyküsü)

• Sürekli göz ovuşturma alışkanlığı

• Alerjik göz hastalıkları

• Down sendromu ve diğer genetik sendromlar

• Bağ dokusu hastalıkları (Marfan, Ehlers-Danlos)

• Uzun süreli sert kontakt lens kullanımı

• Atopik dermatit

Keratokonus Evreleri (Amsler-Krumeich Sınıflaması)

Sağlık kurulu, keratokonus değerlendirmesinde uluslararası kabul gören Amsler-Krumeich sınıflamasını temel almaktadır.

Amsler-Krumeich Evre Tablosu

Keratokonus Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Evet, keratokonus hastası engelli raporu alabilmektedir. Ancak rapor alınabilmesi için hastalığın belirli bir evreye ulaşmış olması ve nesnel klinik bulguların bulunması gerekmektedir.

Rapor için değerlendirilen faktörler şunlardır:

• Kornea topografisi: Pentacam veya Orbscan ile detaylı kornea analizi

• Kornea kalınlığı ölçümü (pakimetri): İnceleme derecesinin belirlenmesi

• Keratometri değerleri: Kornea eğriliğinin ölçümü

• Görme keskinliği: En iyi düzeltilmiş görme değeri

• Kullanılan lens tipi: Gözlük, yumuşak lens, sert lens veya skleral lens

• İki gözün etkilenim durumu: Tek taraflı veya iki taraflı

• Hastalığın ilerleme hızı: Son 6 – 12 aydaki değişim

• Tedavi öyküsü: Kornea çapraz bağlama, halka, nakil geçmişi

Erken evre keratokonus için sağlık kurulu genellikle düşük oranlar vermektedir. Hastalık ilerledikçe ve tedavi seçenekleri sınırlandıkça oran belirgin şekilde yükselmektedir.

Keratokonus Engelli Rapor Oranları

Keratokonus için verilen oran, hastalığın klinik evresine, uygulanan tedaviye ve iki gözün fonksiyon durumuna göre değişmektedir.

Keratokonus Evrelerine Göre Oranlar

Görme Keskinliğine Göre Keratokonus Oranları

Sağlık kurulu, en iyi düzeltilmiş görme keskinliğini de değerlendirmede esas almaktadır.

Sağlık kurulu, iki tablo arasında en yüksek oranı verecek şekilde değerlendirme yapmaktadır.

Kornea Çapraz Bağlama (CXL) Sonrası Rapor Oranı

Kornea çapraz bağlama (Corneal Cross-Linking, CXL), keratokonusun ilerlemesini durdurmak amacıyla uygulanan cerrahi işlemdir. Bu işlem hastalığı iyileştirmez ancak ilerlemeyi durdurmayı hedeflemektedir.

Kornea Çapraz Bağlama Sonrası Oranlar

CXL uygulanması, sağlık kurulunun süreli rapor düzenlemesine neden olabilmektedir. Hastalığın stabil kaldığı gösterildikçe rapor süresiz hale gelebilmektedir. CXL öncesi ve sonrası kornea topografileri karşılaştırmalı olarak sunulmalıdır.

Kornea İçi Halka (Intacs) Sonrası Rapor Oranı

Kornea içi halka takılması, ileri keratokonus vakalarında kornea şeklini düzeltmek amacıyla uygulanan girişimdir. Bu tedavi keratokonusu tedavi etmemekte, kornea şeklini yumuşatarak görmeyi iyileştirmeyi hedeflemektedir.

Kornea İçi Halka Sonrası Oranlar

Kornea Nakli (Keratoplasti) Sonrası Rapor Oranı

Kornea nakli, keratokonusun en ileri evrelerinde uygulanan cerrahi tedavidir. Nakil sonrası oran, cerrahinin başarısına ve elde edilen görmeye göre farklılık göstermektedir.

Kornea Nakli Türlerine Göre Oranlar

Kornea nakli sonrası ilk yıl için genellikle 1 – 2 yıllık süreli rapor düzenlenmektedir. Nakil stabilize olduktan sonra oran ve süre yeniden değerlendirilmektedir.

Ameliyat Öncesi Keratokonus için Rapor Alınır mı?

Evet, ameliyat olmamış keratokonus hastaları da rapor alabilmektedir. Sağlık kurulu, ameliyat olma zorunluluğu aramamaktadır. Hastalığın kornea topografisi ile belgelenmesi ve görme kaybının ölçülmesi yeterlidir.

Ameliyat öncesi rapor için gerekli olan durumlar:

• Kornea topografisinde net keratokonus bulguları

• Kornea kalınlığında incelme

• Gözlük ile düzelemeyen görme kaybı

• Kontakt lens kullanma zorunluluğu

• Hastalığın ilerlediğinin belgelenmesi

Bu vakalarda sağlık kurulu, hastalığın evresine göre %15 – %50 arasında oran verebilmektedir. Hastalık ileride ilerlerse yenileme başvurusu ile oran yükseltilebilmektedir.

Keratokonus Raporu için Gerekli Belgeler

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Kornea topografisi: Pentacam, Orbscan veya benzeri cihazlarla çekilen detaylı kornea haritası

• Kornea pakimetri raporu: Kornea kalınlığı ölçüm sonucu

• Görme keskinliği testleri: Snellen tablosu ile ölçüm (gözlük ve lens ile)

• Refraksiyon (gözlük numarası) raporu

• Keratometri değerleri

• OCT (optik koherens tomografi): Kornea ve ön segment görüntüleme

• Kontakt lens uyum raporu: Sert veya skleral lens kullananlar için

• Kornea çapraz bağlama (CXL) işlem kayıtları (varsa)

• Kornea içi halka operasyon notu (varsa)

• Kornea nakli epikrizi (varsa)

• Nakil sonrası kontrol muayeneleri

• Gözlük veya lens reçetesi

• Hastalığın seyrini gösteren eski raporlar (varsa)

Keratokonus Hastalarının Yararlanabileceği Haklar

Keratokonus raporunun %40 ve üzeri çıkması durumunda hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Keratokonus Hastasının Yararlanabileceği Somut Haklar

Keratokonus kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Gece vardiyasından ve göz yorucu işlerden muafiyet: Işık hassasiyeti nedeniyle

• Yer değiştirme (tayin) hakkı: Memurlar için sağlık durumuna uygun bölgeye tayin

• Askerlikten muafiyet: İleri keratokonus vakalarında

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için

• Skleral lens giderleri: Bazı SGK anlaşmalı hastanelerde karşılanmaktadır

• Kornea nakli giderleri: SGK kapsamında karşılanmaktadır

Keratokonus Hastasında Araç Kullanımı ve ÖTV Muafiyeti

Keratokonus hastalarının araç kullanma durumu görme keskinliğine göre değerlendirilmektedir:

• Sürücü ehliyeti için en iyi düzeltilmiş görme keskinliği en az 5/10 olmalıdır

• Bu değerin altındaki hastalar araç kullanma yetkisini kaybedebilmektedir

• %90 ve üzeri rapor doğrudan ÖTV muafiyetli araç alım hakkı sağlamaktadır (yakınları adına)

• %40 – %89 arası rapora sahip hastalar "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi ile ÖTV muafiyetli araç alamamaktadır (görme engellerinde bu ibare verilmemektedir)

Keratokonus Raporu Kaç Yıl Geçerli?

Sağlık kurulu, keratokonus için düzenlediği raporda şu süreleri uygulamaktadır:

• Erken ve orta evre ilerleyici keratokonus: 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Kornea çapraz bağlama sonrası stabil vaka: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Halka takılı stabil vaka: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Kornea nakli ilk 1 – 2 yıl: 1 yıllık süreli rapor

• Kornea nakli sonrası stabil vaka: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Nakil sonrası kalıcı hasarı olan hasta: Süresiz (sürekli) rapor

• Total görme kaybı gelişmiş vaka: Süresiz (sürekli) rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Keratokonus ilerleyici bir hastalık olduğu için yenileme sırasında oran artabilmektedir.

Keratokonus Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde göz hekimi şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Görme keskinliği ölçümü: Snellen tablosu ile gözlük ve lens durumunda

• Otorefraktometri: Refraksiyon değerlerinin belirlenmesi

• Slit-lamp (biyomikroskop) muayenesi: Kornea üzerindeki değişikliklerin görüntülenmesi

• Kornea topografisi: Pentacam veya Orbscan ile kornea şekli analizi

• Kornea pakimetri: Kornea kalınlığı ölçümü

• Keratometri: Kornea eğriliğinin ölçümü

• Kontakt lens uyum değerlendirmesi: Kullanılan lens tipi ve toleransı

• Rijit gaz geçirgen lens (RGP) veya skleral lens uygunluğu

• Fundus muayenesi: Retina değerlendirmesi (ek hastalık kontrolü)

• Renkli göz dibi fotoğrafı

Keratokonus Raporu Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Muayeneden önce kontakt lens 24 – 48 saat çıkarılmalıdır (kornea şekli normale dönmesi için)

• Gözlük ve kullanılan tüm lensler yanınızda bulundurulmalıdır

• Muayene günü göz damlası kullanılmamalıdır

• Eski kornea topografileri karşılaştırma için getirilmelidir

• Hastalığın başlangıç tarihi ve ilerleme hızı doktora aktarılmalıdır

• Aile öyküsü ve genetik hastalık bilgileri paylaşılmalıdır

• Işık hassasiyeti, gece görüş sorunları ayrıntılı anlatılmalıdır

• Günlük yaşamdaki kısıtlılıklar somut örneklerle aktarılmalıdır (örneğin: gece araç kullanamama, uzun süre bilgisayarda çalışamama)

• Kullanılan CXL veya cerrahi girişim raporları eksiksiz sunulmalıdır

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Keratokonus hastası, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane yeni kornea topografisi ve görme keskinliği testleri yapmaktadır

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Keratokonusun Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

Keratokonus sıklıkla başka göz ve sistemik hastalıklarla birlikte görülmektedir. Balthazard Formülü ile birleştirme, oran artışı sağlamaktadır.

Örnek 1: İleri keratokonus (%40) ve depresyon (%30) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %40

• Kalan sağlamlık: 100 – 40 = 60

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 60 × 30 = 1800

• Sonuç 100'e bölünür: 1800 / 100 = 18

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 40 + 18 = %58

Örnek 2: Orta evre keratokonus (%25) ve alerjik astım (%20) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %25

• Kalan sağlamlık: 75

• Çarpım: 75 × 20 = 1500

• Bölme: 1500 / 100 = 15

• Toplam: 25 + 15 = %40

Bu hesaplama ile hasta engelli statüsüne girmektedir.

Keratokonusa sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Alerjik göz hastalıkları

• Atopik dermatit

• Astım ve alerjik rinit

• Down sendromu

• Marfan sendromu

• Ehlers-Danlos sendromu

• Diğer göz hastalıkları (glokom, katarakt)

• Depresyon (görme kaybına bağlı)

• Migren

Askerlikten Muafiyet ve Keratokonus

Keratokonus, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre askerlik muayenesinde önemli bir kriterdir:

• Erken evre keratokonus (gözlük ile düzelen): Askerlik yapmaya uygun olabilir

• Orta evre keratokonus (kontakt lens gerektiren): Askerlik yeri kısıtlanır

• İleri evre keratokonus: Askerlikten muaf tutulur

• Kornea nakli geçirmiş hasta: Askerlikten muaf tutulur

• İki gözde ileri keratokonus: Askerlikten muaf tutulur

Askerlik muayenesi için de sağlık kurulu raporu geçerli olmakta ve TSK sağlık birimi ek değerlendirme yapmaktadır.

Keratokonus ve Ehliyet Durumu

Keratokonus hastalarının sürücü belgesi alma ve mevcut ehliyetlerini kullanma durumu görme keskinliğine bağlıdır:

• B sınıfı ehliyet için her iki gözle 5/10 görme keskinliği yeterlidir

• Ticari araç ehliyeti için daha yüksek görme keskinliği aranmaktadır

• Görme keskinliği bu değerlerin altına düşerse ehliyet iptal edilebilmektedir

• Gece görüş sorunları olan hastalara gündüz araç kullanma sınırlaması getirilebilmektedir

• Kontakt lens kullanan sürücülerin ehliyetinde bu bilgi belirtilmektedir

Skleral Lens ve SGK Desteği

Skleral lensler, ileri keratokonus vakalarında görmeyi iyileştiren özel kontakt lenslerdir. Bu lensler standart kontakt lenslerden çok daha pahalıdır (bir çift 3.000 – 8.000 TL). SGK desteği durumu şu şekildedir:

• SGK, skleral lens giderlerini kısıtlı olarak karşılamaktadır

• Bazı üniversite hastanelerinde ücretsiz veya indirimli lens uygulaması yapılmaktadır

• Engelli aylığı alan hastalar için ek destek imkanları bulunmaktadır

• Belediyelerin sosyal yardım fonları başvuru yapılabilecek diğer kaynaklardır

Sık Sorulan Sorular

Keratokonus tanısı alan herkes engelli raporu alır mı? Hayır, keratokonus tanısı tek başına rapor için yeterli değildir. Rapor alınabilmesi için hastalığın evresi, kornea kalınlığı ve görme keskinliği belirli kriterleri karşılamalıdır. Erken evre keratokonuslu bazı hastalar rapor alamayabilmektedir.

Kornea çapraz bağlama sonrası rapor oranım düşer mi? Kornea çapraz bağlama hastalığın ilerlemesini durdurmayı hedeflemektedir. Görmeyi düzeltmemektedir. Bu nedenle CXL sonrası rapor oranı düşmez, ancak hastalığın stabil olduğu belgelenirse rapor süresi uzatılabilir.

Kornea nakli olduktan sonra rapor iptal olur mu? Kornea nakli sonrası ilk 1 – 2 yıl kritik iyileşme dönemidir. Bu dönemde süreli rapor devam eder. Nakil başarılı ve görme iyi olsa bile kornea nakli kalıcı bir müdahaledir. Bu nedenle rapor tamamen iptal edilmemekte, oran yeniden değerlendirilerek düzenlenmektedir.

Bir gözümde keratokonus var, diğer gözüm sağlam. Rapor alabilir miyim? Tek taraflı keratokonus için verilen oran genellikle %20 – %35 aralığındadır. Bu oran tek başına %40 barajını aşmadığı için engelli statüsüne girmemektedir. Ancak eşlik eden başka rahatsızlıklarla birleştirme mümkündür.

Keratokonus hastası ehliyet alabilir mi? Her iki gözle en az 5/10 görme keskinliğine sahip keratokonus hastaları ehliyet alabilmektedir. Bu değerin altına düşen hastaların ehliyet alma veya mevcut ehliyeti yenileme hakları kısıtlanabilmektedir.

Keratokonus için hangi hastaneye başvurmalıyım? Rapor başvurusunda göz hastalıkları bölümü olan tam teşekküllü devlet hastanelerine, şehir hastanelerine veya üniversite hastanelerine başvurulmalıdır. Kornea topografisi cihazı (Pentacam veya Orbscan) bulunan hastaneler tercih edilmelidir.

Skleral lens kullanan hasta ne kadar rapor alır? Skleral lens kullanma zorunluluğu, hastalığın ileri evrede olduğunun göstergesidir. Bu hastalar genellikle %25 – %50 aralığında rapor alabilmektedir. Skleral lens ile bile yeterli görmeye ulaşamayan hastalarda oran daha da yükselmektedir.

Keratokonus raporu askerlikten muafiyet sağlar mı? İleri evre keratokonus (Evre 3 ve üzeri) ve kornea nakli geçirmiş hastalar askerlikten muaf tutulmaktadır. Erken evre hastalarda askerlik yeri kısıtlanabilmektedir.

Keratokonus tedavisi SGK kapsamında mı? Kornea çapraz bağlama, kornea içi halka ve kornea nakli işlemleri SGK kapsamında karşılanmaktadır. Skleral lens giderleri ise kısmen karşılanmaktadır. Standart gözlük ve kontakt lens giderleri genellikle SGK kapsamı dışındadır.

Keratokonus hastası çalışamaz mı? Keratokonus hastası çalışabilmektedir ancak bazı iş türleri için sağlık kurulu raporu ile muafiyet talep edilebilmektedir. Uzun süreli bilgisayar kullanımı, ince el işi, sürücülük gerektiren işler ve gece vardiyaları ilerlemiş vakalar için uygun olmayabilir.

Keratokonus raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.

Keratokonus çocuklarda nasıl değerlendirilir? 18 yaş altı keratokonus hastaları için erişkin raporu yerine ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) düzenlenmektedir. Ergenlik dönemindeki hastalık genellikle hızlı ilerlediği için 6 – 12 aylık aralıklarla takip önerilmektedir.

Kaynakça

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr

• Türk Oftalmoloji Derneği (TOD)

• Türk Kornea Derneği

• T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

• TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği