Bypass Ameliyatı Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Bypass ameliyatı (koroner arter bypass greft – KABG), koroner damarlarda tıkanıklık bulunan hastada tıkalı damar bölgesinin greft damar ile atlanarak kalp kasına yeniden kan akışının sağlandığı büyük bir açık kalp cerrahisidir. Sağlık kurulu, bypass ameliyatı geçirmiş hasta için düzenlediği engelli raporunda; ameliyattan geçen süreyi, yapılan bypass sayısını (tek damar, çift damar, üç damar, dört damar), kullanılan greft türünü, ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerini, NYHA fonksiyonel sınıfını ve gelişen komplikasyonları birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; bypass ameliyatı geçirmiş hastanın engelli raporu alıp alamayacağını, bypass sayısına ve komplikasyonlara göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Bypass Ameliyatı Nedir?

Bypass ameliyatı (koroner arter bypass greft / KABG), ateroskleroz nedeniyle daralmış veya tıkanmış koroner arterlerin, hastanın kendi vücudundan alınan sağlıklı damar parçaları (greft) ile atlanarak kalp kasına yeniden kan akışının sağlandığı açık kalp cerrahisidir. Bypass ameliyatı genellikle sternotomi (göğüs kemiği kesisi) ile ve kalp-akciğer makinesi desteğinde gerçekleştirilmektedir.

Bypass ameliyatında kullanılan başlıca greft türleri şunlardır:

• Sol internal mammariyan arter (LIMA) – en dayanıklı ve tercih edilen greft

• Sağ internal mammariyan arter (RIMA)

• Safen ven grefti – bacaktan alınan yüzeyel toplardamar

• Radiyal arter grefti – ön koldan alınan atardamar

• Gastroepiploik arter grefti – nadir kullanılan mide arterinden alınan greft

Bypass ameliyatı başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Tek damar bypass – bir koroner arter baypaslanır

• Çift damar bypass – iki koroner arter baypaslanır

• Üç damar bypass (triple bypass) – üç koroner arter baypaslanır

• Dört damar bypass (quadruple bypass) – dört koroner arter baypaslanır

• Beş damar bypass (quintuple bypass) – nadir olarak beş damar baypaslanır

• Off-pump bypass (çalışan kalpte bypass) – pompa kullanılmaksızın yapılan bypass

• Minimal invaziv bypass (MIDCAB) – küçük kesi ile yapılan bypass

• Robotik bypass – robot yardımlı cerrahi

• Kombine bypass – kapak replasmanı veya karotis endarterektomi ile birlikte

Bypass Ameliyatı Geçirmiş Hasta Engelli Raporu Alabilir mi?

Bypass ameliyatı geçirmiş hasta, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Sağlık kurulu, bypass ameliyatı geçirmiş hastaya verilecek oranı; ameliyattan geçen süreye, baypaslanan damar sayısına, ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerine, NYHA fonksiyonel sınıfına ve gelişen komplikasyonlara göre belirlemektedir.

Sağlık kurulunun rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Bypass ameliyatının tarihi ve üzerinden geçen süre

• Baypaslanan damar sayısı (tek, çift, üç, dört, beş damar)

• Kullanılan greft türleri (LIMA, safen ven, radiyal arter)

• Ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değeri

• NYHA fonksiyonel sınıfı (1, 2, 3, 4)

• Ameliyat öncesi miyokard enfarktüsü öyküsü ve sayısı

• Ameliyat sonrası tekrarlayan anjina varlığı

• Greft açıklık durumu (patency)

• Kalp yetmezliği gelişimi

• Ameliyat sonrası aritmi (atriyal fibrilasyon)

• Sternum iyileşme durumu ve sternal dehisens varlığı

• Mediastinit öyküsü

• Bacak yara iyileşme sorunları (safen ven kesisi bölgesi)

• Efor kapasitesi ve 6 dakika yürüme testi mesafesi

• Tekrar bypass (re-do KABG) öyküsü

• Eşlik eden hastalıklar (diyabet, hipertansiyon, KOAH, böbrek yetmezliği)

Bypass Ameliyatı Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Bypass Ameliyatı Rapor Oranları

Sağlık kurulu, bypass ameliyatına eşlik eden komplikasyon bulunması durumunda ilgili oranı Balthazard formülü ile ana bypass oranına eklemektedir. Örneğin bypass ameliyatı sonrası EF düşüklüğü ve atriyal fibrilasyon gelişen hasta, bypass oranı, kalp yetmezliği oranı ve aritmi oranını ayrı ayrı almakta ve toplam oran Balthazard ile hesaplanmaktadır.

Baypaslanan Damar Sayısına Göre Rapor Oranları

Sağlık kurulu, bypass ameliyatında baypaslanan koroner damar sayısını hastalığın yaygınlığının bir göstergesi olarak değerlendirmektedir. Baypaslanan damar sayısı arttıkça altta yatan koroner arter hastalığının şiddeti de artmaktadır:

Tek Damar Bypass Rapor Oranı

Tek damar bypass, genellikle sol ön inen arter (LAD) tıkanıklığında uygulanan en sınırlı bypass ameliyatıdır:

• Tek damar bypass, korunmuş EF: %40 – %50

• Tek damar bypass + tekrarlayan anjina: %50 – %60

• Tek damar bypass + kalp yetmezliği: %60 – %70

Çift Damar Bypass Rapor Oranı

Çift damar bypass ameliyatı geçirmiş hastada rapor oranları:

• Çift damar bypass, korunmuş EF: %40 – %50

• Çift damar bypass + EF düşüklüğü: %60 – %70

• Çift damar bypass + kalp yetmezliği: %70 – %80

Üç Damar Bypass (Triple Bypass) Rapor Oranı

Üç damar bypass, koroner arter hastalığının yaygın olduğunu gösteren ve daha ileri bir cerrahi girişimdir:

• Üç damar bypass, korunmuş EF: %50 – %60

• Üç damar bypass + EF düşüklüğü: %60 – %80

• Üç damar bypass + kalp yetmezliği: %70 – %80

• Üç damar bypass + diyabet ve nefropati: %70 – %80

Dört ve Beş Damar Bypass Rapor Oranı

Dört damar bypass (quadruple) ve beş damar bypass (quintuple) ameliyatı, yaygın koroner arter hastalığında uygulanan en kapsamlı bypass cerrahisidir:

• Dört damar bypass, stabil hasta: %60 – %70

• Dört damar bypass + EF düşüklüğü: %70 – %80

• Dört damar bypass + kalp yetmezliği: %80 – %90

• Beş damar bypass: %70 – %90

Ameliyat Sonrası Döneme Göre Bypass Rapor Oranları

Sağlık kurulu, bypass ameliyatından geçen süreyi rapor oranı belirlenirken önemli bir kriter olarak değerlendirmektedir:

Ameliyat Sonrası İlk 6 Ay (İyileşme Dönemi)

Bypass ameliyatı sonrası ilk 6 ay iyileşme dönemi olarak kabul edilmektedir. Bu dönemde sternum kaynaması, greft adaptasyonu ve fizyolojik iyileşme sürmektedir:

• Ameliyat sonrası ilk 3 ay: %70 – %80

• Ameliyat sonrası 3 – 6 ay arası: %60 – %70

• Kardiyak rehabilitasyon devam eden hasta: %60 – %70

Ameliyat Sonrası Stabil Dönem (6 Ay – 5 Yıl)

Bypass ameliyatı sonrası 6. aydan itibaren stabil dönem başlamaktadır:

• Stabil hasta, semptomsuz: %40 – %50

• Egzersiz kapasitesi iyi olan hasta: %40

• Efor anjinası devam eden hasta: %50 – %60

Uzun Dönem Bypass Sonrası (5 Yıl Üzeri)

Bypass ameliyatı üzerinden 5 yıl geçmiş hastada greft tıkanıklıkları ve yeni koroner lezyonlar gelişebilmektedir:

• 5 yıl üzeri stabil hasta: %40 – %50

• Greft tıkanıklığı gelişen hasta: %50 – %70

• Yeni stent veya tekrar bypass gerektiren hasta: %60 – %80

Bypass Ameliyatı Komplikasyonları ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, bypass ameliyatına bağlı gelişen kalıcı komplikasyonları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana bypass oranına eklemektedir.

Sternal dehisens ve mediastinit, bypass ameliyatı sonrası en ciddi komplikasyonlar arasında yer almakta ve tekrar cerrahi girişim gerektirebilmektedir. Bu komplikasyonlar sağlık kurulu tarafından ayrıca değerlendirilerek ek oran olarak eklenmektedir.

Tekrar Bypass Ameliyatı (Re-Do KABG) ve Rapor Oranı

Tekrar bypass ameliyatı (re-do KABG), daha önce bypass geçirmiş hastada greft tıkanıklıkları veya yeni koroner lezyonlar nedeniyle uygulanan ikinci bir bypass cerrahisidir. Tekrar bypass, ilk bypass ameliyatına göre daha yüksek risk taşımakta ve iyileşme süreci daha uzun olmaktadır:

• Tekrar bypass sonrası ilk 1 yıl: %70 – %80

• Tekrar bypass, stabil hasta: %60 – %70

• Tekrar bypass + EF düşüklüğü: %70 – %90

• Üçüncü bypass ameliyatı geçirmiş hasta: %80 – %90

Bypass Ameliyatı Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Bypass ameliyatı raporu ve epikriz (ayrıntılı cerrahi bilgi, greft türleri, baypaslanan damar sayısı)

• Ameliyat öncesi ve sonrası koroner anjiyografi raporları

• Güncel ekokardiyografi (EKO) raporu ve ejeksiyon fraksiyonu değeri

• EKG ve Holter EKG kaydı

• Efor testi sonucu

• 6 dakika yürüme testi raporu

• Miyokard perfüzyon sintigrafisi (varsa)

• Kardiyak MR veya BT anjiyografi raporu (varsa)

• Greft açıklık durumunu gösteren anjiyografi (yeniden yapılmışsa)

• Kardiyoloji uzmanı muayene raporu

• Kalp ve damar cerrahisi uzmanı muayene raporu

• Kardiyak rehabilitasyon raporu

• Ameliyat sonrası gelişen komplikasyonlara ait raporlar (mediastinit, atriyal fibrilasyon, inme)

• Kullanılan ilaçların listesi (statin, aspirin, beta bloker, ACE inhibitörü)

• Eşlik eden hastalıklara ait raporlar (diyabet, hipertansiyon, KOAH)

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Bypass Ameliyatı Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Bypass ameliyatı geçirmiş hastanın rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Bypass ameliyatı geçirmiş hasta, MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik ameliyat olduğu hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Özel hastanelerin büyük çoğunluğu engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Bypass ameliyatı raporu, epikriz, ameliyat öncesi ve sonrası koroner anjiyografi, güncel ekokardiyografi ve tedavi belgeleri tam olarak hazırlanmalıdır.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. ÖTV indirimli araç talebi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi branşlarına yönlendirilmekte; gerektiğinde göğüs hastalıkları, iç hastalıkları, nöroloji ve fizik tedavi branşlarına da sevk edilmektedir.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü ekokardiyografi, efor testi, holter ve akciğer grafisi gibi testleri istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Bypass Ameliyatı Geçirmiş Hastanın Yararlanabileceği Haklar

Bypass ameliyatı geçirmiş hasta, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Bypass Ameliyatı Geçirmiş Hastaya Özel Sağlanan Haklar

• Ücretsiz Bypass Ameliyatı ve Tedavi: SGK, bypass ameliyatı geçirmiş hastanın koroner anjiyografi, KABG cerrahisi, kardiyak rehabilitasyon ve tüm ameliyat masraflarını karşılamaktadır. Ameliyat ve ilaca ilişkin ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

• Kardiyak Rehabilitasyon Hakkı: Bypass ameliyatı geçirmiş hastaya SGK tarafından karşılanan kardiyak rehabilitasyon programı uygulanmaktadır. Bu program egzersiz eğitimi, beslenme danışmanlığı ve psikososyal desteği içermektedir.

• Kardiyak İlaçların Karşılanması: Bypass sonrası ömür boyu kullanılan statin (atorvastatin, rosuvastatin), antitrombosit (aspirin, klopidogrel), beta bloker, ACE inhibitörü ve nitrat grubu ilaçlar SGK tarafından karşılanmaktadır.

• 18 Aya Kadar Raporlu İzin: Bypass ameliyatı geçirmiş hastaya özlük haklarının korunması amacıyla 18 aya kadar heyet raporlu istirahat verilebilmektedir.

• Geçici Maluliyet Hakkı: Hasta, ameliyat tarihinden itibaren 18 ay süreyle geçici maluliyet hakkından yararlanabilmektedir.

• Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış bypass ameliyatı geçirmiş hasta malulen emekli olabilmektedir.

• Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan bypass ameliyatı geçirmiş hastanın maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır. İndirim dereceleri: %40 – %59 için 3. derece, %60 – %79 için 2. derece, %80 – %100 için 1. derece.

• ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu bypass ameliyatı geçirmiş hasta ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. %40 – %89 arası raporlu hasta 'özel tertibatlı araç kullanabilir' ibaresi varsa ÖTV indiriminden yararlanabilmektedir.

• Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu hasta ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

• Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli bypass ameliyatı geçirmiş ve ileri kalp yetmezliği bulunan hastanın yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

• Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu bypass ameliyatı geçirmiş hastaya aylık bağlanmaktadır.

• Ağır İş ve Gece Vardiyasından Muafiyet: Bypass ameliyatı geçirmiş çalışan; ağır kaldırma, gece vardiyası, fazla mesai ve stresli iş kollarından muaf tutulabilmektedir. Bu muafiyet özellikle sternum iyileşmesinin korunmasında ve yeni iskemi ataklarının önlenmesinde önemlidir.

• Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan bypass ameliyatı geçirmiş hasta, tedavi ve takip olduğu şehre veya sağlığa uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir.

• MHRS Öncelikli Randevu: Bypass ameliyatı geçirmiş hasta, Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden öncelikli randevu alabilmektedir.

• Sosyal Yardımlaşma Vakfı Destekleri: İl ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından ilaç, tıbbi cihaz ve maddi destek alınabilmektedir.

Bypass Ameliyatı Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, bypass ameliyatı geçirmiş hastaya durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Ameliyat sonrası ilk iyileşme dönemi (ilk 1 yıl): 1 yıllık süreli rapor

• Bypass sonrası stabil hasta, korunmuş EF: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Bypass + EF düşüklüğü (%40 altı): Süresiz rapor

• Bypass + ileri kalp yetmezliği (NYHA 3-4): Süresiz rapor

• Tekrar bypass ameliyatı geçirmiş hasta: Süresiz rapor

• Bypass + inme sekeli bulunan hasta: Süresiz rapor

• Bypass + mediastinit veya sternal dehisens öyküsü: Süresiz rapor

• Bypass + kalıcı pacemaker/ICD takılı hasta: Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Yeni iskemi atağı, greft tıkanıklığı veya kalp yetmezliğinin ilerlemesi durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Bypass Ameliyatı Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Bypass ameliyatının tarihi ve baypaslanan damar sayısının belgelenmesi

• Kullanılan greft türlerinin (LIMA, safen ven, radiyal arter) kontrolü

• Ameliyat sonrası ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerinin ölçümü

• NYHA fonksiyonel sınıfının belirlenmesi

• Sternum iyileşme durumunun ve stabilitesinin değerlendirilmesi

• Greft açıklığı ve fonksiyonlarının anjiyografik olarak kontrolü

• Ameliyat sonrası ritim bozukluklarının EKG ve Holter ile tespiti

• Efor kapasitesinin efor testi ve 6 dakika yürüme testi ile ölçümü

• Ameliyat sonrası gelişen komplikasyonların (mediastinit, sternal dehisens, inme) değerlendirilmesi

• Bacak safen ven kesisi bölgesinin yara ve ödem yönünden muayenesi

• Kardiyak rehabilitasyon durumunun izlenmesi

• Eşlik eden hastalıkların (diyabet, hipertansiyon, KOAH, böbrek yetmezliği) etkisinin değerlendirilmesi

• Kullanılan ilaçların ve tedavi uyumunun kontrolü

• Genel performans durumu skorlaması