Engelli Raporu Nedir? A'dan Z'ye Kapsamlı Rehber (2026)

Engelli raporu, Türkiye'de sosyal, ekonomik ve istihdam haklarından yararlanmak isteyen bireyler için en temel resmi belgedir. Engelli sağlık kurulu raporu; kişinin engellilik durumunu, engel grubunu ve derecesini belgeleyen, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş hastanelerin sağlık kurulları tarafından düzenlenen hukuki bir evraktır. Bu rehber; engelli raporunun ne olduğunu, kimlerin başvurabileceğini, hangi hastalıklara hangi oranın verildiğini, başvuru sürecini ve rapor sonrası yapılması gerekenleri 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Engelli Raporu Nedir?

Engelli sağlık kurulu raporu, halk arasında "heyet raporu" olarak da bilinen resmi bir sağlık belgesidir. Bu belge, kişinin doğuştan gelen veya sonradan edindiği hastalıklar nedeniyle vücut fonksiyonlarında yaşadığı kaybın oranını yüzde (%) cinsinden ortaya koyar. Engelli raporu, tek bir hekimin kanaatiyle değil, farklı branşlardan uzman doktorların oluşturduğu bir kurulun ortak değerlendirmesiyle düzenlenir.

2019 yılındaki yönetmelik değişikliğinin ardından engelli raporları iki ana kategoriye ayrılmıştır. Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu, 18 yaş ve üzeri bireyler için düzenlenmektedir. ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) ise 18 yaş altındaki çocuklar için hazırlanmaktadır.

Engelli Raporunu Kimler Alabilir?

Engelli raporu için herhangi bir yaş sınırlaması bulunmamaktadır. Aşağıdaki durumlardan birine sahip olan tüm Türk vatandaşları başvuru yapabilir:

• Doğuştan gelen genetik hastalıkları veya uzuv kayıpları bulunan bireyler,

• Kaza ya da meslek hastalığı sonucu iş gücü kaybı yaşayan kişiler,

• Diyabet, kanser, KOAH, böbrek yetmezliği gibi kronik hastalıkları olan hastalar,

• Görme, işitme, ortopedik veya zihinsel engelliliği bulunan bireyler,

• Psikiyatrik veya nörolojik rahatsızlıkları nedeniyle günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanan kişiler.

Engelli Raporu Ne İşe Yarar? Sağladığı Haklar Nelerdir?

Engelli raporu, yalnızca sağlık durumunu belgeleyen bir evrak değildir. Bu rapor, aynı zamanda pek çok sosyal ve ekonomik hakkın kapısını açan resmi bir dayanaktır. Rapor sahiplerinin yararlanabildiği başlıca haklar şu şekildedir:

• Vergi indirimi: Rapor sahibi, engellilik derecesine göre gelir vergisinden indirim hakkı kazanır.

• ÖTV muafiyetli araç alımı: %90 ve üzeri rapora sahip bireyler bu haktan yararlanabilir.

• Engelli aylığı (2022 sayılı Kanun): Sosyal güvencesi olmayan ve gelir kriterlerini karşılayan bireylere düzenli ödeme yapılır.

• Evde bakım yardımı: Ağır engelli bireylerin bakımını üstlenen yakınlarına aylık ödeme sağlanır.

• Erken (malulen) emeklilik: Vergi indirim belgesi bulunan sigortalılar, prim gün sayısına göre normalden daha erken emekli olabilir.

• EKPSS ile kamu istihdamı: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı, engelli bireylere devlet memurluğu yolunu açar.

• Diğer haklar: Rapor sahipleri ücretsiz toplu taşıma, elektrik ve su indirimleri ile özel eğitim hizmetlerinden de yararlanabilir.

Engelli Raporu Nasıl Alınır? Adım Adım Başvuru Süreci

1. Yetkili Hastaneden Randevu Alınması

Engelli raporu, her hastaneden alınamayan özel bir belgedir. Sağlık Bakanlığı; devlet hastanelerini, şehir hastanelerini ve üniversite hastanelerini bu rapor için yetkilendirmiştir. Başvuru sahibi, randevu almak için şu yöntemlerden birini kullanabilir:

• MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi): Kullanıcı, mhrs.gov.tr adresinden veya ALO 182 hattından "Engelli Sağlık Kurulu" branşından randevu oluşturabilir.

• e-Devlet Kapısı: Vatandaş, e-Devlet üzerinden entegre sistemle randevu alabilir.

• Doğrudan hastane başvurusu: Bazı hastaneler kendi çağrı merkezleri üzerinden randevu vermektedir.

2. Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Başvuru sahibinin hastaneye giderken yanında bulundurması gereken belgeler şunlardır:

• T.C. kimlik kartı (aslı ve fotokopisi),

• Başvuru dilekçesi (hastanede doldurulur veya önceden hazırlanabilir),

• Son 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf (genellikle 3-5 adet),

• Varsa daha önce alınmış eski engelli raporları,

• Mevcut hastalığa dair tıbbi belgeler (epikriz, ilaç raporları, tahlil ve görüntüleme sonuçları).

3. Branş Muayenelerinin Tamamlanması

Hastane kurul sekretaryası, başvuru sahibini mevcut rahatsızlığıyla ilgili tüm branş hekimlerine yönlendirir. Bu branşlar genellikle Dahiliye, Göz, Kulak Burun Boğaz, Nöroloji, Psikiyatri, Ortopedi ve Fizik Tedavi bölümlerinden oluşur. Her hekim, başvuru sahibini kendi alanı çerçevesinde muayene eder ve değerlendirmesini sistemdeki rapora işler. Bazı durumlarda kurul, kesin tanı için ek testler veya ikinci bir muayene isteyebilir.

4. Heyetin Toplanması ve Raporun Onaylanması

Tüm branş muayeneleri tamamlandığında sağlık kurulu toplanır. Kurul; tüm hekim görüşlerini birleştirerek nihai engellilik oranını belirler. Başhekim veya kurul başkanı raporu onayladığında belge resmiyet kazanır. Raporun onaylanıp e-Devlet sistemine yansıması, hastanenin yoğunluğuna bağlı olarak ortalama 3 ile 15 iş günü arasında sürer.

Engelli Rapor Oranları Nasıl Hesaplanır? Balthazard Formülü

Engellilik oranı, "Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik" esas alınarak hesaplanmaktadır. Başvuru sahibinde tek bir engel bulunuyorsa, ilgili branşın belirlediği oran doğrudan geçerli olur. Birden fazla engel bulunduğunda ise sağlık kurulu, Balthazard Formülü'nü uygular.

Formül şu şekildedir:

Yeni Oran = A + [(100 – A) × B / 100]

Formülde A en yüksek engel oranını, B ise ikinci engel oranını temsil etmektedir. Örnek üzerinden açıklamak gerekirse: Görme engeli %50, işitme engeli %30 olan bir kişinin toplam oranı şu şekilde hesaplanır: 50 + [(100-50) × 30/100] = 50 + 15 = %65. Ayrıca 65 yaş ve üzeri bireylerde nihai orana +%10 ilave edilmektedir.

Türkiye'de yasalar, %40 ve üzeri oranı olan bireyleri "engelli" olarak kabul etmektedir.

Hangi Hastalığa Yüzde Kaç Engelli Raporu Verilir?

Sağlık kurulu; oranı belirlerken hastalığın şiddetini, tedaviye verdiği yanıtı ve günlük yaşam üzerindeki etkisini birlikte değerlendirmektedir. Aşağıdaki oran aralıkları, sık karşılaşılan durumlar için genel bir çerçeve sunmaktadır.

Yüzde 40 Engelli Raporu Hangi Hastalıklara Verilir?

Yüzde 40 engelli raporu; hafif düzeydeki ortopedik rahatsızlıklar, kontrol altına alınmış tip 2 diyabet, orta düzey işitme kaybı, kontrollü epilepsi ve hafif düzey kronik depresyon gibi tanılara sahip bireylere verilmektedir. Bu oran, engelli haklarından yararlanmak için gereken alt sınırı oluşturmaktadır.

Yüzde 90 Engelli Raporu Kimlere Verilir?

Yüzde 90 ve üzeri engelli raporu, günlük yaşamını başkasının yardımı olmadan sürdüremeyen ağır düzeyde hasta bireylere verilir. Bu oran; "tam bağımlı" olarak değerlendirilen durumları ifade etmektedir. Sağlık kurulları genellikle şu tanılara sahip hastalara %90 ve üzeri rapor düzenlemektedir: ileri evre metastatik kanserler, ileri evre Alzheimer ve demans, ağır düzey şizofreni, ağır otizm, dört uzvun kullanılamaması (kuadripleji), organ nakli sonrası ilk yıl, düzenli diyaliz gören son dönem böbrek yetmezliği, iki gözde ileri görme kaybı ve motor nöron hastalıkları.

Süresiz Engelli Raporu Hangi Hastalıklara Verilir?

Süresiz engelli raporu, iyileşme ihtimali tıbben bulunmayan kronik rahatsızlıklara verilmektedir. Sağlık kurulu; hastalığın kronikleştiğini tespit ettiğinde raporu süresiz olarak düzenler. Süresiz rapor kapsamına giren başlıca hastalıklar şunlardır: uzuv kayıpları, ileri evre kanser, kronik böbrek yetmezliği, ağır zihinsel yetersizlik, doğuştan gelen genetik hastalıklar, ileri Parkinson ve Alzheimer, ağır şizofreni ile Multipl Skleroz (MS).

Önemli uyarı: Başvuru sahibinin hastalıkları arasında iyileşme ihtimali olan bir tanı bulunuyorsa, raporun geneli süreli engelli raporuna dönüşmektedir.

En Kolay Engelli Raporu Nasıl Alınır?

"Kolay engelli raporu" diye bir kavram teknik olarak bulunmamaktadır. Çünkü sağlık kurulu, oranı hastalığın nesnel tıbbi bulgularına göre belirlemektedir. Ancak başvuru sahibi, sürecin sorunsuz ve hızlı ilerlemesi için bazı adımları takip edebilir. Başvuru sahibi, randevu öncesinde tüm eski tıbbi belgelerini (epikriz, tahlil sonuçları, MR ve BT görüntüleri, ilaç raporları) düzenli bir dosyada toplamalıdır. Başvuru sahibi, küçük gördüğü kronik problemler dahil tüm rahatsızlıklarını kurul sekretaryasına eksiksiz bildirmelidir. Çünkü Balthazard formülü, tüm hastalıkları birleştirerek toplam oranı yükseltebilmektedir. Şehir hastaneleri ve üniversite hastaneleri, hem uzman çeşitliliği hem de dijital altyapıları sayesinde genellikle daha hızlı sonuç vermektedir.

Engelli Raporu Ücretli Midir?

Devlet hastanelerinde engelli sağlık kurulu raporu için yapılan muayene ve heyet işlemlerinden ücret talep edilmemektedir. Ancak sağlık kurulu, başvuru sahibinin engellilik oranını %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. Rapor sonucunun %1 ve üzerinde olması durumunda başvuru sahibinden herhangi bir ücret alınmaz.

Süreli ve Süresiz Engelli Raporu Arasındaki Fark Nedir?

Süreli engelli raporu: İyileşme veya stabilleşme ihtimali bulunan hastalıklar için 6 ay, 1 yıl, 2 yıl ya da 5 yıllık düzenlenmektedir. Başvuru sahibi, süre bitiminden önce yeniden başvuru yapmak zorundadır.

Süresiz (sürekli) engelli raporu: Kalıcı ve geri dönüşü olmayan engellilik durumlarında düzenlenmektedir. Sürekli rapor kural olarak iptal edilmez. Ancak kişinin sağlık durumunda tıbben iyileşme belgelenirse sağlık kurulu yeniden değerlendirme yapabilir.

Engelli Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Rapor sonucundan memnun olmayan başvuru sahibi, rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde ikamet ettiği ilin Sağlık Müdürlüğü'ne itiraz dilekçesiyle başvurabilir. İl Sağlık Müdürlüğü itirazı kabul ettiğinde, başvuru sahibini farklı bir hakem hastaneye sevk eder. Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilir. Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir.

Engelli Raporu e-Devlet Üzerinden Nasıl Sorgulanır?

2019 sonrasında düzenlenen tüm engelli raporları e-imzalıdır ve e-Devlet üzerinden sorgulanabilmektedir. Sorgulama adımları şu şekildedir:

1. Kullanıcı, turkiye.gov.tr adresine T.C. kimlik numarası ve e-Devlet şifresiyle giriş yapar.

2. Kullanıcı, arama kutusuna "Engellilik Sağlık Kurulu Raporlarım" yazar.

3. Sistem, kullanıcıya e-imzalı raporunu görüntüleme ve PDF olarak indirme imkânı sunar.

Rapor e-Devlet sisteminde görünmüyorsa, başvuru sahibi raporu düzenleyen hastanenin bilgi işlem birimine başvurmalıdır. Hastane, raporu Sağlık Bakanlığı e-Rapor Sistemi'ne yükleyerek eksikliği giderir.

Engelli Raporu Aldıktan Sonra Ne Yapılmalıdır?

Rapor sahibi, haklarından yararlanabilmek için ilgili kurumlara ayrı ayrı başvurmak zorundadır. Vergi indirimi için başvuru sahibi, bağlı olduğu Vergi Dairesi'ne veya Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Uygulamalar portalına başvurur. Engelli aylığı talep eden birey, ikamet ettiği ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na dilekçe sunar. Erken emeklilik hakkı için başvuru sahibi, SGK il müdürlüğüne yönelir. EKPSS ile kamu istihdamı isteyen aday ise ÖSYM üzerinden sınav başvurusunu tamamlar.

Kaynakça

Bu rehberde yer alan bilgiler, aşağıdaki resmi kurum kaynaklarına dayanmaktadır:

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• e-Devlet Kapısı — Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama: turkiye.gov.tr

• Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS): mhrs.gov.tr — ALO 182