Astım Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Astım (Bronşiyal Astım), hava yollarında kronik inflamasyon, bronş aşırı duyarlılığı ve tekrarlayan bronkospazm atakları ile karakterize; nefes darlığı, hırıltı, göğüste sıkışma ve öksürük ataklarıyla seyreden kronik obstrüktif bir solunum yolu hastalığıdır. Sağlık kurulu, astım hastası için düzenlediği engelli raporunda; astımın tipini (alerjik, non-alerjik, mesleki, egzersize bağlı, aspirin duyarlı), hastalık şiddetini (hafif intermittan, hafif persistan, orta persistan, ağır persistan), atak sıklığını, FEV1 ve FVC değerlerini, gece belirtilerini, acil servis başvurularını, hastane yatışlarını, sistemik kortikosteroid ihtiyacını, biyolojik ajan kullanımını ve eşlik eden hastalıkları (rinit, sinüzit, obezite, GÖRH) birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; astım hastasının engelli raporu alıp alamayacağını, astımın şiddet basamağına göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Astım Nedir?

Astım (Bronşiyal Astım), hava yollarındaki mukoza katmanında Th2 tipi kronik inflamasyon, aşırı mukus üretimi, düz kas hipertrofisi ve bronş aşırı duyarlılığı ile karakterize; eozinofil, mast hücresi, T lenfositleri ve nötrofil gibi inflamatuar hücrelerin rol aldığı kronik solunum yolu hastalığıdır. Astım başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Alerjik astım (ekstrensek astım) – IgE aracılı, ev tozu akarı, polen, hayvan tüyü, küf sporları gibi allerjenlere karşı gelişen tip

• Non-alerjik astım (intrensek astım) – IgE aracılı olmayan, viral enfeksiyon, hava kirliliği, soğuk hava, stres tarafından tetiklenen tip

• Mesleki astım – işyerinde maruz kalınan kimyasal, toz veya organik maddelere bağlı gelişen astım (izosiyanat, un tozu, lateks, ahşap tozu)

• Egzersize bağlı astım (EIA) – fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkan bronkospazm tablosu

• Aspirin duyarlı astım (AERD, Samter üçlüsü) – aspirin ve NSAİİ ilaçlarla tetiklenen; nazal polipoz ve astım birlikteliği ile karakterize tip

• Eozinofilik astım – kanda ve balgamda yüksek eozinofil düzeyi ile seyreden fenotip

• Nötrofilik astım – nötrofil baskın hava yolu inflamasyonu ile seyreden tip

• Geç başlangıçlı astım – erişkinlik döneminde başlayan astım

• Obezite ile ilişkili astım – obeziteye bağlı gelişen ve klasik astımdan farklı seyreden fenotip

• Şiddetli refrakter astım (Ağır Astım) – yüksek doz tedaviye rağmen kontrol altına alınamayan tip

• Steroid dirençli astım – kortikosteroid tedavisine yeterli yanıt vermeyen tip

Astım şiddet basamakları (GINA rehberi) şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

1. Basamak – Hafif İntermittan Astım:

• Haftada 2 günden az gündüz belirtisi

• Ayda 2 günden az gece belirtisi

• FEV1 ≥%80 (beklenenin)

• PEF variabilitesi <%20

2. Basamak – Hafif Persistan Astım:

• Haftada 2 günden fazla ancak günlük olmayan belirti

• Ayda 3-4 gece belirtisi

• FEV1 ≥%80

• PEF variabilitesi %20-30

3. Basamak – Orta Persistan Astım:

• Günlük belirtiler

• Haftada 1+ gece belirtisi

• FEV1 %60-80

• PEF variabilitesi >%30

• Kısa etkili beta agonist (SABA) günlük kullanım

4. Basamak – Ağır Persistan Astım:

• Sürekli gündüz belirtileri

• Sık gece belirtileri

• FEV1 <%60

• Fiziksel aktivite kısıtlılığı

• Sık atak

5. Basamak – Şiddetli Refrakter Astım:

• Yüksek doz inhale kortikosteroid + LABA + sistemik steroide rağmen kontrolsüz

• Sık hastane yatışı ve yoğun bakım ihtiyacı

• Biyolojik ajan (omalizumab, mepolizumab, benralizumab, dupilumab, tezepelumab) endikasyonu

Sağlık kurulu, astım değerlendirmesinde şu ölçüm ve klinik bulguları temel almaktadır:

• Spirometri (SFT) – FEV1, FVC, FEV1/FVC oranı

• Bronkodilatör reversibilite testi – FEV1'de %12 ve 200 mL artış tanı koydurucudur

• PEF (Peak Ekspiratuar Flow) izlemi – günlük değişkenlik değerlendirmesi

• Bronş provokasyon testi – metakolin veya mannitol ile

• Ekspiryum nitrik oksit (FeNO) ölçümü – hava yolu inflamasyonu göstergesi

• Kanda eozinofil sayısı ve total IgE düzeyi

• Deri prick testleri ve spesifik IgE düzeyleri (alerjen belirlemesi için)

• Balgam eozinofil sayımı

• Toraks BT (ayırıcı tanı için)

• Kan gazı analizi (ağır atak durumunda)

• Astım Kontrol Testi (ACT) ve Astım Kontrol Anketi (ACQ)

Astım Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Astım hastası, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Ancak sağlık kurulu, astım için verilecek oranı belirlerken; hastalığın şiddet basamağını, solunum fonksiyon testi değerlerini, atak sıklığını, hastane yatışlarını, kullanılan tedavinin yoğunluğunu ve sistemik kortikosteroid ihtiyacını titizlikle değerlendirmektedir. Hafif ve iyi kontrollü astım tabloları genellikle rapor kapsamına alınmazken, orta-ağır persistan ve şiddetli refrakter astım %40 ve üzeri oranlarla değerlendirilmektedir.

Sağlık kurulunun astım rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Astım şiddet basamağı (GINA sınıflaması)

• Hastalık süresi (yıl olarak)

• FEV1 değeri (beklenenin yüzdesi olarak)

• FEV1/FVC oranı

• Bronkodilatör reversibilite derecesi

• PEF variabilitesi ve günlük değişkenlik

• Yıllık astım atağı sayısı

• Acil servis başvuru sıklığı

• Hastane yatış sayısı ve süresi

• Yoğun bakım (YBÜ) yatış öyküsü

• Entübasyon ve mekanik ventilasyon öyküsü

• Sistemik kortikosteroid kullanım sıklığı ve süresi

• Kronik oral steroid bağımlılığı

• Biyolojik ajan kullanımı (omalizumab, mepolizumab, benralizumab, dupilumab, tezepelumab)

• Gündüz ve gece belirti sıklığı

• Fiziksel aktivite kısıtlılığı

• Kurtarıcı ilaç (SABA) günlük kullanım sıklığı

• Mesleki maruziyet durumu

• Eşlik eden alerjik rinit ve kronik sinüzit

• Eşlik eden nazal polipoz

• Eşlik eden GÖRH (gastroözofageal reflü hastalığı)

• Obezite ve metabolik komorbiditeler

• Uzun süreli steroid kullanımına bağlı komplikasyonlar

Astım Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Astım Rapor Oranları

Sağlık kurulu, astıma eşlik eden bedensel hastalıkları ayrı ayrı değerlendirmekte ve ilgili oranları Balthazard formülü ile ana astım oranına eklemektedir.

Astım Şiddet Basamağına Göre Rapor Oranları

Hafif Persistan Astım (2. Basamak) Rapor Oranı

Hafif persistan astım, haftada 2 günden fazla ancak günlük olmayan belirtilerle seyreden; FEV1 değerinin normalin en az %80'i olduğu astım basamağıdır. Hafif persistan astım hastası düşük doz inhale kortikosteroid (İKS) ile kontrol altında tutulabilmektedir. Hafif persistan astımda rapor oranları:

• İyi kontrollü hafif persistan astım: %10 – %20

• Mevsimsel alevlenmeler gösteren hafif persistan astım: %15 – %25

Orta Persistan Astım (3. Basamak) Rapor Oranı

Orta persistan astım, günlük belirtiler, haftalık gece uyanışları ve FEV1 değerinin %60-80 arasında olduğu astım basamağıdır. Orta persistan astım hastası orta doz İKS + uzun etkili beta agonist (LABA) kombinasyonu ile tedavi edilmektedir. Orta persistan astımda rapor oranları:

• İyi kontrollü orta persistan astım: %20 – %30

• Kısmi kontrol altındaki orta persistan astım: %30 – %40

• Sık ataklı orta persistan astım (yılda 3+ atak): %30 – %40

• Orta persistan astım + eşlik eden alerjik rinit: %30 – %45

Ağır Persistan Astım (4. Basamak) Rapor Oranı

Ağır persistan astım, sürekli belirtiler, sık gece uyanışları, fiziksel aktivite kısıtlılığı ve FEV1 değerinin %60'ın altında olduğu astım basamağıdır. Ağır persistan astım hastası yüksek doz İKS + LABA + LAMA + lökotrien reseptör antagonisti kombinasyonu ile tedavi edilmektedir. Ağır persistan astımda rapor oranları:

• Kontrollü ağır persistan astım: %40 – %50

• Kısmi kontrol altındaki ağır persistan astım: %50 – %60

• Kontrolsüz ağır persistan astım: %60 – %70

• Ağır persistan astım + sık hastane yatışı: %60 – %70

• Ağır persistan astım + kronik oral steroid ihtiyacı: %60 – %80

Şiddetli Refrakter Astım (5. Basamak) Rapor Oranı

Şiddetli refrakter astım (Ağır Astım), yüksek doz inhale kortikosteroid, uzun etkili bronkodilatör ve sistemik kortikosteroid tedavisine rağmen kontrol altına alınamayan; sık hastane yatışı ve yoğun bakım ihtiyacı gösteren en ağır astım formudur. Şiddetli refrakter astım hastası için biyolojik ajanlar (anti-IgE, anti-IL5, anti-IL4/IL13, anti-TSLP) tedavi seçenekleridir. Şiddetli refrakter astımda rapor oranları:

• Şiddetli refrakter astım (biyolojik ajanla kontrollü): %50 – %70

• Şiddetli refrakter astım (biyolojik ajanla kısmi yanıt): %60 – %80

• Şiddetli refrakter astım (biyolojik ajana yanıtsız): %70 – %90

• Sık yoğun bakım yatışı gerektiren ağır astım: %70 – %90

• Entübasyon öyküsü olan hayatı tehdit eden astım: %80 – %90

• Kronik oral steroid bağımlı ağır astım + komplikasyonlar: %80 – %100

Özel Astım Tiplerine Göre Rapor Oranları

Aspirin Duyarlı Astım (AERD) Rapor Oranı

Aspirin duyarlı astım (AERD), aspirin ve NSAİİ ilaçlarla tetiklenen bronkospazm ile karakterize; nazal polipoz, kronik rinosinüzit ve astım birlikteliği (Samter üçlüsü) ile seyreden özel astım tipidir. AERD'de rapor oranları:

• Kontrollü aspirin duyarlı astım: %40 – %50

• Ağır aspirin duyarlı astım + tekrarlayan nazal polip cerrahisi: %50 – %70

• Aspirin desensitizasyonu gerektiren ağır form: %60 – %80

Mesleki Astım Rapor Oranı

Mesleki astım, işyerinde maruz kalınan izosiyanat, un tozu, lateks, ahşap tozu, kimyasal solventler gibi maddelere bağlı gelişen; iş değişikliği veya erken emeklilik gerektirebilen astım tipidir. Mesleki astımda rapor oranları:

• Mesleki astım (iş değişikliği yeterli, orta şiddette): %30 – %40

• Mesleki astım (kalıcı hava yolu obstrüksiyonu): %40 – %60

• Mesleki astım + kalıcı iş göremezlik: %50 – %70

• SGK meslek hastalığı statüsünde tanınan mesleki astım: Ek haklar ile birlikte %30 – %70

Egzersize Bağlı Astım (EIA) Rapor Oranı

Egzersize bağlı astım, fiziksel aktivite başladıktan 5-10 dakika sonra ortaya çıkan bronkospazm ile karakterize astım tipidir. EIA'da rapor oranları:

• Kontrollü egzersize bağlı astım: %10 – %20

• Ağır fiziksel aktivite kısıtlılığı yapan EIA: %20 – %30

Astımın Eşlik Eden Bozuklukları ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, astıma eşlik eden bedensel hastalıkları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana astım oranına eklemektedir.

Astım + Solunum Sistemi Hastalıkları

Astım hastasında sıklıkla diğer solunum sistemi patolojileri de bulunmaktadır:

• Astım + KOAH birlikteliği (ACOS – Astım-KOAH Overlap Sendromu): Ek %20 – %40

• Astım + bronşektazi: Ek %20 – %40

• Astım + kronik solunum yetmezliği: Ek %30 – %60

• Astım + kor pulmonale (sağ kalp yetmezliği): Ek %40 – %60

• Astım + pulmoner hipertansiyon: Ek %30 – %50

• Astım + uzun süreli oksijen tedavisi (LTOT) ihtiyacı: Ek %30 – %50

Astım + Üst Solunum Yolu Patolojileri

Astım ile üst solunum yolu hastalıkları arasında güçlü bir "birleşik hava yolu" ilişkisi bulunmaktadır:

• Astım + alerjik rinit: Ek %10 – %20

• Astım + kronik rinosinüzit: Ek %10 – %20

• Astım + nazal polipoz: Ek %20 – %30

• Astım + adenoid vegetasyon: Ek %10 – %20

Astım + Gastrointestinal Sistem Hastalıkları

Astım ile gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) sık birlikte görülmekte ve birbirini kötüleştirmektedir:

• Astım + GÖRH (kontrolsüz): Ek %10 – %20

• Astım + eozinofilik özofajit: Ek %20 – %30

Astım + Metabolik ve Sistemik Hastalıklar

Astım hastasında obezite, diyabet ve kortikosteroid yan etkileri sık görülmektedir:

• Astım + morbid obezite (BKI ≥40): Ek %20 – %30

• Astım + Tip 2 diyabet (steroid bağlı): Ek %20 – %30

• Astım + osteoporoz (kronik steroid bağlı): Ek %10 – %30

• Astım + katarakt (steroid bağlı): Ek %10 – %20

• Astım + Cushing sendromu (iyatrojenik): Ek %30 – %50

• Astım + adrenal yetmezlik (steroid bağımlılığı): Ek %20 – %40

Astım + Alerjik Hastalıklar

Astım hastasında atopik triadın (astım-egzama-rinit) diğer bileşenleri sık bulunmaktadır:

• Astım + atopik dermatit: Ek %10 – %20

• Astım + kronik ürtiker: Ek %10 – %20

• Astım + gıda alerjisi: Ek %10 – %20

• Astım + anafilaksi öyküsü: Ek %20 – %30

Astım Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Detaylı göğüs hastalıkları uzmanı muayene raporu

• Alerji ve immünoloji uzmanı raporu (varsa)

• Spirometri (SFT) sonucu (son 6 ay içinde)

• Bronkodilatör reversibilite testi sonucu

• PEF izlem çizelgesi (2 haftalık günlük ölçüm)

• Bronş provokasyon testi raporu (varsa)

• FeNO (ekspiryum nitrik oksit) ölçüm sonucu

• Kan tetkikleri (eozinofil sayısı, total IgE)

• Spesifik IgE düzeyleri veya deri prick test sonuçları

• Toraks BT raporu (ayırıcı tanı için)

• Kan gazı analizi raporu (ağır astım için)

• Hastane yatış ve taburculuk epikrizleri

• Yoğun bakım yatış kayıtları (varsa)

• Entübasyon ve mekanik ventilasyon kayıtları (varsa)

• Acil servis başvuru kayıtları

• Kullanılan inhale kortikosteroid listesi (budesonid, flutikazon, mometazon, beklometazon, siklesonid)

• Kullanılan uzun etkili beta agonist (LABA) kayıtları (formoterol, salmeterol, vilanterol)

• Kombine inhaler kayıtları (İKS/LABA, İKS/LABA/LAMA)

• Lökotrien reseptör antagonisti (montelukast) kullanım kayıtları

• Kısa etkili beta agonist (salbutamol, terbutalin) kullanım sıklığı

• Oral kortikosteroid (prednizolon, metilprednizolon) kullanım öyküsü ve süresi

• Biyolojik ajan kullanım raporu (omalizumab, mepolizumab, benralizumab, dupilumab, tezepelumab)

• Astım Kontrol Testi (ACT) ve ACQ skorları

• Mesleki maruziyet raporu (mesleki astım için)

• Eşlik eden alerjik rinit, sinüzit, GÖRH raporları

• Kemik dansitometri raporu (uzun süreli steroid kullananlar için)

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Astım Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Astım hastasının rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Astım hastası; MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik tedavi görülen hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Göğüs hastalıkları uzmanı ve solunum fonksiyon testi laboratuvarı bulunmayan hastaneler astım için engelli sağlık kurulu raporu düzenleyememektedir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Göğüs hastalıkları muayene raporları, spirometri sonuçları, PEF izlem çizelgeleri, hastane yatış epikrizleri, kullanılan inhaler ve biyolojik ajan kayıtları, ACT skorları ve eşlik eden hastalık raporları tam olarak hazırlanmalıdır. Spirometri testinin son 3-6 ay içinde yapılmış olması önerilmektedir.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. Mesleki astım için meslek hastalığı talebi ve eşlik eden hastalık değerlendirmesi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak göğüs hastalıkları hekimine yönlendirilmektedir. Alerjik komponent varlığında alerji ve immünoloji, üst solunum yolu patolojileri için kulak burun boğaz (KBB), mesleki astımda iş ve meslek hastalıkları, GÖRH varlığında iç hastalıkları / gastroenteroloji ve steroid komplikasyonları için endokrinoloji branşlarına sevk yapılmaktadır.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü spirometri, bronkodilatör reversibilite testi, FeNO ölçümü, kan gazı analizi, toraks BT, deri prick test ve spesifik IgE tetkiklerini istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Astım Hastasının Yararlanabileceği Haklar

Astım hastası, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Astım Hastasına Özel Sağlanan Haklar

Ücretsiz İnhale ve Sistemik Astım İlaçları: SGK, astım hastasının inhale kortikosteroidleri (budesonid, flutikazon propiyonat, flutikazon furoat, mometazon, siklesonid), uzun etkili beta agonistleri (formoterol, salmeterol, vilanterol, indakaterol), uzun etkili muskarinik antagonistleri (LAMA) (tiotropium, umeklidinyum), kombine inhalerleri (budesonid/formoterol, flutikazon/salmeterol, flutikazon furoat/vilanterol, flutikazon/umeklidinyum/vilanterol), lökotrien reseptör antagonistlerini (montelukast, zafirlukast), kısa etkili beta agonistleri (SABA) (salbutamol, terbutalin) ve sistemik kortikosteroidleri karşılamaktadır. Astım hastasından ilaca ilişkin ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

Biyolojik Ajan Tedavisi Karşılanması: Şiddetli refrakter astım hastasına uygulanan biyolojik ajanlar (omalizumab, mepolizumab, benralizumab, dupilumab, tezepelumab, reslizumab) belirli endikasyonlar dahilinde SGK tarafından karşılanmaktadır. Bu ilaçlar aylık veya iki ayda bir subkutan enjeksiyon olarak uygulanmakta ve yüksek maliyetlidir.

Nebulizatör ve Spacer Cihazı Karşılanması: Ağır astım hastasının nebulizatör cihazı ve inhaler kullanımını kolaylaştıran spacer (aracı chamber) SGK tarafından karşılanabilmektedir.

Uzun Süreli Oksijen Tedavisi (LTOT): Kronik solunum yetmezliği gelişen ağır astım hastasının uzun süreli oksijen tedavisi (LTOT) ve oksijen konsantratörü SGK tarafından karşılanmaktadır.

Pulmoner Rehabilitasyon Hakkı: Ağır astım hastası; solunum fizyoterapisi, egzersiz eğitimi ve pulmoner rehabilitasyon programlarından devlet ve üniversite hastanelerinde ücretsiz yararlanabilmektedir.

Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış astım hastası malulen emekli olabilmektedir. Şiddetli refrakter astım, sık YBÜ yatışı gerektiren ağır astım ve kronik solunum yetmezliği gelişen astım hastasına maluliyet daha yüksek oranda tanınmaktadır.

Mesleki Astım için Meslek Hastalığı Statüsü: İşyerinde maruz kalınan izosiyanat, un tozu, lateks, ahşap tozu gibi maddelere bağlı gelişen mesleki astım SGK tarafından meslek hastalığı olarak tanınmakta; iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında iş kaybı tazminatı, ek maluliyet oranı ve sürekli iş göremezlik geliri sağlanmaktadır.

Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan astım hastasının maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır. İndirim dereceleri: %40 – %59 için 3. derece, %60 – %79 için 2. derece, %80 – %100 için 1. derece.

ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu astım hastası ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. %40 – %89 arası raporlu hastada "özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresi varsa ÖTV indiriminden yararlanabilmektedir.

Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu astım hastası ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli astım hastası (kronik solunum yetmezliği gelişmiş, sürekli oksijen bağımlı, öz bakım kaybı olan) yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu astım hastasına aylık bağlanmaktadır.

Ağır İş, Gece Vardiyası ve Toz-Kimyasal Maruziyet Muafiyeti: Astım hastası çalışan; ağır kaldırma, gece vardiyası, düzensiz mesai, tozlu ve kimyasal maruziyetli ortamlar, boya-solvent maruziyeti, fırıncılık, marangozluk, temizlik işleri ve soğuk-nemli ortamlarda çalışmaktan muaf tutulmaktadır. Bu muafiyet astım ataklarını ve mesleki maruziyete bağlı hastalık ilerlemesini önlemek açısından yasal zorunluluktur.

Askerlik Muafiyeti: Ağır persistan astım, şiddetli refrakter astım, sık hastane yatışı gerektiren astım, kronik oral steroid bağımlı astım ve kronik solunum yetmezliği gelişen astım hastasına Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında "askerliğe elverişli değildir" raporu verilmektedir. Hafif ve orta düzey kontrollü astım genellikle askerlik muafiyeti nedeni sayılmamaktadır.

Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan astım hastası, hava kirliliği düşük, iklim koşulları uygun ve tedavi merkezine yakın şehirlere tayin talep edebilmektedir. Yüksek hava kirliliği olan illerden temiz hava koşulu bulunan illere tayin sağlık gerekçesi olarak kabul edilmektedir.

Grip Aşısı ve Pnömokok Aşısı Ücretsiz Uygulama: Astım hastasına grip (influenza) aşısı her yıl ve pnömokok aşısı (PCV13, PPSV23) belirli aralıklarla ücretsiz uygulanmaktadır. Bu aşılar astım alevlenmelerini önlemek açısından önerilmektedir.

MHRS Öncelikli Randevu: Astım hastası, Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden göğüs hastalıkları kliniklerine öncelikli randevu alabilmektedir.

Astım Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, astım hastasına durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Astım kronik ancak tedavi ile kontrol altına alınabilen bir hastalık olduğundan çoğunlukla süreli rapor verilmekte, komplikasyon gelişen ağır formlarda süresiz rapor düzenlenmektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Yeni tanılı, hafif persistan astım: 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Kontrollü orta persistan astım: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Kontrollü ağır persistan astım: 2 – 3 yıllık süreli rapor

• Biyolojik ajan alan ağır astım hastası: 2 – 3 yıllık süreli rapor (tedavi yanıtına göre yenilenmektedir)

• Kronik oral steroid bağımlı ağır astım: Süresiz rapor

• Şiddetli refrakter astım hastası: Süresiz rapor

• Sık YBÜ yatışı gerektiren ağır astım: Süresiz rapor

• Entübasyon öyküsü olan hayatı tehdit eden astım: Süresiz rapor

• Astım + kronik solunum yetmezliği: Süresiz rapor

• Astım + kor pulmonale: Süresiz rapor

• Astım + KOAH birlikteliği (ACOS) ileri evre: Süresiz rapor

• Sürekli oksijen tedavisi (LTOT) alan astım hastası: Süresiz rapor

• Meslek hastalığı statüsündeki kalıcı mesleki astım: Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Yeni ağır atak geçirilmesi, yoğun bakım yatışı, biyolojik ajan başlanması, kronik solunum yetmezliği gelişmesi veya sistemik komplikasyon (osteoporoz, Cushing, diyabet) ortaya çıkması durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Astım Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde göğüs hastalıkları ve diğer branş hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Astım tanısının GINA kılavuzuna göre doğrulanması

• Astım şiddet basamağının belirlenmesi (hafif intermittan, hafif persistan, orta persistan, ağır persistan, şiddetli refrakter)

• Hastalık süresi ve seyrinin değerlendirilmesi

• Spirometri ile FEV1, FVC ve FEV1/FVC oranının ölçümü

• Bronkodilatör reversibilite testi ile FEV1'deki değişimin incelenmesi

• PEF izlemi ve günlük değişkenliğin sorgulanması

• FeNO ölçümü ile hava yolu inflamasyonunun değerlendirilmesi

• Bronş provokasyon testi ile hava yolu hiperreaktivitesinin incelenmesi

• Kan eozinofil sayısı ve total IgE düzeyinin kontrolü

• Spesifik IgE veya deri prick test sonuçlarının değerlendirilmesi

• Yıllık atak sıklığının sorgulanması

• Acil servis başvuru ve hastane yatış sayısının incelenmesi

• Yoğun bakım yatışı ve entübasyon öyküsünün sorgulanması

• Sistemik kortikosteroid kullanım sıklığı ve süresinin değerlendirilmesi

• Kronik oral steroid bağımlılığı durumunun incelenmesi

• Kullanılan inhale ilaçlar ve biyolojik ajan tedavisinin gözden geçirilmesi

• Kurtarıcı ilaç (SABA) günlük kullanım sıklığının sorgulanması

• Astım Kontrol Testi (ACT) ve ACQ skorlarının hesaplanması

• Gündüz ve gece belirti sıklığının sorgulanması

• Fiziksel aktivite kısıtlılığının değerlendirilmesi

• Mesleki maruziyet öyküsünün ayrıntılı sorgulanması

• Alerjen maruziyetinin belirlenmesi

• Eşlik eden alerjik rinit ve kronik sinüzit değerlendirmesi

• Nazal polipoz varlığının kontrolü

• Eşlik eden GÖRH ve obezite değerlendirmesi

• KOAH birlikteliği (ACOS) taraması

• Uzun süreli steroid kullanımına bağlı komplikasyonların (osteoporoz, katarakt, diyabet, Cushing) taraması

• Kan gazı analizi ile solunum yetmezliği değerlendirmesi (ağır hastada)

• Toraks BT ile ayırıcı tanı incelemesi

• Aşılanma durumunun (grip, pnömokok) sorgulanması