Göz Tansiyonu (Glokom) Engelli Raporu 2026

Göz tansiyonu, göz içi basıncının normal değerlerin üzerine çıkması durumudur. Sağlık kurulu, göz tansiyonu için verilen rapor oranını belirlerken basınç değerlerini, optik sinir hasarının varlığını, görme alanı kaybını ve iki gözün fonksiyon durumunu birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, göz tansiyonu hastalarının engelli raporu alıp alamayacağını, oran cetvellerini, tedavi durumlarını, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Göz Tansiyonu Nedir?

Göz tansiyonu (oküler hipertansiyon), gözün içindeki sıvı basıncının normal sınırların üzerine çıkması durumudur. Normal göz içi basıncı 10 – 21 mmHg aralığındadır. Bu değerin üzerindeki basınçlar göz tansiyonu olarak değerlendirilmektedir.

Göz tansiyonu ile glokom arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Göz tansiyonu sadece basıncın yüksek olması durumunu ifade ederken, glokom bu yüksek basıncın optik sinire zarar vermesi sonucu görme kaybına yol açmasıdır. Yüksek göz tansiyonu olan her hasta glokom hastası değildir. Ancak göz tansiyonu, glokom gelişimi için en önemli risk faktörüdür.

Göz tansiyonunun başlıca nedenleri şunlardır:

• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü

• İleri yaş (özellikle 40 yaş üzeri)

• Diyabet ve hipertansiyon

• Uzun süreli kortizon kullanımı

• Kalın kornea yapısı

• Miyopi (yakını görme bozukluğu)

• Göz travmaları

• Uveit ve diğer göz iltihapları

• Bazı sistemik hastalıklar

Göz tansiyonu genellikle belirti vermez. Bu nedenle sinsi bir hastalıktır ve genellikle rutin göz muayenelerinde tespit edilmektedir. Belirti verdiğinde ise şu şikayetlere yol açabilmektedir:

• Baş ağrısı

• Göz ağrısı

• Bulanık görme

• Işıklarda halo görme

• Bulantı ve kusma (ani yüksek basınç ataklarında)

• Kırmızı göz

• Görme alanı daralması (glokom gelişmişse)

Göz Tansiyonu Değerleri

Sağlık kurulu, göz tansiyonu değerlendirmesinde göz içi basınç ölçümlerini temel almaktadır.

Göz İçi Basınç Sınıflaması

Göz Tansiyonu Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Sadece yüksek göz tansiyonu bulunan ve optik sinir hasarı gelişmemiş hastalar genellikle engelli raporu alamamaktadır. Bunun nedeni, göz tansiyonunun tek başına görme kaybına yol açmaması ve ilaç tedavisi ile kolayca kontrol altına alınabilmesidir.

Ancak aşağıdaki durumlarda göz tansiyonu hastası rapor alabilmektedir:

• Yüksek basınç sonucu optik sinir hasarı gelişmişse (glokom aşamasına geçmişse)

• Görme alanı kaybı belgelenmişse

• Görme keskinliğinde belirgin azalma varsa

• Ameliyat gerektirmiş ve kalıcı sekel bırakan vakalarda

• Kontrol edilemeyen yüksek basınç ile birlikte ilerleyici hasar bulunuyorsa

• Sekonder göz tansiyonu ve altta yatan başka göz hastalığı varsa

Rapor için değerlendirilen ana faktör, göz tansiyonunun optik sinire verdiği zarar ve görme fonksiyonuna etkisidir. Sadece yüksek basınç ölçümü rapor için yeterli değildir.

Göz Tansiyonu Engelli Rapor Oranları

Göz tansiyonu için verilen oran, hastalığın klinik durumuna, glokom gelişip gelişmediğine ve iki gözün fonksiyon durumuna göre değişmektedir.

Göz Tansiyonu Durumuna Göre Oranlar

Optik Sinir Hasarına Göre Oranlar

Sağlık kurulu, iki tablo arasında hasta lehine olan yüksek oranı esas almaktadır.

Ameliyat Sonrası Göz Tansiyonu Rapor Oranı

İlaç tedavisi ile kontrol altına alınamayan göz tansiyonu vakalarında cerrahi tedavi uygulanmaktadır. Ameliyat sonrası rapor değerlendirmesi şu şekildedir:

Ameliyat Türlerine Göre Rapor Oranları

Göz tansiyonu ameliyatı sonrası basınç kontrol altına alınsa bile mevcut optik sinir hasarı geri döndürülememektedir. Bu nedenle ameliyat başarılı olsa dahi rapor devam edebilmektedir.

Sekonder Göz Tansiyonu ve Rapor Oranları

Sekonder göz tansiyonu, başka bir hastalık veya faktör nedeniyle gelişen yüksek göz içi basıncı durumudur. Bu vakalarda hem yüksek basınç hem de altta yatan neden birlikte değerlendirilmektedir.

Sekonder Göz Tansiyonu Nedenlerine Göre Oranlar

Ani (Akut) Kapalı Açılı Yüksek Basınç Atak

Kapalı açılı glokoma bağlı ani yüksek basınç atakları göz için acil durumlardır. Bu ataklar sırasında göz içi basıncı 60 – 80 mmHg'ye kadar çıkabilmektedir. Bu vakalar için rapor değerlendirmesi şu şekildedir:

• Erken müdahale ile tam iyileşen atak: Rapor genellikle düzenlenmez

• Kısa süreli kalıcı hasarı olan atak: %15 – %30

• Görme alanı kaybı gelişen atak: %30 – %55

• Total görme kaybı ile sonuçlanan atak: %70 – %95

Göz Tansiyonu Raporu için Gerekli Belgeler

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Göz içi basınç ölçüm kayıtları (tonometri): Farklı zamanlarda yapılmış birden fazla ölçüm

• Diürnal (24 saatlik) basınç ölçümü: Basıncın gün içinde değişimi

• Görme alanı testi (perimetri) raporları: Son 6 ay içinde

• OCT (optik koherens tomografi): Retina sinir lifi kalınlığı

• Görme keskinliği ölçümü: Snellen tablosu ile

• Optik disk fotoğrafları

• Gonyoskopi raporu: Ön kamara açısının değerlendirmesi

• Pakimetri (kornea kalınlığı) ölçümü: Basınç düzeltmesi için

• Kullanılan göz damlalarının listesi

• Fundus muayenesi sonuçları

• Ameliyat raporları (varsa)

• Ameliyat sonrası kontrol raporları

• Sistemik hastalık raporları: Diyabet, hipertansiyon

• Aile öyküsü ve genetik test raporları

Göz Tansiyonu Hastalarının Yararlanabileceği Haklar

Göz tansiyonu kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir. Ancak izole yüksek basınç durumunda bu barajın aşılması genellikle mümkün olmamaktadır.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Göz Tansiyonu Hastasının Yararlanabileceği Somut Haklar

Göz tansiyonu kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Gece vardiyasından muafiyet: Görme sorunları nedeniyle

• Yer değiştirme (tayin) hakkı: Memurlar için sağlık durumuna uygun bölgeye tayin

• Askerlikten muafiyet: İleri görme kaybı gelişen vakalarda

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için

• Göz damlası giderleri: SGK tarafından karşılanmaktadır

• Göz tansiyonu ameliyatı giderleri: SGK tarafından karşılanmaktadır

• Elektrik ve su indirimleri: Belediyelerin sağladığı avantajlar

Göz Tansiyonu Raporu Kaç Yıl Geçerli?

Sağlık kurulu, göz tansiyonu için düzenlediği raporda şu süreleri uygulamaktadır:

• İlaç ile kontrol altında hafif yüksek basınç: 1 – 2 yıllık süreli rapor (rapor sınırında ise)

• Optik sinir hasarı gelişmiş göz tansiyonu: 2 – 3 yıllık süreli rapor

• İleri optik sinir hasarı olan göz tansiyonu: 3 – 5 yıllık süreli rapor

• Total optik sinir atrofisi: Süresiz (sürekli) rapor

• Total körlüğe ilerlemiş vakalar: Süresiz (sürekli) rapor

• Ameliyat sonrası ilk 1 – 2 yıl: 1 yıllık süreli rapor

• Sekonder göz tansiyonu: Altta yatan hastalığa göre 1 – 3 yıllık süreli rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Göz tansiyonu ilerleyici bir durum olabildiği için yenileme sırasında oran artabilmektedir.

Göz Tansiyonu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde göz hekimi şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Göz içi basınç ölçümü (tonometri): Aplanasyon tonometrisi altın standarttır

• Diürnal basınç değişimi: Farklı saatlerde yapılan ölçümler

• Görme keskinliği ölçümü: Snellen tablosu ile

• Görme alanı testi (perimetri): Humphrey veya Octopus cihazı ile

• OCT (optik koherens tomografi): Retina sinir lifi kalınlığı ve gangliyon hücre analizi

• Optik disk fotoğrafı: Optik sinirdeki çukurluk oranı (C/D)

• Gonyoskopi: Ön kamara açısının değerlendirmesi

• Pakimetri: Kornea kalınlığı ölçümü

• Slit-lamp (biyomikroskop) muayenesi: Ön segment değerlendirmesi

• Fundus muayenesi: Retina ve optik sinir kontrolü

• Provokasyon testleri (bazı vakalarda)

Göz Tansiyonu Raporu Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Kullandığınız göz damlalarını muayeneye giderken almayınız (bu durum basıncı yapay olarak düşürebilmektedir)

• Ancak damla kullandığınızı hekime açıkça bildiriniz

• Farklı zamanlarda yapılmış basınç ölçümleri getirilmelidir

• Görme alanı testleri en az 6 ay içinde yapılmış olmalıdır

• Optik sinir hasarını gösteren OCT raporları eksiksiz sunulmalıdır

• Eski hastalık öyküsü ve hastalığın seyri detaylı anlatılmalıdır

• Aile öyküsü doktora aktarılmalıdır

• Baş ağrısı, göz ağrısı, halo görme gibi şikayetler bildirilmelidir

• Günlük yaşamdaki kısıtlılıklar somut örneklerle aktarılmalıdır

• Kortizon içeren ilaç kullanımı varsa bilgi verilmelidir

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Göz tansiyonu hastası, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane yeni görme alanı testi, OCT ve basınç ölçümü talep etmektedir

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Göz Tansiyonu ve Glokom Arasındaki Fark

Bu iki kavram sıklıkla karıştırılmaktadır. Aşağıdaki tablo iki durumun temel farklarını özetlemektedir.

Yüksek göz tansiyonu olan her hasta glokom hastası değildir. Ancak tedavi edilmeyen göz tansiyonu zamanla glokoma dönüşebilmektedir. Bu nedenle düzenli göz muayenesi ve tedavi büyük önem taşımaktadır.

Göz Tansiyonunun Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

İzole göz tansiyonu tek başına %40 barajını aşmadığı için diğer rahatsızlıklarla Balthazard Formülü ile birleştirme büyük önem taşımaktadır.

Örnek 1: Kontrolsüz göz tansiyonu (%25) ve diyabet (%25) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %25

• Kalan sağlamlık: 100 – 25 = 75

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 75 × 25 = 1875

• Sonuç 100'e bölünür: 1875 / 100 = 18,75

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 25 + 18,75 = %43,75

Bu hesaplama ile hasta engelli statüsüne girmektedir.

Örnek 2: Göz tansiyonu + orta düzey glokom (%40) ve tip 2 diyabet + diyabetik retinopati (%35) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %40

• Kalan sağlamlık: 60

• Çarpım: 60 × 35 = 2100

• Bölme: 2100 / 100 = 21

• Toplam: 40 + 21 = %61

Göz tansiyonuna sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Glokom (izlemede glokoma dönüşen vakalar)

• Diyabet ve diyabetik retinopati

• Hipertansiyon ve hipertansif retinopati

• Katarakt

• Yaşa bağlı makula dejenerasyonu

• Uveit

• Migren

• Uyku apnesi

• Kalp ve damar hastalıkları

• Depresyon (kronik göz sorunları nedeniyle)

Askerlikten Muafiyet ve Göz Tansiyonu

Göz tansiyonu tek başına genellikle askerlikten muafiyet için yeterli değildir. Ancak şu durumlarda muafiyet mümkündür:

• Sadece yüksek basınç (hasarsız): Askerlik yapmaya uygundur

• İlaç ile kontrollü göz tansiyonu: Askerlik yapılabilir

• Optik sinir hasarı gelişmiş göz tansiyonu: Askerlik yeri kısıtlanır

• Glokoma dönüşmüş vakalar: İleri evrede askerlikten muaf tutulur

• Ameliyat geçirmiş göz tansiyonu: Duruma göre değerlendirme yapılır

• İki gözde belirgin görme alanı kaybı: Askerlikten muaf tutulur

Göz Tansiyonu Tedavisi ve SGK

Göz tansiyonu tedavisi SGK kapsamında karşılanmaktadır. Detayları şu şekildedir:

• Göz damlaları: SGK reçete ile karşılamaktadır

• Kombine ilaçlar: SGK karşılamaktadır

• Yeni nesil ilaçlar: Bazıları için ek katkı payı istenebilmektedir

• SLT (selektif lazer trabeküloplasti): SGK karşılamaktadır

• Trabekülektomi ameliyatı: SGK tarafından tam karşılanır

• Tüp implantı ameliyatları: SGK karşılamaktadır

• Görme alanı testi ve OCT: SGK karşılamaktadır

• Sistemik ilaç tedavisi (asetazolamid): SGK karşılamaktadır

Sık Sorulan Sorular

Sadece göz tansiyonum yüksek, engelli raporu alabilir miyim? Sadece yüksek göz tansiyonu bulunan ve optik sinir hasarı gelişmemiş hastalar genellikle rapor alamamaktadır. Bunun nedeni, göz tansiyonunun tek başına görme kaybına yol açmaması ve ilaç ile kolay kontrol edilebilmesidir. Ancak diğer rahatsızlıklarla birleştirilebilmektedir.

Göz tansiyonu ile glokom aynı şey mi? Hayır, farklı durumlardır. Göz tansiyonu sadece basıncın yüksek olması durumudur. Glokom ise bu yüksek basıncın optik sinire zarar vermesi ve görme kaybına yol açmasıdır. Yüksek göz tansiyonu olan her hasta glokom hastası değildir ancak glokom için önemli bir risk faktörüdür.

Göz tansiyonu ilaç kullanınca rapor iptal olur mu? İzole yüksek göz tansiyonu ilaç ile kontrol altına alındığında zaten yüksek oranlı rapor verilmez. Ancak optik sinir hasarı gelişmiş vakalarda ilaç tedavisi bu hasarı geri döndürmediği için rapor devam edebilmektedir.

Göz tansiyonu için ne zaman rapor almalıyım? Rapor için başvuru zamanı, göz tansiyonunun glokoma dönüşmesi veya optik sinir hasarının gelişmesi durumunda gündeme gelmektedir. Erken müdahale ve düzenli tedavi ile bu durumun önüne geçilebilmektedir.

Göz tansiyonu ameliyatı sonrası rapor alınır mı? Ameliyat sonrası kalıcı optik sinir hasarı veya görme kaybı bulunan hastalar rapor alabilmektedir. Ameliyat başarılı olsa bile mevcut hasar geri döndürülememektedir.

Göz tansiyonu için hangi hastaneye başvurulmalıdır? Rapor başvurusunda göz hastalıkları bölümü olan tam teşekküllü devlet hastanelerine, şehir hastanelerine veya üniversite hastanelerine başvurulmalıdır. Görme alanı testi cihazı ve OCT cihazı bulunan hastaneler tercih edilmelidir.

Kortizon kaynaklı göz tansiyonu için rapor alınır mı? Uzun süreli kortizon kullanımına bağlı gelişen göz tansiyonu için rapor alınabilmektedir. İlaç kesildiğinde basınç normale dönüyorsa rapor genellikle düşük oranlı ve süreli olmaktadır. Kalıcı hasar gelişen vakalarda ise daha yüksek oranlar verilebilmektedir.

Göz tansiyonu raporu askerlikten muaf sağlar mı? Sadece yüksek basınç askerlikten muafiyet için genellikle yeterli değildir. Ancak ileri optik sinir hasarı, iki gözde görme alanı kaybı veya glokoma dönüşmüş vakalar askerlikten muaf tutulmaktadır.

Göz tansiyonu damlası SGK karşılar mı? Evet, SGK reçete ile göz tansiyonu damlalarını karşılamaktadır. Yeni nesil bazı ilaçlar için ek katkı payı istenebilmektedir. Reçete süresi ilaç türüne göre değişebilmektedir.

Diyabet ve göz tansiyonu birlikte olan hastanın oranı nasıl hesaplanır? İki hastalık ayrı ayrı değerlendirilerek Balthazard Formülü ile birleştirilmektedir. Bu birleşim özellikle diyabetin retina hasarına yol açtığı vakalarda %40 barajını aşmayı kolaylaştırmaktadır.

Göz tansiyonu raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.

Göz tansiyonu ilerleyici mi bir hastalık? Tedavi edilmeyen göz tansiyonu zamanla glokoma dönüşebilmektedir. Ancak düzenli tedavi ve takip ile bu durumun önüne geçilebilmektedir. Rapor değerlendirmesi glokoma dönüşüm ve optik sinir hasarı gelişimi ile birlikte yapılmaktadır.

Kaynakça

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr

• Türk Oftalmoloji Derneği (TOD)

• Türk Glokom Derneği

• T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

• TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği