Omurga Kırığı Engelli Rapor Oranları Cetveli 2026

Omurga kırığı, omurga kolonunu oluşturan omurların (vertebra) travma, düşme, trafik kazası veya osteoporoz gibi nedenlerle bütünlüğünün bozulması durumudur. Sağlık kurulu, omurga kırığı geçiren hastalar için verilen rapor oranını belirlerken kırığın bölgesini, sinir hasarının varlığını, ameliyat durumunu ve günlük yaşam üzerindeki etkiyi birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, omurga kırığı hastalarının engelli raporu alıp alamayacağını, kırık bölgesine göre oranları, ameliyat sonrası durumları, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Omurga Kırığı Nedir?

Omurga kırığı, omurga kolonunu oluşturan 33 omurdan bir veya birkaçının kırılması durumudur. Omurga; boyun (servikal), sırt (torakal), bel (lumbar), sakrum ve koksiks bölgelerinden oluşmaktadır. Her bölgede meydana gelen kırık farklı sonuçlara yol açmaktadır.

Omurga kırıklarının başlıca nedenleri şunlardır:

• Yüksekten düşme

• Trafik kazaları

• Spor yaralanmaları (özellikle dalış ve at binme)

• Osteoporoza bağlı düşük enerjili kırıklar

• Kanser metastazlarına bağlı patolojik kırıklar

• Ateşli silah yaralanmaları

• İş kazaları

Omurga kırıklarının başlıca türleri şunlardır:

• Kompresyon kırığı: Omurun ön kısmının çökmesi

• Patlama kırığı (burst): Omurun tüm yönlere parçalanması

• Fleksiyon-distraksiyon kırığı (Chance kırığı): Emniyet kemeri tipi kırık

• Kırıklı çıkık: Kırığa çıkığın eşlik ettiği durum

• Osteoporotik kırık: Kemik erimesine bağlı çökme kırığı

• Patolojik kırık: Tümör veya enfeksiyona bağlı kırık

Omurga Kırığı Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Evet, omurga kırığı geçiren hasta engelli raporu alabilmektedir. Ancak rapor için kırığın belirli koşulları karşılaması gerekmektedir. İyileşen basit kırıklar için genellikle düşük oranlar verilirken, sinir hasarı içeren veya cerrahi gerektiren kırıklarda oran belirgin şekilde yükselmektedir.

Rapor için değerlendirilen faktörler şunlardır:

• Kırığın bölgesi: Servikal, torakal, lumbar veya sakral

• Kırığın tipi: Kompresyon, patlama, kırıklı çıkık

• Sinir hasarının varlığı: Omurilik veya sinir kökü basısı

• Ameliyat durumu: Konservatif tedavi mi cerrahi mi

• Füzyon segmenti: Ameliyat yapılmışsa kaynatılan omur sayısı

• Omurga hareket açıklığındaki kayıp

• Kalıcı ağrı durumu

• Nörolojik defisit: Kol veya bacakta güç kaybı

Basit kırıklar iyileşmeden 6 ay sonra rapor için başvurulması önerilmektedir. Bu süre içinde kırık iyileşmiş ve kalıcı sekel netleşmiş olmaktadır.

Omurga Kırığı Engelli Rapor Oranları

Omurga kırığı için verilen oran, kırığın klinik şiddetine, sinir hasarının derecesine ve iyileşme sonrası sekel durumuna göre değişmektedir.

Kırık Bölgesine Göre Omurga Kırığı Oranları

Sinir Hasarına Göre Omurga Kırığı Oranları

Omurilik ve sinir hasarı, oran açısından en belirleyici faktördür.

Ameliyat Öncesi ve Konservatif Tedavi Gören Hastalarda Rapor Oranı

Omurga kırıklarının tamamı ameliyat gerektirmemektedir. Stabil kırıklar korse ve yatak istirahati ile tedavi edilebilmektedir. Konservatif tedavi gören hastalar için rapor değerlendirmesi şu şekilde yapılmaktadır:

• Korse ile tedavi edilen stabil kırık: İyileşme sonrası %10 – %20

• Uzun süreli korse gerektiren kırık: %15 – %30

• Kompresyon oranı yüksek olan kırık: %20 – %35

• Kifoz gelişimi ile sonuçlanan kırık: %25 – %40

Ameliyat olmayan hastaların rapor başvurusu için ideal süre, kırıktan 6 – 12 ay sonrasıdır. Bu dönemde kaynama tamamlanmış ve kalıcı sekel netleşmiş olmaktadır.

Omurga Kırığı Ameliyatı Sonrası Rapor Oranı

Cerrahi tedavi gerektiren omurga kırıklarında ameliyat sonrası oran, füzyon segmentinin uzunluğuna ve kalan nörolojik duruma göre farklılık göstermektedir.

Ameliyat Türlerine Göre Rapor Oranları

Omurga füzyon ameliyatı sonrası kaynatılan omurların hareketi kalıcı olarak yok olmaktadır. Bu kalıcı hareket kaybı, ameliyat başarılı geçse bile rapor almanın ana dayanağıdır.

Osteoporotik Omurga Kırıklarında Özel Durum

Osteoporoza bağlı omurga kırıkları, yaşlı nüfusta en sık karşılaşılan omurga kırığı türüdür. Bu grupta değerlendirme farklılıkları bulunmaktadır:

• Tek seviyeli osteoporotik çöküntü: %15 – %25

• Çok seviyeli osteoporotik çöküntü: %30 – %45

• Boy kaybı belirgin olan hasta: Ana orana +%5 – %15 katkı

• Kifoz gelişimi ile birlikte: %30 – %50

• Kronik ağrı ile birlikte: %25 – %45

Osteoporoz zemininde meydana gelen kırıklar tekrarlayıcı olduğu için sağlık kurulu genellikle süresiz rapor düzenlemektedir. Yeni kırıklar oluştukça oran yükselebilmektedir.

Omurga Kırığı Raporu için Gerekli Belgeler

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Omurga röntgenleri: Ayakta çekilmiş ön-arka ve yan görüntüler

• BT görüntüleri: Kırığın detaylı analizi için

• MR görüntüleri: Sinir hasarı değerlendirmesi için

• Kaza raporu veya adli tıp raporu: Travma öyküsü için

• Acil servis kayıtları: İlk müdahale belgeleri

• Yoğun bakım kayıtları: Ağır travmatik vakalar için

• Ortopedi ve nöroşirürji muayene raporları

• Fizik tedavi seans raporları

• EMG raporu: Sinir hasarı olan vakalarda

• Ameliyat raporu (varsa): Epikriz ve operasyon notu

• Ameliyat sonrası kontrol görüntülemeleri

• Kullanılan korse ve ortez raporları

• Kemik yoğunluğu (DEXA) ölçümü: Osteoporotik kırıklarda

• Ürodinami raporu: İdrar retansiyonu olan vakalarda

Omurga Kırığı Hastalarının Yararlanabileceği Haklar

Omurga kırığı raporunun %40 ve üzeri çıkması durumunda hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Omurga Kırığı Hastasının Yararlanabileceği Somut Haklar

Omurga kırığı kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Ağır iş, ayakta çalışma ve gece vardiyasından muafiyet: Omurga kırığı hastası ağır kaldırma gerektiren işlerden muaf tutulmaktadır

• Yer değiştirme (tayin) hakkı: Memurlar, sağlık durumuna uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir

• Özel tertibatlı araç kullanımı: Rapor üzerine "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi eklenmesi durumunda ÖTV muafiyetli araç alınabilmektedir

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için ayrı bir emeklilik yolu bulunmaktadır

• Evde bakım yardımı: Ağır omurga travması yaşayanların yakınlarına aylık ödeme sağlanmaktadır

• İş kazası tazminatı: İş yerinde meydana gelen kırıklar için SGK üzerinden tazminat hakkı

İş Kazası ve Trafik Kazası Sonucu Omurga Kırığı

Omurga kırıkları sıklıkla iş kazası veya trafik kazası sonucu meydana gelmektedir. Bu durumlarda hasta, engelli raporunun yanı sıra ek haklardan da yararlanabilmektedir.

İş Kazası Kaynaklı Omurga Kırığı

İş yerinde meydana gelen omurga kırıklarında hasta şu haklara sahiptir:

• SGK iş kazası bildirimi: İşveren tarafından yapılmalıdır

• Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü kaybına göre bağlanır

• Geçici iş göremezlik ödeneği: Tedavi ve rehabilitasyon süresince ödenir

• İş kazası malulen emekliliği: Sigortalılık süresi ve prim günü şartları esnetilir

• İşverenden maddi ve manevi tazminat davası: Kusur oranına göre

Trafik Kazası Kaynaklı Omurga Kırığı

Trafik kazasına bağlı omurga kırıklarında hasta şu haklara sahiptir:

• Zorunlu trafik sigortası tazminatı: Bedeni zarar kapsamında

• Kasko sigortası tazminatı (varsa)

• Kusurlu sürücüye karşı maddi ve manevi tazminat davası

• SGK üzerinden sürekli iş göremezlik geliri

Bu dosyalar için adli tıp raporu ve engelli sağlık kurulu raporu ayrı ayrı düzenlenmektedir.

Omurga Kırığı Raporu Kaç Yıl Geçerli?

Sağlık kurulu, omurga kırığı için düzenlediği raporda şu süreleri uygulamaktadır:

• Basit iyileşmiş kırık: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Ameliyat geçirmiş hasta (ilk yıl): 1 yıllık süreli rapor

• Ameliyat sonrası stabil hasta: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Kalıcı nörolojik hasarı olan hasta: Süresiz (sürekli) rapor

• Parapleji ve tetrapleji vakaları: Süresiz (sürekli) rapor

• Osteoporotik kırık öyküsü olan hasta: Süresiz (sürekli) rapor

• Uzun segment füzyon geçiren hasta: Süresiz (sürekli) rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir.

Omurga Kırığı Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde ortopedi, nöroşirürji, nöroloji ve fizik tedavi hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Omurga hareket açıklığı: Öne eğilme, geriye uzatma, yanlara dönme dereceleri

• Postür değerlendirmesi: Kifoz veya deformite kontrolü

• Boy ölçümü: Kırık öncesi boyla karşılaştırma

• Nörolojik muayene: Kol ve bacaklarda kas gücü, refleks, duyu testleri

• Yürüyüş analizi: Yürüme paterni ve denge değerlendirmesi

• ASIA skoru: Omurilik hasarı olan vakalarda uluslararası değerlendirme

• Sfinkter kontrolü: İdrar ve dışkı kontrolü değerlendirmesi

• Ağrı değerlendirmesi: VAS skoru ile kronik ağrı ölçümü

• Solunum fonksiyon testi: Yüksek seviye omurga kırıklarında

Omurga Kırığı Raporu Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Ameliyat sonrası en az 6 ay beklendikten sonra başvuru yapılmalıdır

• Kaza raporu ve adli tıp raporu eksiksiz getirilmelidir

• Kullanılan korse muayeneye götürülmelidir

• Muayene günü ağrı kesici kullanılmamalıdır

• Yardımcı cihaz (baston, walker, tekerlekli sandalye) yanında bulundurulmalıdır

• İdrar ve dışkı kontrolü sorunları utanılmadan doktora anlatılmalıdır

• Yürüme mesafesi somut örneklerle aktarılmalıdır

• Rehabilitasyon süreci kayıtları paylaşılmalıdır

• Kırık öncesi ve sonrası iş performansındaki değişim belgelenmelidir

• Ameliyat öncesi ve sonrası görüntüleme birlikte sunulmalıdır

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Omurga kırığı hastası, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane yeni görüntüleme ve nörolojik değerlendirme talep edebilmektedir

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Omurga Kırığının Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

Omurga kırığı sonrası sıklıkla başka sağlık sorunları da eşlik etmektedir. Balthazard Formülü ile birleştirme, hasta için önemli avantaj sağlamaktadır.

Örnek 1: Lumbar patlama kırığı sonrası füzyon (%40) ve tek taraflı bacak güç kaybı (%25) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %40

• Kalan sağlamlık: 100 – 40 = 60

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 60 × 25 = 1500

• Sonuç 100'e bölünür: 1500 / 100 = 15

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 40 + 15 = %55

Örnek 2: Torakal kompresyon kırığı (%25) ve kronik ağrı sendromu ile depresyon (%30) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %30

• Kalan sağlamlık: 100 – 30 = 70

• Çarpım: 70 × 25 = 1750

• Bölme: 1750 / 100 = 17,5

• Toplam: 30 + 17,5 = %47,5

Omurga kırığına sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Sinir kökü hasarına bağlı bacak veya kol güç kaybı

• Mesane ve bağırsak fonksiyon bozuklukları

• Kronik ağrı sendromu

• Depresyon (kronik ağrı ve fonksiyon kaybına bağlı)

• Post-travmatik stres bozukluğu (özellikle trafik kazalarında)

• Kifoz ve postür bozuklukları

• Osteoporoz

• Diğer eklem sorunları (kalça, diz)

• Solunum sorunları (yüksek seviye kırıklarda)

• Bası yaraları (yatak bağımlı hastalarda)

Omurilik Yaralanması Eşlik Eden Kırıklar

Omurga kırığının en ağır sonucu, omurilik yaralanmasıdır. Bu durumda hasta parapleji veya tetrapleji ile karşılaşabilmektedir.

Omurilik Yaralanması Düzeylerine Göre Oranlar

Bu vakalarda hasta:

• Tekerlekli sandalyeye bağımlı hale gelmektedir

• Bakıma muhtaç statüsünde değerlendirilmektedir

• Süresiz rapor almaktadır

• Evde bakım maaşından yararlanmaktadır

• ÖTV muafiyetli araç hakkı doğrudan verilmektedir

Askerlikten Muafiyet ve Omurga Kırığı

Omurga kırığı öyküsü, askerlik muayenesinde önemli bir kriterdir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre değerlendirme şu şekildedir:

• Sekelsiz iyileşmiş basit kırık: Askerlik yapmaya uygun olabilir

• Kalıcı deformite bulunan kırık: Askerlik yeri kısıtlanır

• Füzyon ameliyatı geçirmiş hasta: Genellikle askerlikten muaf tutulur

• Nörolojik defisit bulunan hasta: Askerlikten muaf tutulur

• Parapleji ve tetrapleji vakaları: Askerlikten muaf tutulur

Sık Sorulan Sorular

Basit omurga kırığı geçiren hasta engelli sayılır mı? Basit ve sekelsiz iyileşen kompresyon kırıkları için verilen oran genellikle %10 – %20 aralığındadır. Bu oran tek başına %40 barajını aşmadığı için engelli statüsüne girmemektedir. Ancak eşlik eden rahatsızlıklarla birleştirme mümkündür.

Omurga füzyon ameliyatı sonrası kaç yıl rapor geçerli olur? Ameliyat sonrası ilk yıl için genellikle 1 yıllık süreli rapor düzenlenmektedir. Sonraki dönemde stabil hastalar için 2 – 5 yıllık raporlar verilmektedir. Uzun segment füzyonlarda rapor genellikle süresiz olmaktadır.

Omurga kırığı hastası ne zaman rapor için başvurmalı? Ameliyat olmayan hastalar kırıktan 6 – 12 ay sonra, ameliyat olan hastalar ise cerrahiden 6 ay sonra başvurmalıdır. Bu süre içinde kaynama tamamlanmış ve kalıcı sekel netleşmiş olmaktadır.

Omurga kırığı için hangi bölüme başvurulmalıdır? Rapor başvurusunda ortopedi ve travmatoloji, beyin ve sinir cerrahisi ile nöroloji bölümleri ana muayeneleri yapmaktadır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü de değerlendirmeye katılmaktadır.

Osteoporotik omurga kırığı için rapor alınır mı? Evet, osteoporoza bağlı omurga kırıkları rapor kapsamındadır. Özellikle çok seviyeli kırıklar ve kifoz gelişimi bulunan vakalarda %30 – %45 oran verilebilmektedir.

Trafik kazasında omurga kırığı geçiren hasta hangi haklara sahiptir? Trafik kazası sonrası hasta hem zorunlu trafik sigortasından, hem kaskodan, hem de kusurlu sürücüye karşı tazminat davasından yararlanabilmektedir. Bunun yanı sıra engelli sağlık kurulu raporu ile SGK haklarına da erişebilmektedir.

Omurga kırığı raporu ÖTV muafiyetli araç alma hakkı verir mi? %90 ve üzeri rapor doğrudan ÖTV muafiyeti sağlamaktadır. %40 – %89 arası rapora sahip hastalar ise raporlarında "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi bulunması durumunda ÖTV muafiyetli araç alabilmektedir. Nörolojik hasar bulunan omurga kırığı hastalarında bu ibare kolaylıkla verilmektedir.

Omurga kırığı sonrası malulen emekli olunabilir mi? SGK Sağlık Kurulu tarafından %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı onaylanan hastalar malulen emeklilikten yararlanabilmektedir. En az 10 yıl sigortalılık ve 1800 prim günü şartı bulunmaktadır. İş kazası sonucu meydana gelen kırıklarda bu süreler esnetilebilmektedir.

Parapleji tanısı alan hasta ne kadar rapor alır? Komplet parapleji tanısı bulunan hastalar %80 – %95 aralığında rapor almaktadır. Bu hastalar aynı zamanda tam bağımlı statüsünde değerlendirilmekte ve evde bakım maaşı ile ÖTV muafiyeti gibi tüm engelli haklarından yararlanabilmektedir.

Omurga kırığı raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.