Skolyoz Engelli Rapor Oranları Cetveli 2026

Skolyoz, omurganın yandan bakıldığında yaklaşık düz olması gereken yapısının, önden bakıldığında "C" veya "S" harfi şeklinde eğrilmesi durumudur. Sağlık kurulu, skolyoz için verilen rapor oranını belirlerken eğrilik derecesini (Cobb açısı), etkilenen omurga bölgesini, solunum ve kalp fonksiyonları üzerindeki etkiyi birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, skolyoz hastalarının engelli raporu alıp alamayacağını, Cobb açısına göre oranları, ameliyat öncesi ve sonrası durumları, sağlanan hakları ve başvuru sürecini 2026 yılı güncel mevzuatına göre açıklamaktadır.

Skolyoz Nedir?

Skolyoz, omurganın anormal yan eğriliği olarak tanımlanmaktadır. Normal bir omurga önden bakıldığında düz görünmektedir. Skolyoz hastalarında ise omurga yanlara doğru sapma göstermektedir. Bu sapmanın derecesi Cobb açısı ile ölçülmektedir.

Skolyozun başlıca türleri şunlardır:

• İdiopatik skolyoz: Nedeni bilinmeyen skolyoz türü ve en yaygın formudur

• Konjenital skolyoz: Doğuştan gelen omurga malformasyonlarına bağlıdır

• Nöromusküler skolyoz: Serebral palsi, kas distrofisi gibi hastalıklara bağlı gelişir

• Dejeneratif skolyoz: İleri yaşta omurga yıpranmasıyla oluşur

• Sendromik skolyoz: Marfan, Down sendromu gibi genetik hastalıklara eşlik eder

Skolyozun başlıca belirtileri şunlardır:

• Omuz yüksekliklerinde asimetri (bir omuz diğerinden yüksek)

• Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması

• Bel bölgesinde asimetri

• Kalça yüksekliklerinde farklılık

• Sırt ve bel ağrısı

• Uzun süre ayakta durma toleransında azalma

• İleri vakalarda solunum sıkıntısı

• Kalp ritim bozuklukları (ağır skolyozda)

• Sinir basısına bağlı bacak veya kol şikayetleri

Skolyoz Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Evet, skolyoz hastası engelli raporu alabilmektedir. Ancak rapor için skolyozun belirli derecelere ulaşmış olması ve nesnel klinik bulguların bulunması gerekmektedir.

Rapor için aranan koşullar şunlardır:

• Ölçülmüş Cobb açısı değeri (röntgen ile belgelenmiş)

• Hareket kısıtlılığı varlığı

• Solunum fonksiyon testi (SFT) sonuçları

• Kronik ağrı durumunun belgelenmesi

• Günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlılık

• Nöromusküler skolyozlarda eşlik eden hastalık kayıtları

Hafif skolyoz (Cobb açısı 10° altında) durumları normal varyasyon kabul edilmekte ve rapor için yeterli görülmemektedir.

Skolyoz Engelli Rapor Oranları (Cobb Açısına Göre)

Sağlık kurulu, skolyoz oranını belirlerken Cobb açısını temel almaktadır. Bu açı, omurga eğriliğinin en üst ve en alt omurları arasında ölçülmektedir.

Cobb Açısına Göre Skolyoz Oranları

Cobb açısı 40° – 50° eşiği, cerrahi tedavi kararının önemli bir sınırıdır. Bu açının üzerindeki skolyozlarda genellikle ameliyat önerilmektedir.

Skolyoz Türüne Göre Rapor Oranları

Skolyozun türü de rapor oranını doğrudan etkilemektedir. Nöromusküler ve konjenital skolyozlar, idiopatik skolyoza göre daha yüksek oranlar getirmektedir.

Skolyoz Türlerine Göre Oranlar

Ameliyat Öncesi Skolyoz Engelli Rapor Oranı

Ameliyat olmamış skolyoz hastaları, Cobb açısı değerine göre rapor alabilmektedir. Ameliyat zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak ameliyat öncesi rapor için şu kanıtlar gereklidir:

• Güncel skolyoz röntgenleri: Ayakta çekilmiş ön-arka görüntüler

• Cobb açısı ölçümü: Radyolog tarafından raporlanmış değer

• Solunum fonksiyon testi: Özellikle 40° üzeri eğriliklerde

• EKG ve ekokardiyografi: Kalp fonksiyonlarının değerlendirmesi

• Fizik tedavi geçmişi: Konservatif tedavi kayıtları

• Korse kullanım raporu: Genç hastalar için

Cobb açısı 20° – 40° arası olan ameliyat öncesi hastalarda oran genellikle %15 – %35 aralığında verilmektedir. 40° üzeri eğriliklerde bu oran artmaktadır.

Ameliyat Sonrası Skolyoz Engelli Rapor Oranı

Skolyoz cerrahisi, omurga füzyonu (kaynatma) ile omurganın düzeltilmesi ve sabitlenmesi işlemidir. Ameliyat sonrası oran, cerrahinin başarısına ve kalan sekele göre farklılık göstermektedir.

Ameliyat Türlerine Göre Rapor Oranları

Skolyoz ameliyatı sonrası omurga hareketleri kalıcı olarak kısıtlanmaktadır. Bu kısıtlılık, ameliyattan sonra da rapor alınabilmesinin ana sebebidir. Sağlık kurulu, ameliyat sonrası şu noktalara odaklanmaktadır:

• Füzyon uygulanan segment sayısı ve seviyesi

• Omurga hareket açıklığındaki kalıcı kayıp

• Ameliyat sonrası nörolojik durum

• Kronik ağrı varlığı

• Solunum ve kalp fonksiyonlarındaki değişim

• Günlük yaşam aktivitelerine etkisi

Solunum ve Kalp Etkileri Olan Skolyoz

İleri skolyoz vakalarında (Cobb açısı 70° üzeri) omurga eğriliği, göğüs kafesi yapısını bozarak akciğer ve kalp fonksiyonlarını etkilemektedir. Bu durum, rapor oranını önemli ölçüde artırmaktadır.

Kardiyopulmoner Etkilenmede Oranlar

Bu durumlarda solunum ve kalp hekimleri kurulun ayrılmaz parçasıdır. Solunum fonksiyon testi (FVC, FEV1 değerleri) ve ekokardiyografi sonuçları raporun temel dayanaklarıdır.

Skolyoz Raporu için Gerekli Belgeler

Rapor başvurusunda hazır bulundurulması gereken belgeler şunlardır:

• Tam boy skolyoz röntgenleri: Ayakta çekilmiş ön-arka ve yan görüntüler (son 6 ay içinde)

• Cobb açısı ölçüm raporu: Radyolog imzalı belge

• Solunum fonksiyon testi (SFT): FVC, FEV1 ve TLC değerleri

• Ekokardiyografi raporu: Kalp fonksiyonlarının değerlendirmesi

• EKG kayıtları

• MR görüntüleri: Sinir basısı şüphesi olan vakalarda

• BT görüntüleri: Konjenital anomali şüphesinde

• Ortopedi ve nöroşirürji muayene raporları

• Fizik tedavi seans raporları

• Korse kullanım geçmişi ve raporları

• Ameliyat raporu (varsa): Epikriz ve operasyon notu

• Ameliyat sonrası kontrol görüntülemeleri

Skolyoz Hastalarının Yararlanabileceği Haklar

Skolyoz raporunun %40 ve üzeri çıkması durumunda hasta, engelli haklarından yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Skolyoz Hastasının Yararlanabileceği Somut Haklar

Skolyoz kaynaklı %40 ve üzeri rapor sahibi hasta şu haklardan yararlanabilmektedir:

• Gelir vergisi indirimi: Aylık maaştan kesilen vergi düşürülmektedir

• Erken emeklilik: Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarına göre yaş şartı olmadan emekli olunabilmektedir

• Ücretsiz toplu taşıma: Belediye otobüsleri, metro ve tramvayda ücretsiz seyahat hakkı sağlanmaktadır

• EKPSS ile devlet memurluğu: Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı üzerinden atanma imkanı vardır

• Ağır iş ve gece vardiyasından muafiyet: Skolyoz hastası ağır kaldırma ve uzun süre ayakta durma gerektiren işlerden muaf tutulmaktadır

• Yer değiştirme (tayin) hakkı: Memurlar, sağlık durumuna uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir

• Özel tertibatlı araç kullanımı: Rapor üzerine "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi eklenmesi durumunda ÖTV muafiyetli araç alınabilmektedir

• Askerlikten muafiyet: İleri skolyoz durumunda askerlik hizmetinden muaf tutulma imkanı bulunmaktadır

• Malulen emeklilik: %60 ve üzeri çalışma gücü kaybı olanlar için ayrı bir emeklilik yolu bulunmaktadır

Skolyoz Raporu Kaç Yıl Geçerli?

Sağlık kurulu, skolyoz için genellikle süresiz rapor düzenlemektedir. Bunun ana nedeni omurga eğriliğinin kalıcı bir durum olmasıdır. Ancak bazı durumlarda süreli rapor da verilebilmektedir:

• Erişkin idiopatik skolyoz: Süresiz rapor

• Ameliyat geçirmiş stabil hastalar: 2 – 5 yıllık süreli rapor (ilk dönem), sonra süresiz

• Nöromusküler skolyoz: Süresiz rapor

• Konjenital skolyoz: Süresiz rapor

• Dejeneratif skolyoz: İlerleyici olduğu için 2 – 3 yıllık süreli rapor

• Genç yaşta hızlı ilerleyen skolyoz: 1 – 2 yıllık süreli rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Skolyoz ilerleyici bir durum olduğu için yenilemede oran genellikle artmaktadır.

Skolyoz Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde ortopedi, nöroşirürji ve fizik tedavi hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Adams öne eğilme testi: Sırt asimetrisinin gösterilmesi

• Omuz ve kalça yüksekliği ölçümü: İki taraf arasındaki fark santimetre olarak ölçülmektedir

• Skoliometre ile eğrilik ölçümü: Klinik ortamda hızlı değerlendirme

• Cobb açısı ölçümü: Röntgen üzerinden yapılan altın standart ölçüm

• Omurga hareket açıklığı: Öne eğilme, geriye uzatma ve yanlara dönme

• Boy ölçümü: Skolyozun boy üzerindeki etkisinin değerlendirmesi

• Nörolojik muayene: Kol ve bacak refleksleri, kas gücü ve duyu testleri

• Solunum kapasitesi değerlendirmesi: SFT sonuçlarının incelenmesi

• Kalp muayenesi: Ağır skolyozda pulmoner hipertansiyon riski

Skolyoz Raporu Almak İçin Pratik Öneriler

Rapor sürecinin doğru işlemesi için hasta şu noktalara dikkat etmelidir:

• Röntgenler mutlaka ayakta çekilmelidir (yatarak çekilen görüntülerde Cobb açısı düşük çıkmaktadır)

• Tam boy skolyoz filmleri çektirilmelidir (parça parça filmler yerine)

• Solunum fonksiyon testi muayeneden önce yaptırılmalıdır

• Kullanılan korse yanında bulundurulmalıdır

• Uzun süre ayakta durma zorluğu somut örneklerle anlatılmalıdır

• Nefes darlığı ve göğüs sıkışması durumu eksiksiz aktarılmalıdır

• Geçmiş yıllara ait skolyoz röntgenleri karşılaştırma için getirilmelidir

• İlerleyici bir durum olduğu için hastalığın seyri gösterilmelidir

Askerlikten Muafiyet ve Skolyoz

Skolyoz, askerlik muayenesinde önemli bir kriterdir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre skolyoz durumu şu şekilde değerlendirilmektedir:

• Cobb açısı 20° altında: Askerlik yapmaya uygundur

• Cobb açısı 20° – 40° arası: Askerlik yeri kısıtlanabilir

• Cobb açısı 40° – 60° arası: Genellikle "askerlik yapamaz" kararı verilebilmektedir

• Cobb açısı 60° üzeri: Askerlikten muaf tutulmaktadır

• Kardiyopulmoner etkilenimli skolyoz: Askerlikten muaf tutulmaktadır

Rapor Oranına İtiraz Süreci

Skolyoz hastası, rapor sonucundan memnun olmadığında itiraz edebilmektedir. İtiraz süreci şu şekilde işlemektedir:

• Rapor tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurulur

• İtiraz kabul edildiğinde hasta, farklı bir hakem hastaneye sevk edilmektedir

• Hakem hastane yeni röntgen ve Cobb açısı ölçümü yapmaktadır

• Solunum fonksiyon testi yeniden değerlendirilebilmektedir

• Hakem hastane raporu nihai sonuç olarak kabul edilmektedir

• Uyuşmazlık durumunda dosya Ankara Merkez Hakem Kurulu'na iletilmektedir

Skolyozun Diğer Rahatsızlıklarla Birleşimi

Skolyoz genellikle diğer omurga ve sistemik rahatsızlıklarla birlikte görülmektedir.

Örnek 1: Orta skolyoz (%30) ve bel fıtığı (%25) olan bir hastanın toplam oranı:

• En yüksek oran alınır: %30

• Kalan sağlamlık: 100 – 30 = 70

• Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır: 70 × 25 = 1750

• Sonuç 100'e bölünür: 1750 / 100 = 17,5

• Çıkan değer en yüksek orana eklenir: 30 + 17,5 = %47,5

Örnek 2: Ağır skolyoz (%60) ve restriktif akciğer hastalığı (%40) olan bir hasta:

• En yüksek oran alınır: %60

• Kalan sağlamlık: 100 – 60 = 40

• Çarpım: 40 × 40 = 1600

• Bölme: 1600 / 100 = 16

• Toplam: 60 + 16 = %76

Skolyoza sık eşlik eden ve toplam oranı yükselten rahatsızlıklar şunlardır:

• Bel fıtığı ve boyun fıtığı

• Kifoz (kambur sırt)

• Spondilolistezis (omur kayması)

• Restriktif akciğer hastalığı

• Pulmoner hipertansiyon

• Kalça asimetrisine bağlı diz kireçlenmesi

• Bacak uzunluk eşitsizliği

• Kronik ağrı sendromu

• Fibromiyalji

• Depresyon (kronik ağrıya bağlı)

Genç Skolyoz Hastaları için Özel Durumlar

Ergenlik dönemindeki skolyoz vakaları özel bir grup oluşturmaktadır. Bu grupta ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) düzenlenmektedir. Genç hastalarda dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Ergenlik döneminde skolyoz hızla ilerleyebilmektedir

• Cobb açısı her 6 ayda bir yeniden ölçülmelidir

• Korse tedavisi gören hastaların uyum durumu belgelenmektedir

• 18 yaş sonrası hasta, erişkin raporu için yeniden başvurmak zorundadır

• Ergenlik dönemindeki takip raporları, ilerleyici hastalığın kanıtıdır

Sık Sorulan Sorular

Cobb açım kaç olursa engelli raporu alabilirim? 20° üzeri Cobb açısı olan hastalar rapor için başvurabilmektedir. Ancak %40 barajını aşabilmek için genellikle 30° üzeri eğrilik veya eşlik eden başka bir rahatsızlık gerekmektedir.

Skolyoz ameliyatı sonrası rapor alınır mı? Skolyoz ameliyatı sonrası omurga hareketleri kalıcı olarak kısıtlanmaktadır. Bu nedenle ameliyat sonrası hastalar da rapor alabilmektedir. Verilen oran genellikle %25 – %50 aralığındadır.

Skolyoz raporu süresiz mi verilir? Erişkin skolyoz vakalarında genellikle süresiz rapor düzenlenmektedir. Ancak dejeneratif skolyoz ve hızlı ilerleyen genç skolyoz vakalarında süreli rapor tercih edilebilmektedir.

Skolyoz için hangi bölüme başvurulmalıdır? Rapor başvurusunda ortopedi ve travmatoloji bölümü ana muayeneyi yapmaktadır. Ağır skolyoz vakalarında göğüs hastalıkları ve kardiyoloji bölümleri de değerlendirmeye katılmaktadır.

Skolyoz raporu askerlikten muafiyet sağlar mı? Cobb açısı 40° üzeri olan hastalar, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre "askerlik yapamaz" kararı alabilmektedir. Kardiyopulmoner etkilenim de askerlikten muafiyet nedenidir.

Skolyoz ilerleyici bir hastalık mı? Skolyoz ilerleyici bir durumdur. Cobb açısı yılda 1° – 5° arası artabilmektedir. Bu nedenle rapor yenileme sırasında oran artışı mümkündür.

Nöromusküler skolyoz nedir ve nasıl değerlendirilir? Kas distrofisi, serebral palsi veya omurilik yaralanması gibi hastalıklara bağlı gelişen skolyoz türüdür. Bu vakalarda hem skolyoz hem de altta yatan hastalık ayrı ayrı değerlendirilerek Balthazard Formülü ile birleştirilmektedir.

Skolyoz raporu ÖTV muafiyetli araç alma hakkı verir mi? %90 ve üzeri rapor doğrudan ÖTV muafiyeti sağlamaktadır. %40 – %89 arası rapora sahip hastalar ise raporlarında "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi bulunması durumunda ÖTV muafiyetli araç alabilmektedir.

Skolyoz raporu almak ücretli midir? Devlet hastanelerinde muayene ve heyet işlemlerinden ücret alınmamaktadır. Sağlık kurulu, oranı %0 olarak belirlerse rapor ücretli hale gelmektedir. %1 ve üzeri oran çıktığında hiçbir ücret alınmamaktadır.

Ergenlik döneminde skolyoz tanısı alan hasta 18 yaşından sonra ne yapmalıdır? 18 yaş öncesi ÇÖZGER raporu alan hasta, 18 yaşını doldurduğunda erişkin engelli raporu için yeniden başvurmak zorundadır. Erişkin raporu farklı kriterlere göre düzenlenmektedir.

Kaynakça

• T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr

• T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr

• Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği (TOTBİD)

• Türk Omurga Derneği

• TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği