Ortopedik Engelli Rapor Oranları Cetveli 2026

Ortopedik engellilik, Türkiye'de en sık başvuru yapılan rapor kategorilerinden biridir. Sağlık kurulu, ortopedik rahatsızlıklarda oranı belirlerken hareket kısıtlılığını, kas gücü kaybını ve günlük yaşam üzerindeki etkisini birlikte değerlendirmektedir. Bu rehber, 2026 yılı güncel yönetmeliğine göre ortopedik engelli rapor oranlarını, hastalık gruplarına özel oran aralıklarını ve rapor başvuru sürecini tablolar halinde açıklamaktadır.

Ortopedik Engellilik Nedir?

Ortopedik engellilik, kas ve iskelet sistemindeki kalıcı fonksiyon kayıplarını ifade etmektedir. Bu kategoriye giren rahatsızlık grupları aşağıdaki tabloda özetlenmektedir.

Ortopedik Engellilik Kategorileri

Kategori	Kapsamı
Uzuv kayıpları	Amputasyon sonucu kol, bacak, el veya ayak kaybı
Felç durumları	Parapleji, kuadripleji, hemipleji, monopleji
Eklem hastalıkları	Kireçlenme, romatoid artrit, ankilozan spondilit
Omurga hastalıkları	Skolyoz, kifoz, disk kayması, spondilolistezis
Kırık sonrası sekeller	Kaynayamayan kırıklar, kısalık, kas erimesi
Doğuştan bozukluklar	Kalça çıkığı, çarpık ayak, akondroplazi
Kas hastalıkları	Kas distrofileri, motor nöron hastalıkları

Ortopedik Rapor Oranı Neye Göre Belirlenir?

Sağlık kurulu, ortopedik rapor oranını belirlerken beş temel kritere bakmaktadır.

Değerlendirme Kriterleri

Kriter	Açıklama
Fonksiyon kaybı derecesi	Etkilenen uzvun ne kadarının kullanılamadığı
Hareket açıklığı (ROM)	Eklemin normal hareket açıklığındaki azalma yüzdesi
Kas gücü kaybı	0 – 5 arası kas gücü skalasındaki değer
Etkilenen bölge	Dominant kol/bacak veya iki taraflı olma durumu
Günlük yaşam etkisi	Öz bakım, yürüme, ayakta durma ve iş yapma kapasitesi

Ortopedi hekimi, muayenede goniometre ile eklem açıklığını ölçmekte ve kas gücünü manuel olarak test etmektedir. Görüntüleme sonuçları (röntgen, MR, BT) da değerlendirmenin ayrılmaz parçasıdır.

Uzuv Kayıplarında (Amputasyon) Rapor Oranları

Sağlık kurulu, amputasyon sonrası oranı kaybedilen bölgeye ve seviyeye göre belirlemektedir.

Alt Ekstremite (Bacak) Amputasyonları

Amputasyon Seviyesi	Oran Aralığı
Ayak parmağı amputasyonu	%5 – %15
Kısmi ayak amputasyonu (Chopart, Lisfranc)	%25 – %35
Ayak bileği altı amputasyonu (Syme)	%35 – %45
Diz altı amputasyonu (transtibial)	%40 – %55
Diz üstü amputasyonu (transfemoral)	%55 – %70
Kalça dezartikülasyonu	%70 – %80
İki taraflı diz altı amputasyon	%75 – %85
İki taraflı diz üstü amputasyon	%85 – %95

Üst Ekstremite (Kol) Amputasyonları

Amputasyon Seviyesi	Oran Aralığı
El parmak amputasyonları (tek parmak)	%5 – %20
Başparmak amputasyonu (dominant elde daha yüksek)	%20 – %30
El bileği altı amputasyonu	%40 – %55
Dirsek altı amputasyonu (transradial)	%50 – %60
Dirsek üstü amputasyonu (transhumeral)	%60 – %70
Omuz dezartikülasyonu	%70 – %80
İki taraflı kol amputasyonu	%90 – %100

Felç Durumlarında (Paralizi) Rapor Oranları

Felç, sinir sistemindeki hasara bağlı hareket kaybıdır. Sağlık kurulu, felç durumlarında en yüksek oranları vermektedir.

Felç Türlerine Göre Oranlar

Felç Türü	Tanım	Oran Aralığı
Monopleji	Tek uzuv felci	%40 – %60
Hemipleji	Vücudun bir yarısı felci	%60 – %85
Parapleji	İki bacak felci	%70 – %90
Kuadripleji	Dört uzuv felci	%90 – %100
Serebral palsi (spastik)	Beyin hasarı kaynaklı felç	%50 – %95
Bell felci	Yüz felci	%10 – %25

Felç durumunda idrar ve dışkı kontrolünün kaybı, oranı artıran ek faktördür.

Eklem Hastalıklarında Rapor Oranları

Eklem hastalıklarında oran, etkilenen eklem sayısına ve hareket kısıtlılığının derecesine göre belirlenmektedir.

Kireçlenme (Osteoartrit) Oranları

Durum	Oran Aralığı
Tek eklem hafif kireçlenme	%5 – %15
Tek eklem ileri kireçlenme	%15 – %30
İki taraflı diz kireçlenmesi (ileri evre)	%30 – %50
Ameliyat gerektiren kalça kireçlenmesi	%30 – %50
Kalça protezi sonrası	%30 – %50
Diz protezi sonrası (tek diz)	%25 – %40
İki diz protezi	%40 – %60

Romatoid Artrit Oranları

Hastalık Şiddeti	Oran Aralığı
Hafif seyirli (birkaç eklem tutulumu)	%20 – %35
Orta düzey (çoklu eklem tutulumu)	%35 – %55
Ağır düzey (fonksiyon kaybı ile)	%55 – %80
Tekerlekli sandalyeye bağımlı vakalar	%80 – %95

Ankilozan Spondilit Oranları

Hastalık Şiddeti	Oran Aralığı
Hafif düzey (hareket kısıtlılığı başlangıç)	%20 – %35
Orta düzey (belirgin kifoz gelişmiş)	%35 – %55
Ağır düzey (bambu omurga, tam kaynama)	%55 – %75

Omurga Hastalıklarında Rapor Oranları

Omurga hastalıkları, hem ortopedik hem de nörolojik değerlendirme gerektirebilmektedir.

Skolyoz Oranları (Cobb Açısına Göre)

Skolyoz Derecesi	Cobb Açısı	Oran Aralığı
Hafif skolyoz	10° – 25°	%10 – %20
Orta skolyoz	25° – 50°	%20 – %40
Ağır skolyoz	50° üzeri	%40 – %60
Solunum bozukluğuna neden olan skolyoz	—	%60 – %80

Kifoz ve Lordoz Oranları

Durum	Oran Aralığı
Hafif kifoz	%10 – %20
Orta düzey kifoz	%20 – %35
Ağır kifoz (fonksiyon kaybı ile)	%35 – %55

Disk Hastalıkları Oranları

Durum	Oran Aralığı
Bel fıtığı (konservatif tedavi)	%10 – %20
Ameliyat geçirilmiş bel fıtığı (sekelsiz)	%15 – %25
Ameliyat sonrası sinir hasarı kalan bel fıtığı	%25 – %45
Boyun fıtığı (basit)	%10 – %20
Boyun fıtığı (kol güç kaybı ile)	%25 – %40

Kırık Sonrası Sekellerde Rapor Oranları

Sağlık kurulu, kırık sonrası kalan hasara göre oran belirlemektedir. Kaynayamayan kırıklar veya yanlış kaynama durumları ek oran getirmektedir.

Kırık Sekeli Oranları

Sekel Türü	Oran Aralığı
Kaynayamayan kırık (nonunion)	%20 – %40
Yanlış kaynayan kırık (malunion)	%15 – %30
Uzuv kısalığı (2 – 4 cm arası)	%10 – %20
Uzuv kısalığı (4 – 8 cm arası)	%20 – %35
Uzuv kısalığı (8 cm üzeri)	%35 – %50
Platin, çivi ve implant sonrası hareket kısıtlılığı	%15 – %35
Kas kaybı ile birlikte kırık sekeli	%25 – %45

Doğuştan Gelen Ortopedik Rahatsızlıklarda Rapor Oranları

Konjenital Rahatsızlık Oranları

Tanı	Oran Aralığı
Doğuştan kalça çıkığı (tedavi görmüş)	%20 – %40
Doğuştan kalça çıkığı (tedavi görmemiş)	%40 – %60
PEV (çarpık ayak – doğuştan)	%15 – %35
Akondroplazi (kısa boy sendromu)	%40 – %60
Osteogenezis imperfekta (cam kemik hastalığı)	%50 – %90
Ekstremite yokluğu (doğuştan)	%60 – %90

Kas Hastalıklarında Rapor Oranları

Kas hastalıkları ilerleyici karakterde olduğu için oranlar zamanla yükselmektedir.

Kas Hastalığı Oranları

Tanı	Oran Aralığı
Duchenne kas distrofisi (yürüme dönemi)	%60 – %80
Duchenne kas distrofisi (tekerlekli sandalye dönemi)	%85 – %100
Becker kas distrofisi	%40 – %70
ALS (motor nöron hastalığı) – erken evre	%60 – %80
ALS – ileri evre	%90 – %100
Miyastenia gravis	%30 – %70

Ortopedik Raporda Balthazard Formülü Uygulaması

Sağlık kurulu, birden fazla ortopedik rahatsızlık bulunduğunda oranları toplamamaktadır. Balthazard Formülü şu şekilde uygulanmaktadır:

Yeni Oran = A + [(100 – A) × B / 100]

Örnek: Sol diz protezi (%30) ve sağ kalça kireçlenmesi (%25) olan bir hastanın toplam oranı şu şekilde hesaplanmaktadır:

Örnek Hesaplama Adımları

Adım	İşlem	Sonuç
1	En yüksek oran alınır	%30
2	Kalan sağlamlık hesaplanır (100 – 30)	70
3	Kalan sağlamlık ikinci oranla çarpılır (70 × 25)	1750
4	Sonuç 100'e bölünür (1750 / 100)	17,5
5	Çıkan değer en yüksek orana eklenir (30 + 17,5)	%47,5

Bu kişi tek başına diz protezi ile %40 barajını aşamazken, iki rahatsızlığın birleşimi ile engelli statüsüne girmektedir.

Ortopedik Rapor İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Ortopedik rapor başvurusu için özel önem taşıyan tıbbi belgeler aşağıdaki tabloda listelenmektedir.

Ortopedik Rapor Belgeleri

Belge	Ne İçin Kullanılır
Röntgen sonuçları	Kırık, kaynama, protez veya implant görüntülemesi
MR görüntüleri	Disk hastalıkları, kas hastalıkları ve yumuşak doku hasarları
BT (bilgisayarlı tomografi)	Kompleks kırıklar ve omurga değerlendirmesi
EMG (elektromiyografi)	Kas ve sinir hasarı olan vakalar
Ameliyat raporları (epikriz)	Geçirilen tüm ameliyatların özet raporları
Fizik tedavi rehabilitasyon raporları	Tedavi geçmişini gösteren belgeler
Yardımcı cihaz raporları	Protez, ortez, tekerlekli sandalye reçeteleri

Ortopedik Muayenede Ölçülen Parametreler

Ortopedi hekimi, sağlık kurulu muayenesinde şu ölçümleri yapmaktadır.

Ölçüm Parametreleri

Parametre	Ölçüm Yöntemi
Eklem hareket açıklığı	Goniometre ile derece cinsinden ölçüm
Kas gücü testi	0 – 5 arası skalada manuel değerlendirme
Yürüyüş analizi	Topallama, denge kaybı, yardımcı cihaz kullanımı
Ekstremite uzunluk ölçümü	Kısalık tespiti için karşılaştırmalı ölçüm
Skolyoz açı ölçümü	Cobb açısı hesaplaması
Deformite değerlendirmesi	Görsel muayene ve fotoğraflama

Ortopedik Rapor Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Rapor almak isteyen hasta, sürecin doğru işlemesi için şu noktalara dikkat etmelidir.

Muayene Öncesi Yapılması ve Kaçınılması Gerekenler

✓ Yapılması Gerekenler	✗ Kaçınılması Gerekenler
Yardımcı cihazları (baston, koltuk değneği) yanınızda getirin	Muayene günü ağrı kesici kullanmayın
Tüm görüntülemeleri kronolojik sırayla getirin	Ağrıyı olduğundan az anlatmayın
Ameliyat raporlarını eksiksiz sunun	Yürüyüşünüzü olağandan iyi göstermeye çalışmayın
Fizik tedavi kayıtlarını paylaşın	Küçük gördüğünüz rahatsızlıkları atlayın
Ağrı ve fonksiyon kaybını net şekilde tarif edin	Hazırlıksız muayeneye girmeyin

ÖTV Muafiyetli Araç Alımı ve Ortopedik Rapor İlişkisi

Ortopedik engelli bireyler, belirli oranlarda ÖTV muafiyetli araç alma hakkına sahiptir.

Rapor Oranına Göre ÖTV Muafiyeti

Rapor Oranı	ÖTV Muafiyeti Durumu
%90 ve üzeri	Doğrudan ÖTV muafiyetli araç alım hakkı
%40 – %89 arası ("özel tertibatlı araç kullanabilir" ibareli)	ÖTV muafiyetli özel tertibatlı araç alınabilir
%40 – %89 arası (ibaresiz)	ÖTV muafiyeti yok
%40 altı	ÖTV muafiyeti yok

"Özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi için başvuru sırasında ayrıca talep yapılmalıdır. Ortopedi hekimi, hastanın direksiyon başında araç kullanabileceğine dair değerlendirme yapmaktadır.

Ortopedik Rapor Oranına İtiraz Süreci

Ortopedik raporlarda oran tartışması sık yaşanmaktadır.

İtiraz Süreci Adımları

Adım	Aşama	Süre
1	İl Sağlık Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvuru	Rapor tarihinden itibaren 30 gün
2	İl Sağlık Müdürlüğü'nün itirazı değerlendirmesi	15 gün
3	Hakem hastaneye sevk	Kabul sonrası
4	Hakem hastanede yeniden muayene	2 – 4 hafta
5	Hakem hastane raporunun düzenlenmesi	3 – 15 gün
6	Uyuşmazlık durumunda Ankara Merkez Hakem Kurulu	Değişken

Sık Sorulan Sorular

Menisküs yırtığı tek başına engelli raporu almaya yeter mi? Menisküs yırtığı için verilen oran genellikle %10 – %20 aralığındadır. Bu oran tek başına %40 barajını aşmadığından engelli haklarından yararlanmaya yetmemektedir. Ancak diğer eklem hastalıklarıyla birleştirilerek toplam oran yükseltilebilmektedir.

Kalıcı platin veya vida takılan hastalar ne kadar rapor alır? Sağlık kurulu, platin veya vida varlığından değil bunların yol açtığı hareket kısıtlılığından oran vermektedir. Fonksiyon kaybı olmayan implantlar için genellikle %10 altında oran verilmektedir.

Ortopedik raporum düşük çıktı, tekrar başvurabilir miyim? İtiraz süreci dışında, hastalığın ilerlediğini belgeleyen kişiler yeniden değerlendirme talep edebilmektedir. Ancak yeni rapor öncekinden düşük de çıkabilmektedir.

Ameliyat olmadan alınan ortopedik rapor geçerli midir? Ameliyat olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Sağlık kurulu, konservatif tedavi gören hastalara da hareket kısıtlılığı ve ağrı bulgularına göre oran verebilmektedir.

Ortopedik raporda "sürekli" ibaresi nasıl alınır? Tedavisi mümkün olmayan durumlarda (amputasyon, kuadripleji, ileri evre romatoid artrit vb.) sağlık kurulu doğrudan süresiz rapor düzenlemektedir. Süreli raporlar üç kez üst üste kontrol edildikten sonra süresize çevrilebilmektedir.

Kaynakça

T.C. Sağlık Bakanlığı — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü: aile.gov.tr
T.C. Sağlık Bakanlığı — e-Rapor Sistemi: erapor.saglik.gov.tr
Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği (TOTBİD)