Hipotiroidi Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Hipotiroidi, tiroid bezinin T3 (triiyodotironin) ve T4 (tiroksin) hormonlarını yeterince üretememesi sonucu vücut metabolizmasının yavaşladığı kronik endokrin bir hastalıktır. Sağlık kurulu, hipotiroidi hastası için düzenlediği engelli raporunda; hastalığın nedenini (Hashimoto tiroiditi, postoperatif, konjenital), TSH ve serbest T4 (sT4) düzeylerini, levotiroksin tedavisine yanıtı, eşlik eden komplikasyonları (miksödem, kardiyak tutulum, kognitif bozukluk) ve otoimmün eşlik eden hastalıkları birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; hipotiroidi hastasının engelli raporu alıp alamayacağını, hipotiroidi tipine göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Hipotiroidi Nedir?

Hipotiroidi, tiroid bezinin metabolizmayı düzenleyen tiroid hormonlarını yetersiz üretmesi durumudur. Tiroid hormonları eksikliği vücuttaki tüm hücrelerin çalışmasını yavaşlatmakta ve halsizlik, kilo alımı, üşüme, saç dökülmesi, kabızlık, depresyon ve zihinsel yavaşlama gibi belirtilere yol açmaktadır. Hipotiroidi başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Primer hipotiroidi – tiroid bezi kaynaklı hipotiroidi (en sık)

• Hashimoto tiroiditi (otoimmün hipotiroidi) – en sık primer hipotiroidi nedeni

• Postoperatif hipotiroidi – tiroidektomi sonrası gelişen hipotiroidi

• Post-radyoaktif iyot hipotiroidi – I-131 tedavisi sonrası hipotiroidi

• Konjenital hipotiroidi – doğumsal tiroid yetmezliği (kretinizm)

• Sekonder (santral) hipotiroidi – hipofiz kaynaklı hipotiroidi

• Tersiyer hipotiroidi – hipotalamus kaynaklı hipotiroidi

• Subklinik hipotiroidi – TSH yüksek, sT4 normal

• Aşikar hipotiroidi – TSH yüksek, sT4 düşük

• Miksödem – ileri derecede tedavi edilmemiş hipotiroidi

• İyot eksikliğine bağlı hipotiroidi – endemik guatr bölgelerinde

• İlaca bağlı hipotiroidi – amiodaron, lityum, interferona bağlı

Sağlık kurulu, hipotiroidi tanısını şu laboratuvar bulgularına göre doğrulamaktadır:

• TSH (tiroid stimülan hormon) yüksekliği (primer hipotiroidide)

• Serbest T4 (sT4) düşüklüğü

• Serbest T3 (sT3) düşüklüğü (ileri vakalarda)

• Anti-TPO (tiroid peroksidaz antikoru) pozitifliği (Hashimoto'da)

• Anti-Tg (tiroglobulin antikoru) pozitifliği

• Tiroid ultrasonografisinde bez ekojenite azalması ve heterojen görünüm

Hipotiroidi Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Hipotiroidi hastası, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Sağlık kurulu, hipotiroidi hastasına verilecek oranı; hastalığın nedenine, tedavi ile hormonal kontrol durumuna, hastalık süresine ve gelişen sistemik komplikasyonlara göre belirlemektedir.

Sağlık kurulunun rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Hipotiroidi tipi (primer, sekonder, tersiyer, konjenital)

• Hastalığın nedeni (Hashimoto, postoperatif, post-RAİ)

• TSH, sT3, sT4 düzeyleri ve kontrol durumu

• Anti-TPO ve Anti-Tg antikor pozitifliği

• Levotiroksin (Tefor, Euthyrox, Levotiron) doz gereksinimi

• Tedaviye yanıt (kontrollü, kontrolsüz)

• Semptom şiddeti (halsizlik, kilo alımı, kognitif bulgular)

• Miksödem varlığı

• Miksödem koması öyküsü

• Kardiyovasküler tutulum (bradikardi, perikardiyal efüzyon, kalp yetmezliği)

• Kognitif bozukluk ve depresyon derecesi

• Nöromüsküler tutulum (hipotiroid miyopati)

• Karpal tünel sendromu ve nöropati

• Total kolesterol ve LDL yüksekliği

• Anemi (özellikle pernisiyöz anemi)

• Konjenital hipotiroidide büyüme ve zihinsel gerilik

• Eşlik eden otoimmün hastalıklar (Tip 1 diyabet, Addison, çölyak)

• Gebelik komplikasyonları

• Genel performans durumu

Hipotiroidi Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Hipotiroidi Rapor Oranları

Sağlık kurulu, hipotiroidiye eşlik eden komplikasyonları ayrı ayrı değerlendirmekte ve ilgili oranları Balthazard formülü ile ana hipotiroidi oranına eklemektedir. Örneğin Hashimoto tiroiditi ve Tip 1 diyabet birlikte bulunan hasta, her iki hastalık için ayrı oran almakta ve toplam oran Balthazard formülü ile hesaplanmaktadır.

Hipotiroidi Türüne Göre Rapor Oranları

Primer Hipotiroidi Rapor Oranı

Primer hipotiroidi, tiroid bezinin kendi kaynaklı hormon üretim yetmezliği durumudur ve tüm hipotiroidi vakalarının %95'ini oluşturmaktadır. Primer hipotiroidide rapor oranları:

• Subklinik hipotiroidi: %10 – %20

• İyi kontrollü primer hipotiroidi (TSH normal): %20 – %30

• Orta kontrollü primer hipotiroidi: %30 – %40

• Kontrolsüz primer hipotiroidi: %40 – %50

• Primer hipotiroidi + kardiyovasküler tutulum: %50 – %70

Hashimoto Tiroiditi Rapor Oranı

Hashimoto tiroiditi (kronik lenfositik tiroidit), tiroid bezinin bağışıklık sistemi tarafından hedef alındığı otoimmün bir hastalıktır ve primer hipotiroidinin en sık nedenidir. Hashimoto tiroiditinde rapor oranları:

• Ötiroid Hashimoto tiroiditi (tiroid fonksiyonları normal): %10 – %20

• Subklinik Hashimoto tiroiditi: %20 – %30

• Aşikar Hashimoto tiroiditi (levotiroksin gerektiren): %20 – %30

• Kontrolsüz Hashimoto tiroiditi: %30 – %50

• Hashimoto tiroiditi + guatr (bası bulgulu): %40 – %60

• Hashimoto ensefalopatisi (nadir komplikasyon): %60 – %80

Hashimoto tiroiditi hastasında sıklıkla başka otoimmün hastalıklar da eşlik etmektedir. Bu durum poliglandüler otoimmün sendrom olarak adlandırılmakta ve hastanın rapor oranını artırmaktadır.

Postoperatif Hipotiroidi Rapor Oranı

Postoperatif hipotiroidi, total veya subtotal tiroidektomi sonrası gelişen ve hastanın yaşam boyu levotiroksin bağımlısı kalmasına yol açan durumdur:

• Total tiroidektomi sonrası hipotiroidi (kontrollü): %30 – %40

• Total tiroidektomi + kalıcı hipoparatiroidi: %40 – %60

• Total tiroidektomi + ses teli felci: %40 – %60

• Subtotal tiroidektomi sonrası hipotiroidi: %20 – %30

Post-Radyoaktif İyot Hipotiroidi Rapor Oranı

Post-radyoaktif iyot hipotiroidi, Graves hastalığı veya tiroid kanseri nedeniyle uygulanan I-131 tedavisi sonrası gelişen kalıcı hipotiroidi durumudur:

• Post-RAİ hipotiroidi (kontrollü): %30 – %40

• Post-RAİ hipotiroidi + tiroid kanseri (aktif takipte): %60 – %80

Sekonder ve Tersiyer Hipotiroidi Rapor Oranı

Sekonder hipotiroidi hipofiz bezi kaynaklı, tersiyer hipotiroidi ise hipotalamus kaynaklı hipotiroididir. Bu hastalarda genellikle diğer hipofiz hormonlarının eksikliği de bulunmaktadır:

• İzole sekonder hipotiroidi: %40 – %60

• Panhipopituitarizm (çoklu hipofizer eksiklik): %60 – %80

• Hipotalamik hipotiroidi: %40 – %60

• Sheehan sendromu (postpartum hipofizer nekroz): %60 – %80

Konjenital Hipotiroidi Rapor Oranı

Konjenital hipotiroidi (kretinizm), doğuştan tiroid bezinin bulunmaması veya işlev göstermemesi durumudur. Türkiye'de topuk kanı taraması ile yenidoğan döneminde tanı konulmakta ve erken tedavi ile zihinsel gerilik önlenebilmektedir:

• Erken tanı ve tedavi edilmiş konjenital hipotiroidi: %20 – %40

• Geç tanılı konjenital hipotiroidi (hafif zihinsel gerilik): %50 – %70

• Geç tanılı konjenital hipotiroidi (ağır zihinsel gerilik): %70 – %90

• Kretinizm (tam gelişim geriliği): %80 – %100

Hipotiroidiye Eşlik Eden Komplikasyonlar ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, hipotiroidiye bağlı gelişen komplikasyonları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana hipotiroidi oranına eklemektedir.

Miksödem koması, tedavi edilmemiş veya yetersiz tedavi edilen hipotiroidinin en ciddi ve hayatı tehdit eden komplikasyonudur. Hasta bilinç bulanıklığı, hipotermi, bradikardi ve hipotansiyon ile başvurmakta ve mortalitesi yüksek olmaktadır. Hashimoto ensefalopatisi ise Hashimoto tiroiditine bağlı nadir görülen ancak nöbet ve bilinç bozukluğu ile karakterize ciddi bir komplikasyondur.

Hipotiroidiye Eşlik Eden Otoimmün Hastalıklar

Hashimoto tiroiditi bulunan hastada sıklıkla başka otoimmün hastalıklar da gelişmektedir. Sağlık kurulu bu hastalıkları da ayrıca değerlendirmektedir:

• Tip 1 diyabet: %40 – %70

• Addison hastalığı (adrenal yetmezlik): %40 – %60

• Çölyak hastalığı: %20 – %40

• Pernisiyöz anemi: %10 – %30

• Vitiligo: %10 – %20

• Romatoid artrit: %30 – %60

• Sjögren sendromu: %30 – %50

• Primer biliyer siroz: %40 – %60

Hipotiroidi Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Son 6 – 12 aylık TSH, sT3, sT4 takip değerleri

• Anti-TPO ve Anti-Tg antikor sonuçları

• Tiroid ultrasonografisi raporu

• Levotiroksin doz ve tedavi takip belgeleri

• Tiroidektomi ameliyat epikrizi (postoperatif hipotiroidide)

• Radyoaktif iyot tedavi raporu (post-RAİ hipotiroidide)

• Hipofiz MR raporu (sekonder hipotiroidide)

• Konjenital hipotiroidi tanı belgeleri (topuk kanı taraması)

• EKG raporu

• Ekokardiyografi (perikardiyal efüzyon ve kalp yetmezliği değerlendirmesi)

• Lipid profili (total kolesterol, LDL, trigliserit)

• Tam kan sayımı ve B12 vitamin düzeyi

• Kreatin kinaz (CK) düzeyi (miyopati değerlendirmesi)

• EMG raporu (nöropati ve miyopati için)

• Kognitif değerlendirme testleri (MMSE)

• Endokrinoloji ve metabolizma uzmanı muayene raporu

• Kardiyoloji uzmanı muayene raporu (kardiyak tutulum varsa)

• Nöroloji uzmanı muayene raporu (nöropati veya kognitif bozukluk varsa)

• Psikiyatri uzmanı muayene raporu (depresyon varsa)

• Eşlik eden otoimmün hastalıklara ait raporlar

• Kullanılan ilaçların listesi

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Hipotiroidi Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Hipotiroidi hastasının rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Hipotiroidi hastası, MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik tedavi görülen hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Özel hastanelerin büyük çoğunluğu engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Tiroid hormon takip değerleri, antikor sonuçları, tiroid ultrasonografisi, tedavi belgeleri ve komplikasyon raporları tam olarak hazırlanmalıdır.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. ÖTV indirimli araç talebi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları hekimine yönlendirilmektedir. Ardından kardiyoloji (kardiyak tutulum için), nöroloji (nöropati ve kognitif bozukluk için), psikiyatri (depresyon için) ve gerektiğinde fizik tedavi (hipotiroid miyopati için) branşlarına sevk yapılmaktadır.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü tiroid ultrasonografisi, EKG, EKO, EMG, kognitif testler ve kan tetkiklerini istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Hipotiroidi Hastasının Yararlanabileceği Haklar

Hipotiroidi hastası, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Hipotiroidi Hastasına Özel Sağlanan Haklar

• Ücretsiz Levotiroksin Tedavisi: SGK, hipotiroidi hastasının yaşam boyu kullandığı levotiroksin (Tefor, Euthyrox, Levotiron, Bitiron) ilaçlarını tam olarak karşılamaktadır. İlaca ilişkin ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

• Liotironin (T3) Tedavisi Karşılanması: Bazı özel durumlarda kullanılan liotironin (Cytomel) ilaçları SGK kapsamındadır.

• Ücretsiz Tiroid Fonksiyon Testleri: Hipotiroidi hastasının 3 – 6 ay aralıklarla yaptırdığı TSH, sT3, sT4 takip tetkikleri SGK tarafından karşılanmaktadır.

• Ücretsiz Tiroid Ultrasonografisi: Hashimoto tiroiditi bulunan hastanın yıllık tiroid ultrasonografisi SGK kapsamındadır.

• Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış hipotiroidi hastası malulen emekli olabilmektedir. Ancak hipotiroidi genellikle levotiroksin ile kontrol altına alınabildiği için malulen emeklilik durumu kompleks komplikasyonların varlığında değerlendirilmektedir.

• Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan hipotiroidi hastasının maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır. İndirim dereceleri: %40 – %59 için 3. derece, %60 – %79 için 2. derece, %80 – %100 için 1. derece.

• ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu hipotiroidi hastası ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. %40 – %89 arası raporlu hasta 'özel tertibatlı araç kullanabilir' ibaresi varsa ÖTV indiriminden yararlanabilmektedir.

• Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu hipotiroidi hastası ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

• Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli hipotiroidi hastası (miksödem, ileri kognitif bozukluk, ağır kardiyak tutulum) yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

• Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu hipotiroidi hastasına aylık bağlanmaktadır.

• EKPSS ile Memurluk: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı ile devlet memurluğu hakkı sağlanmaktadır.

• Ağır İş ve Gece Vardiyasından Muafiyet: Hipotiroidi hastası çalışan; ağır kaldırma, gece vardiyası, düzensiz mesai ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işlerden muaf tutulabilmektedir. Bu muafiyet özellikle kontrolsüz hipotiroidi ve miksödem gelişme riski taşıyan hasta için önemlidir.

• Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan hipotiroidi hastası, tedavi ve takip olduğu şehre veya sağlığa uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir.

• Gebelik Takip Hakkı: Hipotiroidi hastası kadın hasta, gebelikte özel takip ve levotiroksin doz artırımı için ücretsiz endokrinoloji takibi hakkından yararlanabilmektedir. Gebelikte tedavi edilmemiş hipotiroidi bebekte zihinsel gerilik ve düşük yol açabildiği için bu takip hayati önem taşımaktadır.

• Konjenital Hipotiroidi Erken Tarama: Türkiye'de tüm yenidoğanlarda topuk kanı taraması ile ücretsiz konjenital hipotiroidi taraması yapılmaktadır. Tanı konulan bebeğe SGK tarafından karşılanan levotiroksin tedavisi sağlanmaktadır.

• MHRS Öncelikli Randevu: Ağır seyirli hipotiroidi hastası, Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden öncelikli randevu alabilmektedir.

• Sosyal Yardımlaşma Vakfı Destekleri: İl ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından ilaç ve maddi destek alınabilmektedir.

Hipotiroidi Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, hipotiroidi hastasına durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Subklinik hipotiroidi: 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Levotiroksin ile kontrollü hipotiroidi: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Hashimoto tiroiditi (kontrollü): 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Postoperatif hipotiroidi: 5 yıllık veya süresiz rapor

• Post-radyoaktif iyot hipotiroidi: 5 yıllık veya süresiz rapor

• Konjenital hipotiroidi: Süresiz rapor

• Miksödem koması geçirmiş hasta: Süresiz rapor

• Kardiyovasküler komplikasyon gelişen hasta: Süresiz rapor

• Kalıcı kognitif bozukluk gelişen hasta: Süresiz rapor

• Sekonder ve tersiyer hipotiroidi (panhipopituitarizmli): Süresiz rapor

• Hashimoto ensefalopatisi bulunan hasta: Süresiz rapor

• Hipotiroidi + çoklu otoimmün hastalık (poliglandüler sendrom): Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Yeni komplikasyon gelişmesi veya hormonal kontrolde belirgin bozulma durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Hipotiroidi Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde endokrinoloji ve diğer branş hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Hipotiroidi tipinin doğrulanması (primer, sekonder, tersiyer, konjenital)

• Hashimoto tiroiditi için antikor pozitifliğinin araştırılması

• Son 6 – 12 aylık TSH, sT3, sT4 değerlerinin kontrolü

• Levotiroksin doz uyumu ve tedavi takibinin değerlendirilmesi

• Tiroid bezinin ultrasonografi ile yapısal muayenesi

• Postoperatif veya post-RAİ hipotiroidide etyolojinin belgelenmesi

• Miksödem bulgularının fizik muayene ile değerlendirilmesi

• Kardiyovasküler tutulumun (perikardiyal efüzyon, bradikardi, kalp yetmezliği) araştırılması

• Hipotiroid miyopati için kas gücü muayenesi ve CK düzeyi

• Karpal tünel sendromu için EMG incelemesi

• Kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi (özellikle bellek ve konsantrasyon)

• Depresyon ve psikiyatrik değerlendirme

• Lipid profili ve kardiyovasküler risk değerlendirmesi

• Eşlik eden otoimmün hastalıkların (Tip 1 diyabet, Addison, çölyak, vitiligo) araştırılması

• Anemi ve B12 vitamin düzeyinin kontrolü

• Konjenital hipotiroidide büyüme, gelişme ve zihinsel değerlendirme

• Genel performans durumu skorlaması