Tek Gözü Görmeyenler için Engelli Raporu Oranı 2026

Tek gözde görme kaybı, Türkiye'de sıkça karşılaşılan ve engelli raporu başvurularında özel bir yeri olan durumdur. Sağlık kurulu, tek göz körlüğü veya tek gözde ileri görme kaybı için verilen rapor oranını belirlerken kayıp olan gözün görme durumunu, diğer gözün fonksiyonunu, kaybın nedenini ve derinlik algısına etkisini birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, tek gözü görmeyen ya da tek gözünde ileri görme kaybı olan hastaların engelli raporu alıp alamayacağını, oran cetvellerini, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Tek Göz Engelliliği Nedir?

Tek göz engelliliği, iki gözden birinde kalıcı görme kaybı olan durumları kapsamaktadır. Sağlıklı olan diğer gözün fonksiyonu genellikle korunmaktadır. Tek gözlü görme, iki gözlü görmeden farklı olarak derinlik algısı (stereopsis) ve görme alanı açısından kısıtlı sonuçlar vermektedir.

Tek göz körlüğüne yol açan başlıca nedenler şunlardır:

• Travma: Delici göz yaralanmaları, künt travma, göz içine yabancı cisim girmesi

• Ateşli silah yaralanmaları

• Kimyasal yanıklar: Asit veya baz maddelerin göze temas etmesi

• Retina dekolmanı sonrası kalıcı hasar

• Amblyopi (göz tembelliği): Tedavi edilmemiş çocukluk çağı görme sorunu

• Konjenital nedenler: Doğuştan gelen görme kaybı

• Optik sinir hasarı: Trafik kazası veya tümör sonrası

• Uveit ve göz iltihapları: İleri vakalarda

• Diyabetik retinopatinin tek gözü ileri etkilemesi

• Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (tek gözde ileri)

• Konjenital katarakt (tek gözde ambliyopi ile)

• Kornea skarları: Enfeksiyon veya travma sonrası

• Glokoma bağlı tek göz körlüğü

• Göz tümörleri (retinoblastoma, melanoma) sonrası

• Cerrahi komplikasyonlar

Tek Göz Körlüğü Rapor Alır Mı?

Evet, tek gözü görmeyen hasta engelli raporu alabilmektedir. Ancak verilen oran genellikle %40 barajının altında kalmaktadır. Bunun temel nedeni, diğer gözün fonksiyonel olması durumunda hastanın günlük yaşamını büyük ölçüde sürdürebilmesidir.

Sağlık kurulu değerlendirmesinde şu faktörler dikkate alınmaktadır:

• Görmeyen gözün durumu: Total körlük mü kısmi görme kaybı mı

• Sağlam gözün görme keskinliği: En iyi düzeltilmiş görme değeri

• Görmeyen gözün estetik durumu: Protez göz gerekli mi

• Görme alanı kaybının derecesi: Tek gözlü görmenin görme alanına etkisi

• Derinlik algısı kaybı: Mesleki ve günlük yaşam etkileri

• Kayıp nedeni: Travma, hastalık veya konjenital

• Kaybın süresi: Yeni gelişmiş veya uzun süreli

• Eşlik eden göz sorunları

Tek Göz Engelli Rapor Oranları

Tek göz körlüğü için verilen oran, görmeyen gözün durumuna ve sağlam gözün görme keskinliğine göre değişmektedir.

Tek Göz Körlüğü Genel Oranlar

Görmeyen Gözün Durumuna Göre Oranlar

Sağlık kurulu, görmeyen gözün fiziksel durumunu da değerlendirmeye almaktadır.

Kayıp Nedenine Göre Tek Göz Rapor Oranları

Tek göz körlüğünün nedeni de rapor değerlendirmesinde belirleyici olmaktadır.

Kayıp Nedenine Göre Oranlar

Tek Göz Kaybının Günlük Yaşama Etkileri

Tek göz körlüğü, iki gözlü kişilerden farklı olarak bazı yaşamsal kısıtlılıklara yol açmaktadır:

• Derinlik algısı (stereopsis) kaybı: Nesnelerin uzaklığını doğru tahmin edememe

• Görme alanı daralması: Görmeyen tarafın yaklaşık %30'unda görme kaybı

• Yandan gelen nesneleri fark edememe: Araç kullanımında risk

• Mesafe tahmininde güçlük: Merdiven inip çıkma, araç park etme

• El-göz koordinasyonunda azalma: İnce el işlerinde zorluk

• Spor yapmada kısıtlılık: Top ve raket sporlarında zorluk

• Estetik ve psikolojik etkiler: Özellikle görünür deformite durumunda

• Kaza riski artışı: Sağlam gözü de kaybetme korkusu

• Meslek seçiminde kısıtlılık: Bazı meslekler için engel oluşturması

Tek Göz Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Görme keskinliği ölçüm sonuçları: Her iki göz için ayrı ayrı

• Refraksiyon (gözlük numarası) raporu

• Görme alanı testi (perimetri): Görme alanı daralmasının belgelenmesi

• Fundus muayenesi raporu: Retina ve optik sinir değerlendirmesi

• Optik koherens tomografi (OCT)

• Slit-lamp (biyomikroskop) muayenesi sonuçları

• Renkli göz dibi fotoğrafları

• Ultrasonografi raporları: Görmeyen gözün iç yapısı

• BT ve MR görüntülemeleri: Travma vakalarında

• Kaza raporu ve adli tıp raporu: Travmatik vakalarda

• Ameliyat raporları (varsa): Cerrahi girişimlerin epikrizleri

• Enükleasyon raporu (varsa): Göz alınması durumunda

• Protez göz raporu (varsa)

• Sağlam gözün tüm muayene sonuçları: Fonksiyonun belgelenmesi

• Konjenital durumlarda genetik test ve aile öyküsü

• Amblyopi tedavi geçmişi (varsa)

Tek Göz Engelli Hastalarının Yararlanabileceği Haklar

Tek göz körlüğü kaynaklı rapor oranı %40 ve üzeri çıkan hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir. Ancak sağlam gözün iyi fonksiyon gösterdiği vakalarda bu barajın aşılması genellikle mümkün olmamaktadır.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Tek Göz Engellisinin Yararlanabileceği Somut Haklar

Tek göz körlüğü kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Askerlikten muafiyet: Tek göz körlüğü doğrudan askerlik muafiyeti gerekçesidir

• Gece vardiyasından ve tehlikeli işlerden muafiyet: Derinlik algısı kaybı nedeniyle

• Yer değiştirme (tayin) hakkı: Memurlar için sağlık durumuna uygun bölgeye tayin

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için

• Protez göz giderleri: SGK tarafından karşılanmaktadır

• Göz ameliyatı giderleri: SGK tarafından karşılanmaktadır

• Elektrik ve su indirimleri: Belediyelerin sağladığı avantajlar

• İş kazası tazminatı: İş yerinde meydana gelen göz kayıpları için

• Trafik sigortası tazminatı: Trafik kazası kaynaklı göz kayıplarında

• Ateşli silah yaralanması tazminatı: Kusurlu tarafa karşı dava hakkı

Tek Göz Engellisi Araç Kullanabilir mi?

Tek gözlü sürücüler için ehliyet düzenlemeleri özel kurallara tabidir:

• B sınıfı ehliyet için sağlam gözde en az 6/10 görme keskinliği aranmaktadır

• Ticari araç ehliyeti (E, D sınıfı) tek gözlü sürücülere verilmemektedir

• Tek gözlü sürücüler için görme alanı testinde belirli değerler aranmaktadır

• Ehliyet üzerinde tek gözlü sürücü ibaresi belirtilmektedir

• Gece sürüş bazı vakalarda kısıtlanabilmektedir

ÖTV Muafiyetli Araç ve Tek Göz Körlüğü

• Tek göz körlüğü tek başına ÖTV muafiyetli araç alma hakkı vermemektedir

• ÖTV muafiyeti için genellikle %90 ve üzeri rapor gerekmektedir

• Diğer sağlık sorunları ile birleştirilerek %90'a ulaşan hastalar için imkan doğabilmektedir

• Tek gözlü sürücü kendi ehliyeti ile araç kullanabilmektedir

Tek Göz Raporu Kaç Yıl Geçerli?

Sağlık kurulu, tek göz körlüğü için düzenlediği raporda şu süreleri uygulamaktadır:

• Travmatik tek göz körlüğü (kalıcı): Süresiz (sürekli) rapor

• Konjenital tek göz körlüğü: Süresiz (sürekli) rapor

• Enükleasyon sonrası (göz alınması): Süresiz (sürekli) rapor

• Ambliyopi (tedavi edilemez düzey): Süresiz (sürekli) rapor

• Sağlam gözde ilerleyici hastalık varsa: 2 – 3 yıllık süreli rapor

• Yeni gelişmiş tek göz körlüğü (ilk yıl): 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Ağrılı kör göz (tedavi sürecinde): 1 yıllık süreli rapor

Tek göz körlüğü çoğu vakada geri döndürülemez olduğu için sağlık kurulu genellikle süresiz rapor tercih etmektedir. Süreli rapor alanlar bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapabilmektedir.

Tek Göz Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde göz hekimi şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Görme keskinliği ölçümü: Her iki göz için ayrı Snellen tablosu ile

• Otorefraktometri: Refraksiyon değerlerinin belirlenmesi

• Görme alanı testi (perimetri): Kombine görme alanı değerlendirmesi

• Slit-lamp (biyomikroskop) muayenesi: Ön segment değerlendirmesi

• Fundus muayenesi: Retina ve optik sinir kontrolü

• Göz içi basınç ölçümü (tonometri)

• Renk körlüğü testi (Ishihara): Bazı vakalarda

• Stereopsis testi: Derinlik algısı değerlendirmesi

• B-scan ultrasonografi: Görmeyen gözün iç yapısı

• Elektrofizyolojik testler (ERG, VEP): Optik sinir fonksiyonu

• Görmeyen gözün estetik değerlendirmesi: Protez göz gerekliliği

Tek Göz Rapor Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Sağlam gözünüzün tam muayenesi ihmal edilmemelidir

• Gözlüğünüzü muayeneye götürünüz

• Kaza veya travma raporları varsa eksiksiz sunulmalıdır

• Adli tıp raporu özellikle travmatik vakalarda önemlidir

• Görme kayıp tarihi ve şekli net olarak belirtilmelidir

• Ameliyat notları ve epikrizler kronolojik sırayla getirilmelidir

• Protez göz kullanılıyorsa muayene günü çıkarılmalıdır (görmeyen göz muayenesi için)

• Günlük yaşamdaki kısıtlılıklar somut örneklerle aktarılmalıdır (örneğin: mesafe tahmininde zorlanma, kalabalıkta yandan çarpılma, araç park etme güçlüğü)

• Derinlik algısı kaybı ve görme alanı daralması vurgulanmalıdır

• Meslek üzerindeki etkiler anlatılmalıdır

• İkincil olarak sağlam gözü koruma kaygısı bildirilmelidir

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Tek göz körlüğü olan hasta, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane her iki gözü ayrıntılı olarak yeniden değerlendirmektedir

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Tek Göz Körlüğünün Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

Tek göz körlüğü tek başına %40 barajını nadir aştığı için Balthazard Formülü ile birleştirme büyük önem taşımaktadır.

Örnek 1: Tek göz körlüğü (%30) ve bel fıtığı (%25) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %30

• Kalan sağlamlık: 100 – 30 = 70

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 70 × 25 = 1750

• Sonuç 100'e bölünür: 1750 / 100 = 17,5

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 30 + 17,5 = %47,5

Bu hesaplama ile hasta engelli statüsüne girmektedir.

Örnek 2: Ateşli silah yaralanması sonrası tek göz kaybı (%35) ve el bileği kırığı sekeli (%20) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %35

• Kalan sağlamlık: 65

• Çarpım: 65 × 20 = 1300

• Bölme: 1300 / 100 = 13

• Toplam: 35 + 13 = %48

Örnek 3: Tek gözde total körlük (%35) ve travma sonrası depresyon (%30) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %35

• Kalan sağlamlık: 65

• Çarpım: 65 × 30 = 1950

• Bölme: 1950 / 100 = 19,5

• Toplam: 35 + 19,5 = %54,5

Tek göz körlüğüne sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Travmaya bağlı diğer yaralanmalar (kafa travması, kırıklar)

• Post-travmatik stres bozukluğu (PTSD)

• Depresyon ve anksiyete

• Sağlam gözde gelişen sekonder sorunlar

• Yüz felci (fasiyal paralizi)

• İşitme kayıpları (travma kaynaklı)

• Kronik ağrı sendromu

• Nörolojik defisitler

• Kozmetik deformiteler

• Denge bozuklukları

Askerlikten Muafiyet ve Tek Göz Körlüğü

Tek göz körlüğü, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre doğrudan askerlik muafiyeti gerekçesidir. Değerlendirme şu şekildedir:

• Tek gözde total körlük: Askerlikten muaf tutulur

• Tek gözde 1/10 altı görme: Askerlikten muaf tutulur

• Enükleasyon (göz alınmış): Askerlikten muaf tutulur

• Tek gözde ileri ambliyopi: Askerlikten muaf tutulur

• Protez göz kullanan bireyler: Askerlikten muaf tutulur

Askerlik muayenesi için sağlık kurulu raporu geçerli olmakta ve TSK sağlık birimi ek değerlendirme yapabilmektedir.

İş Kazası ve Trafik Kazası Kaynaklı Tek Göz Kaybı

Tek göz kaybı sıklıkla iş kazası veya trafik kazası sonucu meydana gelmektedir. Bu durumlarda hasta ek haklardan yararlanabilmektedir.

İş Kazası Kaynaklı Tek Göz Kaybı

• SGK iş kazası bildirimi: İşveren tarafından yapılmalıdır

• Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü kaybına göre

• Geçici iş göremezlik ödeneği: Tedavi süresi boyunca

• İşverenden maddi ve manevi tazminat davası: Kusur oranına göre

• İş kazası malulen emekliliği: Sigortalılık süresi esnetilir

Trafik Kazası Kaynaklı Tek Göz Kaybı

• Zorunlu trafik sigortası tazminatı: Bedeni zarar kapsamında

• Kasko sigortası tazminatı (varsa)

• Kusurlu sürücüye karşı maddi ve manevi tazminat davası

• SGK üzerinden sürekli iş göremezlik geliri

Bu davalar için adli tıp raporu ile engelli sağlık kurulu raporu ayrı ayrı düzenlenmektedir.

Protez Göz ve SGK

Görmeyen gözün estetik açıdan sorun oluşturduğu vakalarda protez göz kullanımı gündeme gelmektedir. Protez göz giderleri SGK kapsamında karşılanmaktadır:

• Standart protez göz: SGK karşılamaktadır

• Kişiye özel yapılan protez göz: SGK kısmen karşılamaktadır

• Protez göz değişimi: Ortalama 3 – 5 yılda bir yapılmaktadır

• Protez göz uyum sağlanamama durumunda: İkinci protez değerlendirmesi

Sık Sorulan Sorular

Tek gözü görmeyen hasta %40 rapor alabilir mi? Tek göz körlüğü tek başına genellikle %25 – %40 aralığında oran getirmektedir. %40 barajını aşmak için diğer sağlık sorunlarıyla birleştirme gerekmektedir. Sağlam gözde de görme kaybı varsa oran doğrudan yükselmektedir.

Amblyopi (göz tembelliği) engelli sayılır mı? Tedavi edilemez düzeyde ambliyopi (görme keskinliği 1/10 altında) rapor kapsamındadır. Bu vakalar için %20 – %30 aralığında oran verilmektedir. Konjenital amblyopi için genellikle süresiz rapor düzenlenmektedir.

Tek gözlü hasta ehliyet alabilir mi? Evet, sağlam gözde en az 6/10 görme keskinliği bulunan tek gözlü sürücüler B sınıfı ehliyet alabilmektedir. Ticari araç ehliyeti (E, D sınıfı) tek gözlü sürücülere verilmemektedir.

Tek göz körlüğü askerlikten muaf sağlar mı? Evet, tek gözde total körlük veya 1/10 altında görme askerlikten muafiyet gerekçesidir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği bu durumu doğrudan muafiyet olarak kabul etmektedir.

Tek gözü görmeyen hasta ÖTV muafiyetli araç alabilir mi? Tek göz körlüğü tek başına ÖTV muafiyeti sağlamamaktadır. ÖTV muafiyeti için %90 ve üzeri rapor gerekmektedir. Diğer sağlık sorunları ile birleştirilerek bu orana ulaşılabilirse hak doğabilir.

Enükleasyon (göz alınması) sonrası rapor süresiz mi verilir? Evet, enükleasyon geri döndürülemez bir işlem olduğu için sağlık kurulu doğrudan süresiz rapor düzenlemektedir. Protez göz kullanan hastalar da aynı kapsamdadır.

İş kazasında tek gözünü kaybeden hastanın hakları nelerdir? İş kazası kaynaklı tek göz kaybı yaşayan hasta hem engelli raporu ile SGK haklarına, hem iş kazası tazminatına, hem de sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanmaktadır. Ayrıca işverenden tazminat davası açabilmektedir.

Trafik kazasında tek göz kaybı için tazminat alınır mı? Evet, trafik kazası sonucu tek göz kaybı yaşayan mağdur zorunlu trafik sigortasından, kaskodan ve kusurlu sürücüye karşı açılan tazminat davasından yararlanabilmektedir. Engelli sağlık kurulu raporu bu tazminatların hesaplanmasında önemli bir belgedir.

Tek göz körlüğü olan hasta hangi meslekleri yapamaz? Derinlik algısı gerektiren meslekler (pilot, yüksekte çalışan işçiler, ağır iş makinesi operatörleri), ateşli silah kullanımı gerektiren meslekler (asker, polis, güvenlik görevlisi), ticari araç sürücülüğü, ince el işi gerektiren bazı meslekler tek gözlü bireyler için önerilmemektedir.

Protez göz SGK tarafından karşılanır mı? Evet, standart protez göz giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır. Kişiye özel yapılan detaylı protezler için kısmen ek ücret gerekebilmektedir. Protez göz değişimi ortalama 3 – 5 yılda bir yapılmaktadır ve SGK bu değişimleri de karşılamaktadır.

Tek göz körlüğü raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.

Tek göz körlüğüne bağlı depresyon rapor değerlendirmesine dahil edilir mi? Evet, tek göz kaybı sonrası gelişen depresyon ve post-travmatik stres bozukluğu ayrı ayrı psikiyatrik değerlendirmeye alınmaktadır. Bu tanılar Balthazard Formülü ile birleştirilerek toplam oranı yükseltebilmektedir.

Sağlam gözümde hastalık gelişirse rapor oranım değişir mi? Evet, tek gözlü bireyin sağlam gözünde herhangi bir sorun gelişmesi durumunda yenileme başvurusu ile oran yeniden değerlendirilmektedir. Sağlam gözdeki görme kaybı doğrudan yüksek oran getirmektedir.

Kaynakça

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr

• Türk Oftalmoloji Derneği (TOD)

• T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

• TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği

• Karayolları Trafik Yönetmeliği — Sürücü Adaylarında Aranan Sağlık Şartları