Yüzde 60 Engelli Raporu Ne İşe Yarar 2026: Haklar, Vergi, Emeklilik

Yüzde 60 engelli raporu, sağlık kurulunun düzenlediği ve kişinin bedensel, zihinsel, ruhsal veya duyusal işlev kaybının %60 oranında olduğunu belgeleyen resmi bir sağlık belgesidir. Engelli sağlık kurulu raporu, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenmekte ve %60 oran, mevzuatta orta düzeyde engellilik kategorisinin üst sınırında değerlendirilmektedir. Yüzde 60 engelli raporu, engelli haklarına erişimde önemli bir eşiği daha aşarak 2. derece engelli vergi indirimi, 2. derece engelli emekliliği ve evde bakım maaşı gibi haklardan yararlanma imkânı sağlamaktadır.

Bu rehber; yüzde 60 engelli raporu ne işe yarar sorusunu, 2026 yılı güncel mevzuatına göre sağlanan hakları, vergi indirimi durumunu, emeklilik koşullarını, evde bakım maaşı başvuru sürecini ve raporun geçerlilik alanlarını kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Yüzde 60 Engelli Raporu Nedir?

Yüzde 60 engelli raporu, engelli sağlık kurulunun kişinin fonksiyonel kayıp oranını değerlendirerek düzenlediği ve %60 engel oranı belirlediği sağlık kurulu raporudur. Engellilik oranı, mevzuatta üç ana kategoriye ayrılmaktadır: %20-39 arası hafif düzeyde engellilik, %40-69 arası orta düzeyde engellilik ve %70 ve üzeri ağır engellilik. Yüzde 60 engelli raporu, bu sınıflandırmada orta düzeyde engellilik kategorisinin üst sınırında yer almakta ve ağır engellilik kategorisine yakın bir konumdadır.

Yüzde 60 engelli raporu ayrıca 2. derece engelli sınıflandırmasına da geçiş sınırıdır. 2. derece engelli kategorisi, %60-79 arası engel oranını kapsamakta ve 1. derece engelli kategorisine göre daha az avantajlı, 3. derece engelli kategorisine göre daha avantajlı haklar sağlamaktadır.

Yüzde 60 engelli raporu genellikle şu durumlarda verilmektedir:

• İleri işitme kaybı (bilateral 70-85 dB arası kayıp)
• Bilateral ileri görme kaybı (0,1-0,3 arası görme keskinliği)
• Tek gözde tam görme kaybı ve diğer gözde belirgin kayıp
• İleri motor fonksiyon kısıtlılığı (bilateral ekstremite tutulumu, ileri düzey deformite)
• Kronik böbrek hastalığı (Evre 4-5, diyaliz öncesi)
• Dekompanse karaciğer sirozu (Child-Pugh B-C geçişi)
• Kalp yetmezliği (NYHA Sınıf III)
• Kalp nakli sonrası dönem
• Komplikasyonlu ileri diyabet (ileri retinopati, nefropati, nöropati bir arada)
• Multipl skleroz (MS) (orta-ileri düzey EDSS)
• Parkinson hastalığı (Hoehn-Yahr Evre 3)
• Motor nöron hastalığı (ALS) (orta düzey)
• İnme sonrası orta-ileri düzey hemiparezi
• İleri düzey epilepsi (günlük nöbetli, dirençli)
• İleri düzey KOAH (GOLD Evre 4)
• Romatoid artrit (ileri düzey deformite ve fonksiyon kaybı)
• Sistemik lupus eritematozus (SLE) (çoklu organ tutulumu ile)
• Behçet hastalığı (Budd-Chiari veya nöro-Behçet ile)
• Ağır depresyon, bipolar bozukluk veya şizofreni (tedaviye dirençli)
• Aktif kanser tedavisi (kemoterapi-radyoterapi süreçleri)
• Bilateral kalça ve diz protezi
• Tek alt ekstremite yüksek amputasyon (uyluk seviyesi)

Sağlık kurulu, %60 engel oranını belirlerken kişinin günlük yaşam aktivitelerine etkisini, kalıcı fonksiyon kaybını, tedaviye yanıtı ve iş göremezlik durumunu birlikte değerlendirmektedir.

Yüzde 60 Engelli Raporu Ne İşe Yarar?

Yüzde 60 engelli raporu, engelli haklarına erişim açısından önemli bir eşiği temsil etmektedir. %40 barajını aşan hasta, tüm temel engelli haklarından yararlanmakta; %50 eşiğini de karşıladığından evde bakım maaşı ve refakatçi izni haklarına sahip olmaktadır. %60 oranı ile hasta artık 2. derece engelli kategorisine geçmekte ve daha yüksek vergi indirimi, daha kısa süreli erken emeklilik ve genişletilmiş sosyal haklardan yararlanabilmektedir.

Yüzde 60 engelli raporunun temel işlevleri şunlardır:

• 2. derece gelir vergisi indirimi – 3. dereceden daha yüksek indirim tutarı
• 2. derece engelli emekliliği – 3. dereceden daha kısa prim süresi
• Evde bakım maaşı – %50 eşiğini karşıladığından hak sahibi
• Ücretsiz toplu taşıma kartı – tüm ulaşım araçlarında ücretsiz seyahat
• EKPSS ile engelli memur ataması – kamu istihdamında öncelik
• Engelli kadrosunda özel sektör istihdamı – %3 kotasından yararlanma
• Refakatçi izni – birinci derece yakınlara 10 gün ücretli izin
• Emlak vergisi muafiyeti – tek konut için vergi muafiyeti
• İlaç ve tedavi karşılanması – SGK katılım payı muafiyeti
• Belediye sosyal yardımları – öncelikli değerlendirme
• Eğitim destekleri – KYK bursu ve özel eğitim hakkı
• Vakıf ve dernek destekleri – geniş kapsamlı yardımlar

Yüzde 60 Engelli Raporu ile Vergi İndirimi 2026

Yüzde 60 engelli raporu sahibi çalışan hasta, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında 2. derece engelli olarak gelir vergisi indiriminden yararlanmaktadır. Gelir vergisi indirimi, engel oranına göre üç derecede uygulanmakta ve %60 engel oranı, 2. derece engelli kategorisinin başlangıç sınırı olarak değerlendirilmektedir.

2026 yılı engelli vergi indirimi dereceleri şu şekildedir:

• 1. derece engelli (%80 ve üzeri) – en yüksek indirim tutarı uygulanmaktadır
• 2. derece engelli (%60-79 arası) – orta düzey indirim tutarı uygulanmaktadır
• 3. derece engelli (%40-59 arası) – standart indirim tutarı uygulanmaktadır
• Yüzde 60 engelli raporu – 2. derece engelli kapsamında değerlendirilmektedir

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, 3. derece engelli hastalara göre daha yüksek aylık vergi indirimi tutarından yararlanmaktadır. This situation creates a notable increase in the employee's net wage and offers significant annual tax advantages.

Vergi indiriminden yararlanmak isteyen yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulu onayından geçmek zorundadır. Merkez Sağlık Kurulu, sağlık kurulu raporunu inceleyerek engellilik derecesini nihai olarak belirlemekte ve vergi indirim belgesi düzenlemektedir. Hasta, bu belgeyi çalıştığı işyerine ibraz ederek maaşından kesilen gelir vergisinden indirim talep edebilmektedir.

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hastanın vergi indiriminden yararlanabilmesi için karşılaması gereken koşullar şunlardır:

• Ücretli çalışan ya da serbest meslek erbabı olmak
• Basit usulde vergilendirilen esnaf olmak
• Bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunmak
• Merkez Sağlık Kurulu onaylı engelli vergi indirim belgesi almak

Yüzde 60 Engelli Raporu ile Emeklilik Hakkı 2026

Yüzde 60 engelli raporu sahibi sigortalı hasta, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında 2. derece engelli emekliliği hakkından yararlanmaktadır. Engelli emekliliği, hastanın normal emeklilik yaşını beklemeden daha erken emekli olmasına olanak tanımaktadır.

Engelli emeklilik dereceleri ve gerekli oranlar şu şekildedir:

• 1. derece engelli emekliliği – %80 ve üzeri oran gerekli (en kısa prim süresi)
• 2. derece engelli emekliliği – %60-79 arası oran gerekli (orta prim süresi)
• 3. derece engelli emekliliği – %40-59 arası oran gerekli (en uzun prim süresi)
• Yüzde 60 engelli raporu – 2. derece engelli emekliliği kapsamında değerlendirilmektedir

2. derece engelli emekliliği için gerekli prim süresi, 3. dereceden daha az olup genellikle 15 yıl 3600 gün civarında düzenlenmektedir. Bu düzenleme, yüzde 60 engelli raporu sahibi hastanın daha az prim ödemesi ile erken emekli olabilmesini sağlamaktadır.

Engelli emekliliği sürecinde hasta; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kontrol muayenesinden geçmekte ve engel oranının %60 ve üzeri olduğu SGK sağlık kurulu tarafından da onaylanmaktadır. SGK sağlık kurulu, engelli sağlık kurulu raporundan bağımsız bir değerlendirme yapmakta ve emeklilik açısından ayrı bir oran belirleyebilmektedir. Malulen emeklilik ise engellilik oranından bağımsız olarak, kişinin çalışma gücünün %60'ından fazlasını kaybetmesi durumunda değerlendirilmektedir.

Yüzde 60 Engelli Raporu ile Sağlanan Diğer Haklar 2026

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, vergi indirimi ve emeklilik dışında pek çok sosyal ve ekonomik haktan da yararlanmaktadır:

Evde Bakım Maaşı

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında evde bakım maaşı hakkından yararlanabilmektedir. Evde bakım maaşı, engelli hastanın bakımını üstlenen yakınına ödenen aylık nakdi destektir. Bu maaştan yararlanabilmek için raporda "ağır engelli" ya da "başkasının sürekli bakımına muhtaçtır" ibaresinin bulunması ve gelir kriterinin karşılanması gerekmektedir.

Evde bakım maaşı için gerekli koşullar şunlardır:

• %60 engelli sağlık kurulu raporu (%50 barajını karşıladığı için hak sahibi)
• Raporda "ağır engelli" ya da "bakıma muhtaç" ibaresi
• Aile içi kişi başına düşen gelirin asgari ücretin 2/3'ünden az olması
• Bakımı üstlenen yakının aynı hanede yaşıyor olması
• Sosyal Hizmet Merkezi tarafından yapılan sosyal inceleme raporu

Refakatçi İzni

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hastanın birinci derece yakını olan çalısan kişi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yıllık 10 gün ücretli refakat izninden yararlanmaktadır. Bu izin; anne, baba, eş, çocuk gibi birinci derece yakınlara tanınmakta ve engelli hastanın hastane, doktor veya rehabilitasyon süreçlerine eşlik edilmesini kapsamaktadır.

Ücretsiz Toplu Taşıma Kartı

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, Ücretsiz Seyahat Kartı hakkından yararlanmaktadır. Bu kart ile hasta; belediye otobüsleri, metro, tramvay, vapur, TCDD trenleri ve THY iç hat uçuşlarında ücretsiz seyahat edebilmektedir. Kart, PTT şubelerinden temin edilmektedir. Ayrıca ağır engelli ibareli raporu bulunan hastaların refakatçileri de bu haktan yararlanmaktadır.

EKPSS ile Engelli Memur Ataması

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ile devlet memurluğuna atanma hakkına sahiptir. EKPSS, ÖSYM tarafından üç yılda bir düzenlenmektedir. Sınav, engellilere yönelik özel koşullarda yapılmakta ve görme, işitme, ortopedik, zihinsel engel türlerine göre ayrı düzenlemeler içermektedir. Yüzde 60 engelli raporu ile hasta, çeşitli kamu kurumlarında memur olarak atanabilmektedir.

Engelli Kadrosunda Özel Sektör İstihdamı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında; 50 ve üzeri işçi çalısıran özel sektör işyerleri, çalışanlarının %3'ü oranında engelli işçi istihdam etmek zorundadır. Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, bu kotadan yararlanarak istihdam edilebilmektedir. İŞKUR, engelli iş arayanları işverenlerle buluşturmakta ve işverene SGK prim teşviki sağlamaktadır.

Emlak Vergisi Muafiyeti

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, sahip olduğu ve oturduğu tek konut için emlak vergisi muafiyetinden yararlanabilmektedir. Muafiyet için konutun 200 metrekareyi aşmaması ve hastanın başka geliri bulunmaması koşulları aranmaktadır.

Belediye Social Yardımları

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, ikamet ettiği belediyenin sosyal yardım programlarından öncelikli olarak yararlanmaktadır. Nakit yardım, gıda kolisi, yakacak yardımı, kırtasiye desteği, evde bakım yardımı ve kültürel etkinlik ücretsizliği gibi haklar sağlanmaktadır.

Eğitim Destekleri

Yüzde 60 engelli raporu sahibi öğrenci, KYK bursu ve kredisinde öncelikli değerlendirilmekte, yükseköğretim harçları karşılanmakta ve özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı, engelli öğrencilere yönelik kaynaştırma eğitimi ve destek eğitim odası hizmetleri sunmaktadır.

İlaç ve Tedavi Karşılanması

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, SGK kapsamında ilaç ve tedavi giderlerinden geniş ölçüde muaf tutulmaktadır. Katılım payı muafiyeti, ortez, protez, tekerlekli sandalye, işitme cihazı gibi yardımcı cihazların karşılanması ve rehabilitasyon hizmetleri bu kapsamdadır. Biyolojik ajanlar ve hedefli tedaviler de SGK tarafından karşılanmaktadır.

Vakıf ve Dernek Destekleri

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, engelli hastalara yönelik faaliyet gösteren vakıf ve derneklerin desteklerinden yararlanabilmektedir. Türkiye Sakatlar Konfederasyonu, Alzheimer Vakfı, MS Derneği, Kanser Hastaları Yardımlaşma Derneği gibi kuruluşlar; nakit yardım, tıbbi malzeme desteği ve psikolojik danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.

Yüzde 60 Engelli Raporu ile Araba Alma Hakları

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, ÖTV muafiyeti ile doğrudan sıfır ÖTV'li araç alımı hakkından yararlanamamaktadır. ÖTV muafiyeti için mevzuatta belirlenen genel baraj %90 ve üzeri engel oranıdır. Ancak ortopedik engelli ya da işitme engelli olan yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta, aşağıdaki koşulları sağlaması halinde ÖTV muafiyetinden yararlanabilmektedir:

• Ortopedik engel ile birlikte H sınıfı sürücü belgesi almak
• Hareket ettirici özel tertibatlı araç satın almak
• İşitme engeli için engelli sağlık kurulu raporunda bilateral kayıp belirtilmiş olmak
• Beş yıl içinde aynı muafiyetten faydalanmamış olmak

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hasta ayrıca; engelli park kartı, otoyol geçiş indirimi ve MTV muafiyeti (ÖTV'siz alınan araç için) gibi haklardan yararlanabilmektedir.

Yüzde 60 Engelli Raporunun Yararlanamayacağı Haklar

Yüzde 60 engelli raporu sahibi hastanın yararlanamayacağı haklar, daha yüksek oran şartı gerektiren haklardır:

• 1. derece engelli vergi indirimi – %80 ve üzeri oran gerekli
• 1. derece engelli emekliliği – %80 ve üzeri oran gerekli
• Genel ÖTV'siz araç alımı – %90 ve üzeri oran gerekli
• Gümrük vergisi muafiyeti – %90 ve üzeri oran gerekli
• 2022 sayılı Kanun aylığı üst düzey – ağır engellilik gerekli
• Ağır engelli statüsü hakları – %70 ve üzeri oran gerekli

Yüzde 60 Engelli Raporu Başvuru Süreci 2026

Yüzde 60 engelli raporu başvurusu, 2026 yılında şu adımlarla gerçekleştirilmektedir:

1. Aile hekimine başvuru – hastanın ikamet ettiği yerdeki aile hekimi tarafından sevk belgesi düzenlenmektedir.
2. Yetkili sağlık kuruluşuna sevk – Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet ya da üniversite hastanelerine yönlendirme yapılmaktadır.
3. Multidisipliner muayene – hastalığa göre ilgili poliklinikler (iç hastalıkları, nöroloji, ortopedi, psikiyatri, göz, KBB, kardiyoloji, göğüs hastalıkları, onkoloji) tarafından değerlendirme yapılmaktadır.
4. Tetkiklerin tamamlanması – laboratuvar, görüntüleme (MR, BT, USG), EMG, odyometri, görme testi, spirometri, EKG, EKO gibi tetkikler istenmektedir.
5. Sağlık kurulunun toplanması – engelli sağlık kurulu, hastayı görüşerek nihai oranı belirlemektedir.
6. Raporun onayı ve dijital yayın – rapor e-Nabız ve e-Devlet sistemine yüklenmektedir.
7. İtiraz hakkı – hasta, rapor sonucuna 60 gün içinde itiraz edebilmekte ve hakem hastaneye sevk isteyebilmektedir.

Yüzde 60 engelli raporu, engelli haklarına geniş erişim sağlayan ve 2. derece engelli kategorisinin başlangıcı olan önemli bir belge olarak; daha yüksek gelir vergisi indirimi, daha kısa süreli erken emeklilik, evde bakım maaşı, ücretsiz toplu taşıma, refakatçi izni, EKPSS ile memur ataması, emlak vergisi muafiyeti ve sosyal yardımlar açısından hastaya kapsamlı haklar sunmaktadır. Hasta, sağlık durumundaki değişiklikleri düzenli olarak takip etmeli ve gerektiğinde rapor yenileme ya da oran yükseltme başvurusu yapmalıdır. 2026 yılı mevzuatı, engelli haklarının kapsamını genişletmeye yönelik düzenlemeler içermekte ve yüzde 60 engelli raporu sahibi hastaların da bu düzenlemelerden etkilenmesi beklenmektedir.