Bipolar Bozukluk Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Bipolar bozukluk (manik-depresif bozukluk), mani, hipomani ve depresif atakların döngüsel biçimde tekrarladığı; bireyin duygudurumunda, enerji düzeyinde, düşünce yapısında ve davranışlarında belirgin dalgalanmalara yol açan kronik seyirli ruhsal bir hastalıktır. Sağlık kurulu, bipolar bozukluk hastası için düzenlediği engelli raporunda; bipolar bozukluğun tipini (Bipolar I, Bipolar II, siklotimi, hızlı döngülü), hastalık süresini, atak sıklığını, atak şiddetini, psikotik özellik varlığını, hastane yatış öyküsünü, intihar girişimi öyküsünü, tedaviye yanıtı, sosyal-mesleki işlevsellik kaybını ve eşlik eden ruhsal-bedensel hastalıkları birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; bipolar bozukluk hastasının engelli raporu alıp alamayacağını, bipolar bozukluk tipine ve şiddetine göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk (Bipolar Affektif Bozukluk – BAB), beyindeki serotonin, noradrenalin, dopamin ve GABA gibi nörotransmitter sistemlerinde ciddi dengesizlik sonucu ortaya çıkan; duygudurum düzenleme mekanizmalarında bozulmaya bağlı olarak mani ve depresyon dönemlerinin döngüsel biçimde yaşandığı kronik bir ruhsal hastalıktır. Bipolar bozukluk, genetik yatkınlığın en yüksek olduğu psikiyatrik hastalıklardan biridir ve yaşam boyu tedavi gerektirmektedir. Bipolar bozukluk başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Bipolar I bozukluk – en az bir tam manik atak ile karakterize klasik bipolar tip

• Bipolar II bozukluk – hipomani ve majör depresif atakların görüldüğü, tam mani olmayan tip

• Siklotimik bozukluk (siklotimi) – en az 2 yıl süren hafif hipomanik ve depresif dalgalanmalarla seyreden hafif form

• Hızlı döngülü bipolar bozukluk – yılda 4 veya daha fazla duygudurum atağı ile seyreden ağır form

• Karma özellikli bipolar bozukluk – mani ve depresyon belirtilerinin aynı anda görüldüğü karışık form

• Psikotik özellikli bipolar bozukluk – mani veya depresyon dönemlerinde hezeyan ve halüsinasyonların eşlik ettiği ağır form

• Mevsimsel özellikli bipolar bozukluk – atakların belirli mevsimlerde tekrarladığı tip

• Postpartum başlangıçlı bipolar bozukluk – doğum sonrası dönemde başlayan bipolar tip

• İkincil bipolar bozukluk – ilaçlar (steroid, antidepresan), madde kullanımı veya bedensel hastalıklara bağlı gelişen bipolar tip

• Bipolar spektrum bozukluğu – klasik tanı kriterlerine tam uymayan alt eşik bipolar tablolar

Sağlık kurulu, bipolar bozukluk değerlendirmesinde şu ölçüm ve klinik bulguları temel almaktadır:

• Yapılandırılmış psikiyatrik görüşme

• DSM-5 ve ICD-11 tanı kriterleri

• Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) – mani şiddeti değerlendirmesi

• Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) – depresyon şiddeti değerlendirmesi

• Montgomery-Asberg Depresyon Derecelendirme Ölçeği (MADRS)

• Bipolar Spektrum Tanı Ölçeği (BSDS)

• Duygudurum Bozukluğu Anketi (MDQ)

• Global İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (GAF)

• İntihar riski değerlendirmesi (Columbia İntihar Şiddeti Değerlendirme Ölçeği)

• Nöropsikolojik test bataryası (dikkat, bellek, yürütücü işlev)

• Tiroid fonksiyon testleri (hipertiroidi ayrımı için)

• Lityum ve valproat kan düzeyleri (tedavi izlemi için)

• Kraniyal MR ve EEG (organik nedenlerin dışlanması için)

Bipolar Bozukluk Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Bipolar bozukluk hastası, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Sağlık kurulu, bipolar bozukluk hastasına verilecek oranı; bipolar bozukluğun tipine, hastalık süresine, atak sıklığına, atak şiddetine, psikotik özellik varlığına, hastane yatış öyküsüne, intihar girişimi öyküsüne, tedaviye yanıta ve işlevsellik kaybının derecesine göre belirlemektedir.

Sağlık kurulunun bipolar bozukluk rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Bipolar bozukluk tipi (Bipolar I, Bipolar II, siklotimi, hızlı döngülü)

• Hastalık süresi (yıl olarak)

• Manik atak sıklığı ve şiddeti (Young Mani Ölçeği skoru)

• Depresif atak sıklığı ve şiddeti (Hamilton, MADRS skoru)

• Yıllık toplam atak sayısı

• Hızlı döngü varlığı (yılda 4+ atak)

• Karma özellik varlığı (mani ve depresyon aynı anda)

• Psikotik özellik (hezeyan, halüsinasyon) varlığı

• Hastane yatış sayısı ve süresi

• Zorunlu (rızasız) yatış öyküsü

• İntihar girişimi öyküsü ve sayısı

• Manik dönemde ciddi zarar verici davranışlar (aşırı harcama, riskli cinsel davranış, agresyon)

• Tedaviye yanıt ve duygudurum düzenleyici ilaçlara direnç

• Lityum kullanımı ve terapötik yanıt

• Öz bakım becerileri kaybı

• Sosyal işlevsellik kaybı (aile, arkadaş, toplumsal ilişkiler)

• Mesleki işlevsellik kaybı (çalışma kapasitesi, iş kaybı)

• Kognitif işlevlerde bozulma (ötimik dönemde bile kalıcı kognitif defisit)

• Eşlik eden anksiyete bozuklukları

• Eşlik eden madde kullanım bozukluğu

• Eşlik eden bedensel hastalıklar (metabolik sendrom, tiroid patolojisi)

Bipolar Bozukluk Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Bipolar Bozukluk Rapor Oranları

Sağlık kurulu, bipolar bozukluğa eşlik eden bedensel ve ruhsal hastalıkları ayrı ayrı değerlendirmekte ve ilgili oranları Balthazard formülü ile ana bipolar oranına eklemektedir.

Bipolar Bozukluk Tipine Göre Rapor Oranları

Bipolar I Bozukluk Rapor Oranı

Bipolar I bozukluk, en az bir tam manik atak ile karakterize klasik bipolar tiptir. Bipolar I hastası, mani döneminde yüksek enerji, azalmış uyku ihtiyacı, artmış konuşma, düşünce uçuşması, grandiyöz hezeyanlar, riskli davranışlar (aşırı harcama, sınırsız cinsel aktivite, riskli iş girişimleri) sergilemektedir. Bipolar I bozuklukta rapor oranları:

• Yeni tanılı Bipolar I, tek manik atak: %40 – %50

• Bipolar I, yılda 1-2 atak (iyi tedavi yanıtı): %50 – %60

• Bipolar I, yılda 3+ atak: %60 – %70

• Bipolar I + psikotik özellikli mani: %70 – %80

• Bipolar I + karma özellikli atak: %70 – %80

• Bipolar I + zorunlu hastane yatışı öyküsü: %70 – %80

• Bipolar I + intihar girişimi: %70 – %80

• Tedaviye dirençli Bipolar I bozukluk: %70 – %90

• Bipolar I + kronik psikotik seyir: %80 – %100

Bipolar II Bozukluk Rapor Oranı

Bipolar II bozukluk, tam manik atak olmaksızın hipomanik ve majör depresif atakların görüldüğü tiptir. Bipolar II hastası genellikle depresif atakları daha uzun ve şiddetli yaşamakta, hipomanik dönemler ise kısa ve zaman zaman fark edilmemektedir. Bipolar II bozuklukta rapor oranları:

• Yeni tanılı Bipolar II (kontrollü): %40 – %50

• Bipolar II, sık depresif ataklı: %50 – %60

• Bipolar II + intihar girişimi: %60 – %70

• Bipolar II + hızlı döngü: %60 – %80

• Tedaviye dirençli Bipolar II bozukluk: %60 – %80

Siklotimik Bozukluk (Siklotimi) Rapor Oranı

Siklotimik bozukluk (siklotimi), en az iki yıl süren hafif hipomanik ve hafif depresif dalgalanmalarla seyreden, klasik bipolar bozukluğun daha hafif alt tipidir. Siklotimi hastasının duygudurumu sürekli iniş çıkışlar göstermekte, ancak tam mani ya da majör depresyon kriterleri karşılanmamaktadır. Siklotimide rapor oranları:

• Hafif siklotimik bozukluk: %20 – %30

• Orta şiddette siklotimi (iş kaybına yol açan): %30 – %40

• Siklotimi + Bipolar I veya II geçişi: %40 – %60

Hızlı Döngülü Bipolar Bozukluk Rapor Oranı

Hızlı döngülü bipolar bozukluk, bir yıl içinde en az dört duygudurum atağı (mani, hipomani, depresyon veya karma) yaşanan ağır bipolar formudur. Hızlı döngülü bipolar bozukluk hastası genellikle standart duygudurum düzenleyicilere daha az yanıt vermekte ve yaşam kalitesinde ciddi bozulma yaşamaktadır. Hızlı döngülü tipte rapor oranları:

• Hızlı döngülü bipolar bozukluk (yılda 4-6 atak): %60 – %70

• Ultra-hızlı döngülü bipolar bozukluk (aylık atak): %70 – %80

• Ultradian siklus (günlük duygudurum değişimi): %70 – %90

Karma Özellikli Bipolar Bozukluk Rapor Oranı

Karma özellikli bipolar bozukluk, mani ve depresyon belirtilerinin aynı atak içinde birlikte görüldüğü bipolar tipidir. Karma dönem, en yüksek intihar riski taşıyan bipolar alt tipidir. Karma özellikli bipolar tipte rapor oranları:

• Karma özellikli manik atak: %60 – %80

• Karma özellikli depresif atak: %60 – %80

• Sık tekrarlayan karma dönemler: %70 – %90

Psikotik Özellikli Bipolar Bozukluk Rapor Oranı

Psikotik özellikli bipolar bozukluk, mani veya depresyon dönemlerine hezeyan (grandiyöz, paranoid, mistik) ve halüsinasyonların (işitsel, görsel) eşlik ettiği ağır bipolar tipidir. Psikotik özellikli bipolar hasta genellikle antipsikotik + duygudurum düzenleyici kombinasyonu ile tedavi edilmektedir. Psikotik özellikli tipte rapor oranları:

• Psikotik özellikli mani (tek atak): %70 – %80

• Tekrarlayıcı psikotik mani: %80 – %90

• Psikotik özellikli depresyon (bipolar): %70 – %80

• Kronik psikotik seyirli bipolar bozukluk: %80 – %100

Bipolar Bozukluğun Eşlik Eden Bozuklukları ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, bipolar bozukluğa eşlik eden ruhsal ve bedensel hastalıkları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana bipolar oranına eklemektedir.

Bipolar Bozukluk + Anksiyete Bozukluğu Rapor Oranı

Bipolar bozukluk hastasının yaklaşık %50'sinde eşlik eden anksiyete bozukluğu bulunmaktadır:

• Bipolar bozukluk + yaygın anksiyete bozukluğu: Ek %20 – %30

• Bipolar bozukluk + panik bozukluk: Ek %20 – %30

• Bipolar bozukluk + OKB komorbiditesi: Ek %30 – %40

• Bipolar bozukluk + TSSB komorbiditesi: Ek %30 – %50

Bipolar Bozukluk + Madde Kullanım Bozukluğu Rapor Oranı

Bipolar bozukluk ile madde kullanım bozukluğu birlikteliği (alkol, kokain, amfetamin, esrar) hastalık seyrini ciddi biçimde ağırlaştırmaktadır:

• Bipolar bozukluk + alkol kullanım bozukluğu: Ek %20 – %40

• Bipolar bozukluk + uyarıcı madde kullanımı: Ek %30 – %50

• Bipolar bozukluk + opioid kullanım bozukluğu: Ek %30 – %50

Bipolar Bozukluk + Bedensel Hastalık Rapor Oranı

Bipolar bozukluk hastasında metabolik ve endokrin bozukluklar sık görülmektedir:

• Bipolar bozukluk + metabolik sendrom (obezite, diyabet, hiperlipidemi): Ek %20 – %30

• Bipolar bozukluk + lityum bağlı hipotiroidi: Ek %20 – %30

• Bipolar bozukluk + lityum bağlı kronik böbrek hastalığı: Ek %30 – %50

• Bipolar bozukluk + kardiyovasküler hastalık: Ek %30 – %40

• Bipolar bozukluk + tardif diskinezi (antipsikotik yan etkisi): Ek %20 – %40

Bipolar Bozukluk Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Detaylı psikiyatri uzmanı muayene raporu

• Bipolar bozukluk başlangıcı ve seyrini gösteren epikrizler

• Hastane yatış ve taburculuk raporları

• Zorunlu (rızasız) yatış kayıtları (varsa)

• Kullanılan duygudurum düzenleyici ilaçların listesi (lityum, valproat, karbamazepin, lamotrijin)

• Kullanılan atipik antipsikotiklerin listesi (olanzapin, ketiapin, aripiprazol, risperidon)

• Kullanılan antidepresanların listesi (varsa)

• Lityum ve valproat kan düzeyi takip sonuçları

• Elektrokonvülsif tedavi (EKT) uygulama raporu (varsa)

• Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) skoru

• Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) skoru

• MADRS ve MDQ ölçek sonuçları

• Global İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (GAF) skoru

• İntihar girişimi kayıtları ve Columbia İntihar Şiddeti Ölçeği değerlendirmesi

• Manik dönemde gerçekleşen zarar verici davranışlara ait kayıtlar (mali kayıp belgeleri, hukuki süreçler)

• Nöropsikolojik test raporu (dikkat, bellek, yürütücü işlev)

• Kraniyal MR ve EEG raporu (organik nedenlerin dışlanması için)

• Tiroid fonksiyon testleri (TSH, T3, T4, anti-TPO)

• Böbrek fonksiyon testleri (kreatinin, eGFR – lityum takibi için)

• Karaciğer fonksiyon testleri (ALT, AST – valproat takibi için)

• Sosyal inceleme raporu (mesleki ve sosyal işlevsellik değerlendirmesi)

• Aile ve yakın çevre gözlem raporu (özellikle manik dönem gözlemleri için)

• Eşlik eden bedensel hastalık raporları

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Bipolar Bozukluk Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Bipolar bozukluk hastasının rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Bipolar bozukluk hastası; MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik tedavi görülen hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı bulunmayan hastaneler engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Psikiyatri muayene raporları, hastane yatış epikrizleri, kullanılan duygudurum düzenleyici ve antipsikotik ilaç listeleri, ölçek sonuçları (Young Mani, Hamilton, MADRS), lityum/valproat kan düzeyleri, EKT raporları ve nöropsikolojik test raporları tam olarak hazırlanmalıdır.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. Eşlik eden bedensel hastalık değerlendirmesi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak ruh sağlığı ve hastalıkları (psikiyatri) hekimine yönlendirilmektedir. Eşlik eden bedensel hastalık varlığında endokrinoloji (tiroid ve metabolik sendrom için), nefroloji (lityum bağlı böbrek hasarı için), nöroloji (tardif diskinezi için) ve kardiyoloji gibi ilgili branşlara sevk yapılmaktadır.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü kraniyal MR, EEG, tiroid ve böbrek fonksiyon testleri, lityum kan düzeyi ölçümü, nöropsikolojik test ve ölçek uygulamalarını istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Bipolar Bozukluk Hastasının Yararlanabileceği Haklar

Bipolar bozukluk hastası, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Bipolar Bozukluk Hastasına Özel Sağlanan Haklar

Ücretsiz Duygudurum Düzenleyici ve Antipsikotik İlaç Karşılanması: SGK, bipolar bozukluk hastasının duygudurum düzenleyicileri (lityum, valproat, karbamazepin, lamotrijin), atipik antipsikotikleri (olanzapin, ketiapin, aripiprazol, risperidon, klozapin), antidepresanları ve destekleyici tüm ilaçları karşılamaktadır. Bipolar bozukluk hastasından ilaca ilişkin ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

Lityum Kan Düzeyi Takibi: SGK, lityum kullanan bipolar bozukluk hastasının düzenli kan düzeyi ölçümlerini (lityum düzeyi, tiroid, böbrek fonksiyonları) ücretsiz karşılamaktadır. Lityum toksisitesinin önlenmesi için 3-6 ayda bir yapılan takip zorunludur.

Elektrokonvülsif Tedavi (EKT) Karşılanması: Tedaviye dirençli mani, psikotik özellikli mani, karma özellikli atak ve gebelikte bipolar atağı yaşayan hastaya uygulanan EKT tedavisi SGK kapsamında ücretsiz sağlanmaktadır.

Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM) Hakkı: Kronik ve tedaviye dirençli bipolar bozukluk hastası, ikamet ettiği bölgedeki Toplum Ruh Sağlığı Merkezinden (TRSM) ücretsiz olarak rehabilitasyon, sosyal beceri eğitimi, psikoeğitim ve iş uğraşı hizmeti alabilmektedir. TRSM özellikle atak sonrası dönemde işlevsellik kazandırma açısından önemlidir.

Psikoterapi Hakkı: Bipolar bozukluk hastası; bilişsel davranışçı terapi (BDT), kişilerarası ve sosyal ritim terapisi (IPSRT), aile odaklı terapi ve psikoeğitim hizmetlerinden devlet ve üniversite hastanelerinde ücretsiz yararlanabilmektedir.

Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış bipolar bozukluk hastası malulen emekli olabilmektedir. Sık ataklı Bipolar I, hızlı döngülü bipolar bozukluk, psikotik özellikli bipolar tip ve tedaviye dirençli bipolar hasta grubuna maluliyet daha yüksek oranda tanınmaktadır.

Vasi Tayini Hakkı: Aktif manik dönemde bulunan ve mali-hukuki tasarrufta bulunma yetisi bozulan bipolar bozukluk hastası için yakınları sulh hukuk mahkemesine başvurarak vasi tayini talep edebilmektedir. Bu hak özellikle manik dönemde aşırı harcama, borçlanma ve zararlı sözleşmeler yapan hastaların mali korunması açısından kritiktir.

Manik Dönemde Yapılan Hukuki İşlemlerin İptali: Bipolar bozukluk hastasının manik dönemde gerçekleştirdiği sözleşmeler, satış işlemleri ve borçlanmalar; sağlık kurulu raporu ve mahkeme kararı ile geriye dönük olarak iptal edilebilmektedir. Bu koruma bipolar hasta için önemli bir hukuki güvencedir.

Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan bipolar bozukluk hastasının maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır. İndirim dereceleri: %40 – %59 için 3. derece, %60 – %79 için 2. derece, %80 – %100 için 1. derece.

ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu bipolar bozukluk hastası ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. Aktif manik veya psikotik dönemde bulunan hasta aracı bizzat kullanamaz durumdaysa birinci derece yakın adına tescil yapılabilmektedir.

Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu bipolar bozukluk hastası ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli bipolar bozukluk hastası (öz bakım kaybı olan, sık zorunlu yatışa ihtiyaç duyan, kronik psikotik seyirli veya sık intihar girişimi bulunan hasta) yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu bipolar bozukluk hastasına aylık bağlanmaktadır.

Ağır İş, Gece Vardiyası ve Vardiyalı Çalışmadan Muafiyet: Bipolar bozukluk hastası çalışan; gece vardiyası, düzensiz mesai, uyku düzenini bozan işler, yüksek stresli görevler ve yüksek sorumluluk gerektiren pozisyonlardan muaf tutulabilmektedir. Bu muafiyet uyku düzeninin bozulmasının manik atağı tetiklemesini önlemek açısından yaşamsal önemdedir.

Askerlik Muafiyeti: Bipolar bozukluk tanısı almış, en az bir kez tam manik atak geçirmiş, sık ataklı seyir gösteren ve tedavi altında olan hastaya Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında "askerliğe elverişli değildir" raporu verilmektedir.

Sürücü Belgesi Kısıtlaması: Aktif manik dönemde bulunan, karma özellikli atak yaşayan, psikotik belirti gösteren veya sık atak geçiren bipolar bozukluk hastasının sürücü belgesi kısıtlanabilmektedir. Ötimik dönemdeki ve tedaviye uyumlu bipolar hasta psikiyatri raporu ile sürücü belgesi kullanabilmektedir.

Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan bipolar bozukluk hastası, tedavi ve takibinin sürdüğü şehre veya aile desteğinin bulunduğu bölgeye tayin talep edebilmektedir.

Ateşli Silah Ruhsatı Kısıtlaması: Bipolar bozukluk tanısı bulunan bireye 6136 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ateşli silah ruhsatı verilmemekte, mevcut ruhsatı bulunanların ise ruhsatı iptal edilebilmektedir. Bu kısıtlama manik ve karma dönemlerdeki dürtüsel davranış riskine karşı koruyucu niteliktedir.

MHRS Öncelikli Randevu: Bipolar bozukluk hastası, Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden psikiyatri kliniklerine öncelikli randevu alabilmektedir.

Bipolar Bozukluk Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, bipolar bozukluk hastasına durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Yeni tanılı, tek atak geçirmiş bipolar bozukluk hastası: 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Ötimik dönemdeki kontrollü Bipolar II hastası: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Kontrollü siklotimik bozukluk hastası: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Tedavi altında stabil seyirli Bipolar I hastası: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Sık ataklı Bipolar I bozukluk hastası: Süresiz rapor

• Hızlı döngülü bipolar bozukluk hastası: Süresiz rapor

• Karma özellikli tekrarlayıcı bipolar hasta: Süresiz rapor

• Psikotik özellikli bipolar bozukluk hastası: Süresiz rapor

• Tedaviye dirençli bipolar bozukluk hastası: Süresiz rapor

• Sık intihar girişimi öyküsü olan bipolar hasta: Süresiz rapor

• Kronik seyirli, öz bakım kaybı olan bipolar hasta: Süresiz rapor

• Vasi tayini yapılmış bipolar bozukluk hastası: Süresiz rapor

• Bipolar bozukluk + ağır bedensel hastalık komorbiditesi: Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Yeni atak geçirilmesi (manik, hipomanik, depresif veya karma), hastane yatışı, intihar girişimi veya işlevsellik kaybının artması durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Bipolar Bozukluk Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde psikiyatri ve diğer branş hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Bipolar bozukluk tanısının DSM-5 kriterlerine göre doğrulanması

• Bipolar bozukluk tipinin belirlenmesi (Bipolar I, Bipolar II, siklotimi, hızlı döngülü)

• Hastalık süresi ve seyrinin değerlendirilmesi

• Manik, hipomanik, depresif ve karma atakların sıklığı ve şiddetinin sorgulanması

• Yıllık toplam atak sayısının belirlenmesi (hızlı döngü kriteri için)

• Young Mani Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği ve MADRS skorlarının değerlendirilmesi

• Hastane yatış ve zorunlu yatış öyküsünün incelenmesi

• İntihar girişimi öyküsünün ayrıntılı sorgulanması

• Manik dönemdeki riskli davranışların (aşırı harcama, cinsel davranış, agresyon) değerlendirilmesi

• Psikotik özellik (hezeyan, halüsinasyon) varlığının kontrolü

• Kullanılan duygudurum düzenleyici ve antipsikotik ilaçlar ile tedaviye yanıtın gözden geçirilmesi

• Lityum kan düzeyi ve tedavi uyumunun değerlendirilmesi

• Uygulanan EKT tedavilerinin incelenmesi

• Global İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (GAF) skorlaması

• Kognitif işlevlerin nöropsikolojik testlerle değerlendirilmesi (ötimik dönemde bile kalıcı kognitif defisit olabilmektedir)

• Öz bakım becerilerinin sorgulanması

• Sosyal ve mesleki işlevsellik kaybının incelenmesi

• Eşlik eden anksiyete bozuklukları taraması

• Eşlik eden madde kullanım bozukluğu taraması

• Aile öyküsü ve genetik yatkınlığın sorgulanması (bipolar bozuklukta aile öyküsü çok önemlidir)

• Tiroid, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının kontrolü (ilaç yan etkileri için)

• Metabolik parametrelerin (kilo, kan şekeri, lipid profili) değerlendirilmesi

• Tardif diskinezi (antipsikotik yan etkisi) muayenesi

• Organik nedenlerin dışlanması için kraniyal MR ve EEG incelemesi