Yüzde 40 Engelli Raporu Hangi Hastalıklara Verilir 2026: Haklar, Vergi, Emeklilik

Yüzde 40 engelli raporu, sağlık kurulunun düzenlediği ve kişinin bedensel, zihinsel, ruhsal veya duyusal işlev kaybının %40 oranında olduğunu belgeleyen resmi bir sağlık belgesidir. Engelli sağlık kurulu raporu, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenmekte ve %40 oran, mevzuatta orta düzeyde engellilik kategorisinin giriş sınırı olarak değerlendirilmektedir. Yüzde 40 engelli raporu, engelli haklarına erişimin kritik eşiği olan %40 barajını karşıladığından; vergi indirimi, engelli emekliliği, ücretsiz toplu taşıma, EKPSS ile atama ve daha pek çok sosyal ve ekonomik haktan yararlanma imkânı sağlamaktadır.

Bu rehber; yüzde 40 engelli raporu hangi hastalıklara verilir sorusunu, 2026 yılı güncel mevzuatına göre sağlanan hakları, vergi indirimi durumunu, emeklilik koşullarını, sosyal yardımları ve raporun geçerlilik alanlarını kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Yüzde 40 Engelli Raporu Nedir?

Yüzde 40 engelli raporu, engelli sağlık kurulunun kişinin fonksiyonel kayıp oranını değerlendirerek düzenlediği ve %40 engel oranı belirlediği sağlık kurulu raporudur. Engellilik oranı, mevzuatta üç ana kategoriye ayrılmaktadır: %20-39 arası hafif düzeyde engellilik, %40-69 arası orta düzeyde engellilik ve %70 ve üzeri ağır engellilik. Yüzde 40 engelli raporu, bu sınıflandırmada orta düzeyde engellilik kategorisinin başlangıç sınırı olarak yer amakta ve engelli haklarına erişimin en önemli eşiğini oluşturmaktadır.

Sağlık kurulu, %40 engel oranını belirlerken kişinin günlük yaşam aktivitelerine etkisini, kalıcı fonksiyon kaybını, tedaviye yanıtı ve iş göremezlik durumunu birlikte değerlendirmektedir.

Yüzde 40 Engelli Raporu Hangi Hastalıklara Verilir?

Yüzde 40 engelli raporu, çok çeşitli sistemik, nörolojik, ortopedik, duyusal ve ruhsal hastalıklarda verilebilmektedir. Sağlık kurulu, hastalığın türü, şiddeti, kalıcı fonksiyon kaybı ve günlük yaşama etkisini birlikte değerlendirerek %40 engel oranı belirlemektedir.

İç Hastalıkları Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

İç hastalıkları branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Kronik böbrek hastalığı (Evre 3b-4)
• Kompanse karaciğer sirozu (Child-Pugh B)
• Kronik hepatit B veya C (ileri fibrozis eşliğinde)
• Diyabet (komplikasyonlu, nöropati veya nefropati eşliğinde)
• Kontrolsüz hipertansiyon (hedef organ hasarı ile)
• Tiroid hastalıkları (kontrol altında olmayan hipotiroidi/hipertiroidi)
• Cushing sendromu ve Addison hastalığı
• Anemi (kronik ve tedaviye dirençli)
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit, orta düzey aktivite)

Kardiyoloji Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Kardiyoloji branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Kalp yetmezliği (NYHA Sınıf II-III)
• Koroner arter hastalığı (bypass veya stent sonrası kalıcı fonksiyon kaybı)
• Kalp kapak hastalıkları (orta düzey darlık veya yetersizlik)
• Kardiyomiyopati (dilate, hipertrofik veya restriktif)
• Kalıcı pil takılı hasta (pacemaker, ICD)
• Ritim bozuklukları (kontrolsüz atriyal fibrilasyon)
• Pulmoner hipertansiyon (orta düzey)

Göğüs Hastalıkları Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Göğüs hastalıkları branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• KOAH (GOLD Evre 3)
• Astım (ağır persistan, kontrolsüz)
• Bronşektazi (yaygın)
• Uyku apne sendromu (ağır düzey, CPAP bağımlı)
• Akciğer tüberkülozu sekelleri (fonksiyon kaybı ile)
• İnterstisyel akciğer hastalıkları (idiyopatik pulmoner fibrozis başlangıcı)

Nöroloji Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Nöroloji branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Multipl skleroz (MS) (hafif-orta düzey EDSS)
• Parkinson hastalığı (Hoehn-Yahr Evre 2)
• Epilepsi (aylık nöbetli, dirençli epilepsi başlangıcı)
• İnme sonrası hafif-orta düzey hemiparezi
• Periferik nöropati (orta-ileri düzey)
• Miyastenia gravis (orta düzey)
• Motor nöron hastalığı (başlangıç evresi)
• Kronik migren (ilaca dirençli, aylık 15 üzeri atak)

Ortopedi ve Romatoloji Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Ortopedi ve romatoloji branşlarında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Romatoid artrit (orta-ileri düzey aktivite, eklem deformitesi)
• Ankilozan spondilit (orta düzey aktivite, hareket kısıtlılığı)
• Sistemik lupus eritematozus (SLE) (organ tutulumu ile)
• Behçet hastalığı (oküler, vasküler veya nörolojik tutulum ile)
• Skleroderma (sistemik)
• Sjögren sendromu (organ tutulumu ile)
• Kalça veya diz protezi (bilateral)
• İleri düzey skolyoz (Cobb açısı 40 derece üzeri)
• Diskopati ve spinal stenoz (nörolojik defisit ile)
• Tek alt ekstremite amputasyonu (diz altı)
• Tek üst ekstremite amputasyonu (dirsek altı)
• Fibromiyalji (ağır düzey, fonksiyonel yeti yitimi ile)

Göz Hastalıkları Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Göz hastalıkları branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Tek gözde tam görme kaybı (diğer göz normal)
• Bilateral orta düzey görme kaybı (0,3-0,5 arası)
• İleri glokom (görme alanı kaybı ile)
• Retinitis pigmentoza (görme alanı daralması ile)
• Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (ileri düzey)
• Behçet hastalığına bağlı üveit sekelleri

KBB Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

KBB branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Bilateral ileri işitme kaybı (55-70 dB arası)
• Total larenjektomi sonrası (ses kaybı)
• Meniere hastalığı (sık ataklı, denge bozukluğu ile)
• Kronik otitis media (bilateral, işitme kaybı ile)

Psikiyatri Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Psikiyatri branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Depresyon (ağır düzey, tedaviye dirençli)
• Bipolar bozukluk (Tip 1, sık ataklı)
• Şizofreni (başlangıç dönemi, kontrol altında)
• Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) (ağır düzey)
• Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) (kronik)
• Panik bozukluk (agorafobi eşliğinde)
• Yeme bozuklukları (anoreksiya nervoza, bulimia nervoza)

Onkoloji Kapsamında %40 Rapor Verilen Durumlar

Onkoloji branşında aşağıdaki durumlar için yüzde 40 engelli raporu düzenlenebilmektedir:

• Meme kanseri (mastektomi sonrası, kemoterapi/radyoterapi devam eden)
• Kolon kanseri (rezeksiyon sonrası, kolostomi olmadan)
• Tiroid kanseri (total tiroidektomi sonrası)
• Prostat kanseri (tedavi sonrası)
• Lenfomalar (remisyonda, takip altında)
• Kanser sekelleri (fonksiyon kaybı ile)

Diğer Branşlarda %40 Rapor Verilen Durumlar

Diğer branşlar kapsamında yüzde 40 engelli raporu verilen durumlar şunlardır:

• HIV enfeksiyonu (AIDS öncesi dönem, tedavi altında)
• Böbrek nakli sonrası (immünosupresif tedavi ile)
• Karaciğer nakli sonrası
• Kolostomi veya ileostomi (kalıcı stoma)
• Ürostomi (kalıcı idrar torbası)
• Kalıcı trakeostomi
• Konjenital anomaliler (fonksiyon kaybı ile)

Yüzde 40 Engelli Raporu ile Sağlanan Haklar 2026

Yüzde 40 engelli raporu, engelli haklarına erişimin kritik eşiği olduğundan pek çok sosyal ve ekonomik haktan yararlanma imkânı sağlamaktadır:

Gelir Vergisi İndirimi

Yüzde 40 engelli raporu sahibi çalışan hasta, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında 3. derece engelli olarak gelir vergisi indiriminden yararlanmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulu onayı ile alınan vergi indirim belgesi, işverene ibraz edilmekte ve maaştan kesilen gelir vergisinde indirim uygulanmaktadır.

Engelli Erken Emekliliği

Yüzde 40 engelli raporu sahibi sigortalı hasta, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında 3. derece engelli emekliliği hakkından yararlanmaktadır. Engelli emekliliği, hastanın normal emeklilik yaşını beklemeden daha erken emekli olmasına olanak tanımaktadır. 3. derece engelli emekliliği için genellikle 15 yıl 3960 gün prim şartı aranmaktadır.

Ücretsiz Toplu Taşıma Kartı

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, Ücretsiz Seyahat Kartı hakkından yararlanmaktadır. Bu kart ile hasta; belediye otobüsleri, metro, tramvay, vapur ve TCDD trenlerinde ücretsiz seyahat edebilmektedir. Kart, PTT şubelerinden temin edilmektedir.

EKPSS ile Engelli Memur Ataması

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ile devlet memurluğuna atanma hakkına sahiptir. EKPSS, üç yılda bir düzenlenmekte ve ÖSYM tarafından gerçekleştirilmektedir. Yüzde 40 engelli raporu ile hasta, engelli kadrosunda çeşitli kamu kurumlarına atanabilmektedir.

Engelli Kadrosunda Özel Sektör İstihdamı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında; 50 ve üzeri işçi çalısıran özel sektör işyerleri, çalışanlarının %3'ü oranında engelli işçi istihdam etmek zorundadır. Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, bu kotadan yararlanarak istihdam edilebilmektedir. İŞKUR, engelli iş arayanları işverenlerle buluşturmaktadır.

Emlak Vergisi Muafiyeti

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, sahip olduğu ve oturduğu tek konut için emlak vergisi muafiyetinden yararlanabilmektedir. Muafiyet için konutun 200 metrekareyi aşmaması ve hastanın başka geliri bulunmaması koşulları aranmaktadır.

Belediye Sosyal Yardımları

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, ikamet ettiği belediyenin sosyal yardım programlarından öncelikli olarak yararlanmaktadır. Nakit yardım, gıda yardımı, yakacak yardımı, evde bakım desteği ve kültürel etkinlik ücretsizliği gibi haklar sağlanmaktadır.

Eğitim Destekleri

Yüzde 40 engelli raporu sahibi öğrenci, KYK bursu ve kredisinde öncelikli değerlendirilmekte, yükseköğretim harçları karşılanmakta ve özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaktadır.

İlaç ve Tedavi Karşılanması

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hasta, SGK kapsamında ilaç ve tedavi giderlerinden geniş ölçüde muaf tutulmaktadır. Ortez, protez, tekerlekli sandalye gibi yardımcı cihazlar da SGK tarafından karşılanmaktadır.

Yüzde 40 Engelli Raporunun Yararlanamayacağı Haklar

Yüzde 40 engelli raporu sahibi hastanın yararlanamayacağı haklar, daha yüksek oran şartı gerektiren haklardır:

• Evde bakım maaşı – %50 ve üzeri oran gerekli
• 2022 sayılı Kanun aylığı – genellikle ağır engellilik gerekli
• ÖTV'siz araç alımı – %90 ve üzeri oran gerekli
• MTV muafiyeti – engelli aracı için %90 üzeri oran
• Gümrük vergisi muafiyeti – %90 ve üzeri oran gerekli
• Refakatçi izni – %50 ve üzeri oran gerekli
• Ağır engelli statüsü hakları – %70 ve üzeri oran gerekli

Yüzde 40 Engelli Raporu Başvuru Süreci 2026

Yüzde 40 engelli raporu başvurusu, 2026 yılında şu adımlarla gerçekleştirilmektedir:

1. Aile hekimine başvuru – hastanın ikamet ettiği yerdeki aile hekimi tarafından sevk belgesi düzenlenmektedir.
2. Yetkili sağlık kuruluşuna sevk – Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet ya da üniversite hastanelerine yönlendirme yapılmaktadır.
3. Multidisipliner muayene – hastalığa göre ilgili poliklinikler tarafından değerlendirme yapılmaktadır.
4. Tetkiklerin tamamlanması – laboratuvar, görüntüleme, EMG, odyometri, görme testi gibi tetkikler istenmektedir.
5. Sağlık kurulunun toplanması – engelli sağlık kurulu, hastayı görüşerek nihai oranı belirlemektedir.
6. Raporun onayı ve dijital yayın – rapor e-Nabız ve e-Devlet sistemine yüklenmektedir.
7. İtiraz hakkı – hasta, rapor sonucuna 60 gün içinde itiraz edebilmekte ve hakem hastaneye sevk isteyebilmektedir.

Yüzde 40 engelli raporu, engelli haklarına erişimin en kritik eşiği olarak; gelir vergisi indirimi, erken emeklilik, ücretsiz toplu taşıma, EKPSS ile memur ataması, emlak vergisi muafiyeti ve sosyal yardımlar açısından hastaya kapsamlı haklar sağlamaktadır. Hasta, sağlık durumundaki değişiklikleri düzenli olarak takip etmeli ve gerektiğinde rapor yenileme ya da oran yükseltme başvurusu yapmalıdır. 2026 yılı mevzuatı, engelli haklarının kapsamını genişletmeye yönelik düzenlemeler içermekte ve yüzde 40 engelli raporu sahibi hastaların da bu düzenlemelerden etkilenmesi beklenmektedir.