Açık Kalp Ameliyatı Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Açık kalp ameliyatı, göğüs kafesinin sternotomi ile açılması ve kalp-akciğer makinesi (pompa) desteğinde kalp üzerinde gerçekleştirilen büyük cerrahi girişimlerin genel adıdır. Sağlık kurulu, açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta için düzenlediği engelli raporunda; uygulanan ameliyatın türünü (bypass, kapak replasmanı, aort cerrahisi, konjenital kalp cerrahisi), ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerini, NYHA fonksiyonel sınıfını, sternum iyileşme durumunu ve cerrahiye bağlı kalıcı komplikasyonları birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın engelli raporu alıp alamayacağını, ameliyat türüne göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Açık Kalp Ameliyatı Nedir?

Açık kalp ameliyatı, göğüs kemiğinin (sternum) ortadan kesilerek kalbe doğrudan ulaşıldığı ve genellikle kalp-akciğer makinesi desteğinde yapılan cerrahi girişim türüdür. Açık kalp ameliyatı başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Koroner arter bypass greft (KABG / bypass) ameliyatı

• Kalp kapak replasmanı (mekanik veya biyolojik protez ile)

• Kalp kapak tamiri (mitral, aort, triküspit onarımı)

• Aort anevrizması ve aort diseksiyonu cerrahisi

• Konjenital kalp cerrahisi (ASD, VSD, Fallot tetralojisi onarımı)

• Kalp nakli (transplantasyon)

• Ventriküler destek cihazı (LVAD) implantasyonu

• Miksoma ve kalp tümörü cerrahisi

• Perikardiyektomi (perikart çıkarılması)

• Kombine ameliyatlar (bypass + kapak replasmanı)

Açık Kalp Ameliyatı Geçirmiş Hasta Engelli Raporu Alabilir mi?

Açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Sağlık kurulu, açık kalp ameliyatı geçirmiş hastaya verilecek oranı; uygulanan ameliyatın türüne, ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerine, NYHA fonksiyonel sınıfına, ameliyat üzerinden geçen süreye ve gelişen komplikasyonlara göre belirlemektedir.

Sağlık kurulunun rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Uygulanan açık kalp ameliyatı türü (bypass, kapak, aort, nakil)

• Ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değeri

• NYHA fonksiyonel sınıfı (1, 2, 3, 4)

• Ameliyat üzerinden geçen süre

• Sternum iyileşme durumu ve sternal dehisens varlığı

• Ameliyat sonrası aritmi gelişimi

• Kapak protezi tipi (mekanik veya biyolojik)

• Antikoagülan (kan sulandırıcı) kullanım zorunluluğu

• Perikardiyal efüzyon ve post-perikardiyotomi sendromu

• Mediastinit ve enfeksiyon öyküsü

• Böbrek fonksiyonlarında bozulma

• Nörolojik komplikasyonlar (ameliyat sonrası inme)

• Efor kapasitesi ve 6 dakika yürüme testi mesafesi

• Eşlik eden hastalıklar (diyabet, KOAH, böbrek yetmezliği)

Açık Kalp Ameliyatı Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Açık Kalp Ameliyatı Rapor Oranları

Sağlık kurulu, açık kalp ameliyatına eşlik eden komplikasyon bulunması durumunda ilgili oranı Balthazard formülü ile ana ameliyat oranına eklemektedir. Örneğin bypass ameliyatı sonrası EF düşüklüğü ve kalp yetmezliği gelişen hasta, ameliyat oranı ve kalp yetmezliği oranını ayrı ayrı almakta ve toplam oran Balthazard ile hesaplanmaktadır.

Ameliyat Türüne Göre Açık Kalp Ameliyatı Rapor Oranları

Bypass (KABG) Ameliyatı Sonrası Rapor Oranı

Koroner arter bypass greft (KABG / bypass) ameliyatı, tıkalı koroner damarların baypas edilerek kalbe kan akışının yeniden sağlandığı en sık uygulanan açık kalp cerrahisidir. Bu ameliyat sonrası rapor oranları şu şekilde belirlenmektedir:

• Ameliyat sonrası ilk 6 ay (iyileşme dönemi): %60 – %70

• Stabil hasta, EF korunmuş (6 ay sonrası): %40 – %50

• Bypass + EF düşüklüğü (%40 altı): %60 – %80

• Bypass + tekrarlayan anjina: %60 – %70

• Bypass + kalp yetmezliği: %70 – %80

• Tekrar bypass ameliyatı (re-do KABG): %60 – %80

Kalp Kapak Replasmanı Sonrası Rapor Oranı

Kalp kapak replasmanı, hastalıklı kalp kapağının mekanik veya biyolojik protez ile değiştirildiği açık kalp ameliyatıdır. Uygulanan protez tipine göre rapor oranları:

• Mekanik kapak protezi (ömür boyu antikoagülan gerektirir): %50 – %60

• Biyolojik kapak protezi (antikoagülan gerektirmez): %40 – %50

• Çift kapak replasmanı (mitral + aort): %60 – %70

• Kapak replasmanı + bypass kombinasyonu: %60 – %70

• Kapak replasmanı + kalp yetmezliği (EF %40 altı): %70 – %80

• Kapak protezi disfonksiyonu (yeniden cerrahi gereken): %60 – %80

Mekanik kapak protezi takılmış hasta, ömür boyu warfarin (Coumadin) gibi antikoagülan kullanmak zorundadır. Bu durum kanama riski ve INR takibi gerekliliği nedeniyle mekanik kapak takılı hastanın oranını artıran bir faktör olarak değerlendirilmektedir.

Kalp Kapak Tamiri Sonrası Rapor Oranı

Kalp kapak tamiri (özellikle mitral kapak onarımı), hastanın kendi kapağının korunarak yapıldığı cerrahidir. Bu ameliyat sonrası oranlar kapak replasmanına göre daha düşük olabilmektedir:

• Kapak tamiri sonrası, EF korunmuş: %30 – %50

• Kapak tamiri + hafif rezidü yetmezlik: %40 – %60

• Kapak tamiri + kalp yetmezliği: %60 – %70

Aort Cerrahisi Sonrası Rapor Oranı

Aort anevrizması ve aort diseksiyonu cerrahisi, aort damarının hastalıklı bölümünün greft ile değiştirildiği ileri risk taşıyan açık kalp ameliyatıdır:

• Çıkan aort anevrizması cerrahisi sonrası: %50 – %70

• Aort diseksiyonu (acil) cerrahisi sonrası: %60 – %80

• Aort kökü + kapak replasmanı (Bentall ameliyatı): %60 – %70

• Aort ark cerrahisi (dolaşım durdurma ile): %70 – %80

Kalp Nakli Sonrası Rapor Oranı

Kalp nakli (transplantasyon), son dönem kalp yetmezliği bulunan hastada verici kalbin alıcıya nakledildiği en ileri açık kalp cerrahisidir:

• Kalp nakli sonrası ilk yıl: %90 – %100

• Kalp nakli sonrası stabil hasta: %80 – %90

• Kalp nakli + rejeksiyon veya komplikasyon: %90 – %100

• LVAD (nakil bekleyen) takılı hasta: %90 – %100

Kalp nakli olmuş hasta, ömür boyu immünsupresif tedavi kullanmak zorundadır. Rejeksiyon riski, enfeksiyon yatkınlığı ve düzenli biyopsi takibi nedeniyle sağlık kurulu bu hastaya süresiz rapor düzenlemektedir.

Konjenital Kalp Cerrahisi Sonrası Rapor Oranı

Konjenital (doğumsal) kalp hastalığı nedeniyle açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın rapor oranı, altta yatan anomaliye göre değişmektedir:

• ASD (atriyal septal defekt) kapatılması sonrası: %20 – %40

• VSD (ventriküler septal defekt) kapatılması sonrası: %30 – %50

• Fallot tetralojisi total düzeltme sonrası: %50 – %70

• Karmaşık konjenital cerrahi (Fontan, arteriyel switch): %60 – %90

• Tekrarlayan konjenital cerrahi geçirmiş hasta: %70 – %90

Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Komplikasyonlar ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, açık kalp ameliyatına bağlı gelişen kalıcı komplikasyonları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana ameliyat oranına eklemektedir.

Sternal dehisens ve mediastinit, açık kalp ameliyatı sonrası en ciddi komplikasyonlar arasında yer almakta ve tekrar cerrahi girişim gerektirebilmektedir. Bu komplikasyonlar sağlık kurulu tarafından ayrıca değerlendirilerek ek oran olarak eklenmektedir.

Açık Kalp Ameliyatı Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Ameliyat raporu ve epikriz (ayrıntılı cerrahi bilgi)

• Ameliyat öncesi ve sonrası ekokardiyografi (EKO) raporları

• Ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerini içeren güncel EKO

• EKG ve Holter EKG kaydı

• Koroner anjiyografi raporu (bypass hastasında)

• Efor testi sonucu

• 6 dakika yürüme testi raporu

• Toraks BT veya kardiyak MR (varsa)

• Kapak protezi bilgi kartı (kapak replasmanı hastasında)

• Antikoagülan kullanım ve INR takip belgeleri

• Kardiyoloji uzmanı muayene raporu

• Kalp ve damar cerrahisi uzmanı muayene raporu

• Kullanılan ilaçların listesi

• Ameliyat sonrası gelişen komplikasyonlara ait raporlar

• Eşlik eden hastalıklara ait raporlar

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Açık Kalp Ameliyatı Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta, MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik ameliyat olduğu hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Özel hastanelerin büyük çoğunluğu engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Ameliyat raporu, epikriz, ameliyat öncesi ve sonrası EKO, koroner anjiyografi, güncel EKG ve tedavi belgeleri tam olarak hazırlanmalıdır.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. ÖTV indirimli araç talebi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi branşlarına yönlendirilmekte; gerektiğinde göğüs hastalıkları, iç hastalıkları, nöroloji ve fizik tedavi branşlarına da sevk edilmektedir.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü ekokardiyografi, efor testi, holter ve akciğer grafisi gibi testleri istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Açık Kalp Ameliyatı Geçirmiş Hastanın Yararlanabileceği Haklar

Açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Açık Kalp Ameliyatı Geçirmiş Hastaya Özel Sağlanan Haklar

• Ücretsiz Kalp Cerrahisi ve Tedavi: SGK, açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın bypass, kapak replasmanı, kalp nakli, LVAD implantasyonu ve tüm cerrahi masraflarını karşılamaktadır. Ameliyat ve ilaca ilişkin ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

• Antikoagülan İlaç Karşılanması: Mekanik kapak protezi takılmış hastanın ömür boyu kullanacağı warfarin (Coumadin) ve yeni nesil antikoagülan ilaçlar SGK tarafından karşılanmaktadır.

• İmmünsupresif Tedavi Karşılanması: Kalp nakli olmuş hastanın ömür boyu kullanacağı immünsupresif ilaçlar SGK kapsamında ücretsiz karşılanmaktadır.

• Kardiyak Rehabilitasyon Hakkı: Açık kalp ameliyatı geçirmiş hastaya SGK tarafından karşılanan kardiyak rehabilitasyon seansları uygulanmaktadır.

• 18 Aya Kadar Raporlu İzin: Açık kalp ameliyatı geçirmiş hastaya özlük haklarının korunması amacıyla 18 aya kadar heyet raporlu istirahat verilebilmektedir.

• Geçici Maluliyet Hakkı: Hasta, ameliyat tarihinden itibaren 18 ay süreyle geçici maluliyet hakkından yararlanabilmektedir.

• Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta malulen emekli olabilmektedir.

• Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır.

• ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu hasta ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. %40 – %89 arası raporlu hasta 'özel tertibatlı araç kullanabilir' ibaresi varsa ÖTV indiriminden yararlanabilmektedir.

• Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu hasta ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

• Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli açık kalp ameliyatı geçirmiş hastanın yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

• Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu hastaya aylık bağlanmaktadır.

• Ağır İş ve Gece Vardiyasından Muafiyet: Açık kalp ameliyatı geçirmiş çalışan; ağır kaldırma, gece vardiyası ve fazla mesai gerektiren işlerden muaf tutulabilmektedir. Bu muafiyet özellikle sternum iyileşmesinin korunmasında önemlidir.

• Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan hasta, tedavi ve takip olduğu şehre veya sağlığa uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir.

Açık Kalp Ameliyatı Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, açık kalp ameliyatı geçirmiş hastaya durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Ameliyat sonrası ilk iyileşme dönemi (ilk 1 yıl): 1 yıllık süreli rapor

• Bypass sonrası stabil hasta: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Biyolojik kapak protezi takılmış hasta: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Mekanik kapak protezi takılmış hasta: Süresiz rapor

• Kalp nakli olmuş hasta: Süresiz rapor

• LVAD takılı hasta: Süresiz rapor

• Karmaşık konjenital kalp cerrahisi sonrası: Süresiz rapor

• Tekrarlayan (re-do) açık kalp ameliyatı geçirmiş hasta: Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Kapak disfonksiyonu, kalp yetmezliğinin ilerlemesi veya yeni komplikasyon gelişmesi durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Açık Kalp Ameliyatı Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Uygulanan açık kalp ameliyatı türünün ve tarihinin belgelenmesi

• Ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerinin ölçümü

• NYHA fonksiyonel sınıfının belirlenmesi

• Sternum iyileşme durumunun ve stabilitesinin değerlendirilmesi

• Kapak protezi fonksiyonunun EKO ile kontrolü

• Bypass greftlerinin açıklık durumunun değerlendirilmesi

• Ritim bozukluklarının EKG ve Holter ile tespiti

• Efor kapasitesinin efor testi ve 6 dakika yürüme testi ile ölçümü

• Ameliyat sonrası gelişen komplikasyonların (mediastinit, sternal dehisens, inme) değerlendirilmesi

• Antikoagülan kullanımı ve INR takibinin kontrolü

• Kalp nakli hastasında rejeksiyon bulgularının araştırılması

• Eşlik eden hastalıkların (diyabet, hipertansiyon, böbrek yetmezliği) etkisinin değerlendirilmesi

• Genel performans durumu skorlaması