Kalp Deliği Engelli Raporu 2026: Oran, Süreç, Haklar

Kalp deliği, kalbin odacıklarını ayıran septum (perde) yapısında doğuştan veya edinsel olarak bulunan açıklıkların halk arasındaki adıdır. Sağlık kurulu, kalp deliği bulunan hasta için düzenlediği engelli raporunda; deliğin tipini (ASD, VSD, PDA, PFO), boyutunu, şant miktarını, kapatılıp kapatılmadığını, uygulanan tedavi yöntemini (cerrahi kapatma veya transkateter kapatma), pulmoner hipertansiyon varlığını, ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerini ve eşlik eden komplikasyonları birlikte değerlendirmektedir.

Bu rehber; kalp deliği bulunan hastanın engelli raporu alıp alamayacağını, delik tipine göre rapor oranlarını, sağlanan hakları ve 2026 yılı güncel mevzuatına göre başvuru sürecini kapsamlı biçimde açıklamaktadır.

Kalp Deliği Nedir?

Kalp deliği, kalbin sağ ve sol tarafını birbirinden ayıran septum yapısında bulunan anormal açıklıklardır. Kalp deliği, temiz ve kirli kanın karışmasına neden olmakta ve sağ-sol veya sol-sağ şant oluşturarak kalp yükünü artırmaktadır. Kalp deliği başlıca şu tiplere ayrılmaktadır:

• Atriyal septal defekt (ASD) – iki kulakçık arasındaki delik

• Ventriküler septal defekt (VSD) – iki karıncık arasındaki delik

• Patent duktus arteriozus (PDA) – aort ile pulmoner arter arasındaki açık kanal

• Patent foramen ovale (PFO) – doğumdan sonra kapanmamış küçük foramen

• Atriyoventriküler septal defekt (AVSD) – hem atriyal hem ventriküler septum defekti

• Sinüs venosus defekti – ASD'nin nadir bir alt tipi

• Membranöz VSD – en sık görülen ventriküler septal defekt tipi

• Muskuler VSD – kas dokusu içindeki VSD

• Malaligmet VSD – Fallot tetralojisi gibi karmaşık defektlerin parçası

• Gerbode defekti – sol ventrikül ile sağ atriyum arasındaki nadir defekt

Kalp deliği en sık doğuştan (konjenital) olmakla birlikte, miyokard enfarktüsü sonrası edinsel VSD veya travma sonrası nadir defektler de görülebilmektedir.

Kalp deliğinin şiddeti şant miktarına (Qp/Qs oranı) ve pulmoner arter basıncına göre değerlendirilmektedir:

• Küçük delik: Şant oranı 1,5 altında, semptomsuz

• Orta delik: Şant oranı 1,5 – 2,2 arası, hafif semptomatik

• Büyük delik: Şant oranı 2,2 üzeri, belirgin semptomatik

• Pulmoner hipertansiyonlu delik: Yüksek riskli, cerrahi endikasyonu

• Eisenmenger sendromu – geri dönüşü olmayan pulmoner hipertansiyon

Kalp Deliği Bulunan Hasta Engelli Raporu Alabilir mi?

Kalp deliği bulunan hasta, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli raporu alma hakkına sahiptir. Sağlık kurulu, kalp deliği bulunan hastaya verilecek oranı; deliğin tipine, boyutuna, şant miktarına, kapatma tedavisi uygulanıp uygulanmadığına, pulmoner hipertansiyon varlığına ve eşlik eden komplikasyonlara göre belirlemektedir.

Sağlık kurulunun rapor değerlendirmesinde dikkate aldığı temel faktörler şunlardır:

• Kalp deliği tipi (ASD, VSD, PDA, PFO, AVSD)

• Deliğin boyutu ve lokalizasyonu

• Şant miktarı (Qp/Qs oranı) ve şant yönü

• Sol-sağ şant veya sağ-sol şant durumu

• Uygulanan kapatma yöntemi (cerrahi veya transkateter)

• Deliğin kapatılıp kapatılmadığı, kısmen kapatılıp kapatılmadığı

• Rezidü şant varlığı ve derecesi

• Pulmoner hipertansiyon varlığı ve derecesi

• Eisenmenger sendromu gelişimi

• Sağ ventrikül dilatasyonu ve fonksiyonu

• Ejeksiyon fraksiyonu (EF) değeri

• NYHA fonksiyonel sınıfı (1, 2, 3, 4)

• Aritmi gelişimi (özellikle atriyal fibrilasyon)

• Paradoksal emboli veya kriptojenik inme öyküsü

• Efor kapasitesi ve 6 dakika yürüme testi mesafesi

• Eşlik eden konjenital kalp anomalileri

• Enfektif endokardit öyküsü

Kalp Deliği Engelli Rapor Oranları 2026

Genel Kalp Deliği Rapor Oranları

Sağlık kurulu, kalp deliğine eşlik eden komplikasyon (pulmoner hipertansiyon, aritmi, kalp yetmezliği) bulunması durumunda ilgili oranı Balthazard formülü ile ana kalp deliği oranına eklemektedir.

Delik Türüne Göre Kalp Deliği Rapor Oranları

Atriyal Septal Defekt (ASD) Rapor Oranı

Atriyal septal defekt (ASD), kalbin iki kulakçığı arasındaki septumda bulunan deliktir ve erişkinlerde en sık görülen konjenital kalp anomalilerinden biridir. ASD'de rapor oranları şu şekilde belirlenmektedir:

• Küçük ASD (5 mm altı, kapatma gerektirmeyen): %20 – %30

• Orta ASD (5 – 10 mm arası): %30 – %40

• Büyük ASD (10 mm üzeri, cerrahi endikasyonu): %40 – %60

• Sinüs venosus defekti (kompleks ASD): %50 – %70

• ASD + sağ ventrikül dilatasyonu: %40 – %60

• ASD + pulmoner hipertansiyon: %60 – %90

Ventriküler Septal Defekt (VSD) Rapor Oranı

Ventriküler septal defekt (VSD), kalbin iki karıncığı arasındaki septumda bulunan deliktir. VSD, çocukluk çağının en sık konjenital kalp anomalisidir. VSD'de rapor oranları:

• Küçük VSD (restriktif, kendiliğinden kapanabilen): %20 – %30

• Orta VSD (semptomatik): %30 – %50

• Büyük VSD (kapatma öncesi): %50 – %70

• Membranöz VSD, tedaviye yanıtlı: %30 – %40

• Muskuler VSD, çoklu delikli: %40 – %60

• VSD + pulmoner hipertansiyon: %70 – %90

• Post-enfarkt VSD (edinsel): %80 – %90

Patent Duktus Arteriozus (PDA) Rapor Oranı

Patent duktus arteriozus (PDA), aort ile pulmoner arter arasındaki fetal dolaşım kanalının doğumdan sonra kapanmaması durumudur:

• Küçük PDA, semptomsuz: %20 – %30

• Orta PDA: %30 – %50

• Büyük PDA (cerrahi/transkateter endikasyonu): %50 – %70

• PDA + pulmoner hipertansiyon: %70 – %90

Patent Foramen Ovale (PFO) Rapor Oranı

Patent foramen ovale (PFO), doğumdan sonra kapanması gereken küçük ovale açıklığın kapanmaması durumudur. PFO erişkin popülasyonun %25'inde bulunmakta ve genellikle semptom vermemektedir:

• İzole PFO, semptomsuz: %10 – %20

• PFO + migren öyküsü: %20 – %30

• PFO + kriptojenik inme öyküsü: %40 – %60

• PFO + paradoksal emboli: %50 – %70

• Kapatılmış PFO, stabil hasta: %20 – %40

Atriyoventriküler Septal Defekt (AVSD) Rapor Oranı

Atriyoventriküler septal defekt (AVSD), hem atriyal hem ventriküler septumu ve atriyoventriküler kapakları etkileyen karmaşık bir konjenital kalp anomalisidir. Down sendromu ile sıkça ilişkilidir:

• Parsiyel AVSD: %50 – %70

• Total AVSD: %60 – %80

• AVSD + pulmoner hipertansiyon: %80 – %90

• AVSD + Eisenmenger sendromu: %90 – %100

Kalp Deliği Kapatma Tedavisine Göre Rapor Oranları

Sağlık kurulu, kalp deliğinin kapatılıp kapatılmadığını ve kapatma yöntemini rapor değerlendirmesinde dikkate almaktadır. Kalp deliği iki yöntemle kapatılabilmektedir:

Cerrahi Kapatma Sonrası Rapor Oranı

Cerrahi kalp deliği kapatma, açık kalp ameliyatı ile deliğin yama (patch) veya primer sütür ile kapatılmasıdır:

• Cerrahi kapatma sonrası ilk 6 ay: %50 – %70

• Cerrahi kapatma sonrası stabil hasta: %30 – %50

• Cerrahi kapatma + rezidü şant: %40 – %60

• Cerrahi kapatma + aritmi: %50 – %70

• Cerrahi kapatma + pulmoner hipertansiyon devam eden: %70 – %90

Transkateter Kapatma Sonrası Rapor Oranı

Transkateter kalp deliği kapatma, kasık damarından girilerek özel bir cihaz (Amplatzer, Occlutech) ile deliğin kapatılmasıdır. Bu yöntem cerrahiye göre daha az invazivdir:

• Transkateter kapatma sonrası ilk 6 ay: %40 – %60

• Transkateter kapatma sonrası stabil hasta: %20 – %40

• Kapatma cihazı ile rezidü şant: %30 – %50

• Cihaz komplikasyonu (embolizasyon, migrasyon): %50 – %70

Kalp Deliğine Eşlik Eden Komplikasyonlar ve Rapor Etkisi

Sağlık kurulu, kalp deliğine bağlı gelişen komplikasyonları ayrı bir engel oranı olarak değerlendirmekte ve Balthazard formülü ile ana kalp deliği oranına eklemektedir.

Eisenmenger sendromu, kalp deliği bulunan hastada gelişebilecek en ciddi komplikasyondur. Uzun süreli sol-sağ şant nedeniyle gelişen pulmoner hipertansiyon, zamanla akciğer damarlarında geri dönüşü olmayan hasara neden olmakta ve şant yönünü tersine çevirerek sağ-sol şanta dönüştürmektedir. Eisenmenger sendromu gelişen hastaya cerrahi kapatma artık uygulanamamakta ve kalp-akciğer nakli endikasyonu doğabilmektedir.

Kalp Deliği Engelli Raporu için Gerekli Belgeler

Sağlık kuruluna sunulması gereken belgeler şu şekildedir:

• T.C. kimlik belgesi (nüfus cüzdanı veya kimlik kartı)

• Ekokardiyografi (EKO) raporu (delik tipi, boyutu, şant yönü)

• Transözofajiyal ekokardiyografi (TEE) raporu (varsa)

• Renkli Doppler ekokardiyografi raporu

• Güncel EKG raporu

• Kardiyak MR veya BT raporu (varsa)

• Kalp kateterizasyonu raporu (varsa)

• Pulmoner basınç ölçümü (Qp/Qs oranı ile birlikte)

• Efor testi ve 6 dakika yürüme testi raporu

• Holter EKG kaydı

• Cerrahi kapatma epikrizi (uygulanmışsa)

• Transkateter kapatma işlem raporu ve cihaz bilgi kartı (uygulanmışsa)

• Ameliyat sonrası kontrol EKO raporları

• Kardiyoloji uzmanı muayene raporu

• Konjenital kalp hastalıkları uzmanı muayene raporu (erişkin GUCH)

• Kalp-damar cerrahisi uzmanı muayene raporu

• Pulmoner hipertansiyon değerlendirme raporu (varsa)

• Nöroloji muayene raporu (paradoksal emboli/inme öyküsü varsa)

• Kullanılan ilaçların listesi

• Eşlik eden hastalıklara ait raporlar

• e-Nabız sağlık geçmişi çıktısı

Kalp Deliği Engelli Raporu Alma Süreci 2026

Kalp deliği bulunan hastanın rapor başvurusunda izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1. Adım – MHRS Randevusu: Kalp deliği bulunan hasta, MHRS uygulaması, web sitesi veya Alo 182 üzerinden Erişkinler İçin Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) tipinde randevu almaktadır. Öncelik takip edildiği hastane veya en yakın yetkili hastane olmalıdır.

2. Adım – Yetkili Hastane Seçimi: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet, üniversite veya eğitim araştırma hastanesi tercih edilmelidir. Özel hastanelerin büyük çoğunluğu engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir.

3. Adım – Belgelerin Hazırlanması: Ekokardiyografi raporu, kateterizasyon raporu, güncel EKG ve varsa kapatma işlem belgeleri tam olarak hazırlanmalıdır.

4. Adım – Sağlık Kurulu Başvuru Formunun Doldurulması: Hastane engelli sağlık kurulu birimine başvurulmakta ve başvuru formu doldurulmaktadır. ÖTV indirimli araç talebi bu aşamada belirtilmelidir.

5. Adım – Branş Muayeneleri: Hasta öncelikli olarak kardiyoloji (özellikle erişkin konjenital kalp hastalıkları / GUCH poliklinigi) ve kalp-damar cerrahisi branşlarına yönlendirilmekte; gerektiğinde nöroloji, göğüs hastalıkları ve iç hastalıkları branşlarına da sevk edilmektedir.

6. Adım – Ek Tetkiklerin Yapılması: Hekimler gerekli gördüğü ekokardiyografi, kateterizasyon, efor testi ve kardiyak MR gibi testleri istemektedir.

7. Adım – Her Branşın Oran Girişi: Her hekim kendi branşına ait engel oranını e-Rapor sistemine girmektedir.

8. Adım – Sağlık Kurulu Değerlendirmesi: Yedi üyeden oluşan sağlık kurulu, tüm oranları Balthazard formülü ile birleştirerek nihai oranı belirlemektedir.

9. Adım – Raporun Teslimi: 15 iş günü içinde değerlendirme tamamlanmakta, sonuç e-Devlet üzerinden görülebilmekte ve fiziksel rapor hastaya teslim edilmektedir.

Kalp Deliği Bulunan Hastanın Yararlanabileceği Haklar

Kalp deliği bulunan hasta, %40 ve üzeri engelli raporu ile geniş haklardan yararlanabilmektedir.

Rapor Oranına Göre Sağlanan Haklar

Kalp Deliği Bulunan Hastaya Özel Sağlanan Haklar

• Ücretsiz Kalp Deliği Tedavisi: SGK, kalp deliği bulunan hastanın ekokardiyografi, kateterizasyon, cerrahi kapatma ve transkateter kapatma masraflarını karşılamaktadır. Kapatma cihazı (Amplatzer, Occlutech vb.) SGK tarafından tam olarak karşılanmakta, ilave ücret ve fark ödemesi alınmamaktadır.

• Endokardit Profilaksisi Hakkı: Kalp deliği bulunan hastaya diş tedavileri ve invaziv girişimler öncesi uygulanan enfektif endokardit profilaksisi SGK kapsamındadır.

• Pulmoner Hipertansiyon İlaçlarının Karşılanması: Pulmoner hipertansiyon gelişen hastada kullanılan sildenafil, bosentan, ambrisentan ve prostasiklin analogları gibi pahalı ilaçlar SGK tarafından karşılanmaktadır.

• 18 Aya Kadar Raporlu İzin: Kalp deliği bulunan hastaya özlük haklarının korunması amacıyla 18 aya kadar heyet raporlu istirahat verilebilmektedir.

• Geçici Maluliyet Hakkı: Hasta, ameliyat veya kapatma işlemi tarihinden itibaren 18 ay süreyle geçici maluliyet hakkından yararlanabilmektedir.

• Malulen Emeklilik: SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücünün en az %60'ı kaybedilmiş, 10 yıl sigortalılık süresini ve 1800 gün prim ödemesini tamamlamış kalp deliği bulunan hasta malulen emekli olabilmektedir.

• Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan kalp deliği bulunan hastanın maaşından kesilen gelir vergisinden %40 ve üzeri raporla indirim yapılmaktadır. İndirim dereceleri: %40 – %59 için 3. derece, %60 – %79 için 2. derece, %80 – %100 için 1. derece.

• ÖTV Muafiyetli Araç: %90 ve üzeri raporlu kalp deliği bulunan hasta ÖTV ödemeden araç alabilmektedir. %40 – %89 arası raporlu hasta 'özel tertibatlı araç kullanabilir' ibaresi varsa ÖTV indiriminden yararlanabilmektedir.

• Ücretsiz Toplu Taşıma: %40 ve üzeri raporlu hasta ve refakatçisi belediye otobüsleri, metro, tramvay, TCDD ve THY'de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanmaktadır.

• Evde Bakım Yardımı: Ağır seyirli kalp deliği bulunan ve Eisenmenger sendromu gelişen hastanın yakınlarına aylık evde bakım yardımı ödenmektedir.

• Engelli Aylığı (2022 Sayılı Kanun): Geliri belirli sınırın altında kalan %40 ve üzeri raporlu kalp deliği bulunan hastaya aylık bağlanmaktadır.

• Ağır İş, Yüksekte Çalışma ve Uçuş Kısıtlaması Muafiyeti: Kalp deliği bulunan çalışan; ağır kaldırma, yüksekte çalışma, dalgıçlık ve pilotluk gibi basınç değişimi içeren mesleklerden muaf tutulabilmektedir. Bu muafiyet özellikle paradoksal emboli riski taşıyan hasta için önemlidir.

• Yer Değiştirme (Tayin) Hakkı: Memur olan kalp deliği bulunan hasta, tedavi ve takip olduğu şehre veya sağlığa uygun bölgeye tayin talep edebilmektedir.

• Gebelik Takip Hakkı: Kalp deliği bulunan kadın hasta, gebelikte yüksek riskli gebelik takibinden ücretsiz yararlanabilmektedir. Eisenmenger sendromu bulunan hastada gebelik kontrendikedir.

• MHRS Öncelikli Randevu: Kalp deliği bulunan hasta, Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden öncelikli randevu alabilmektedir.

Kalp Deliği Engelli Raporu Kaç Yıl Geçerlidir?

Sağlık kurulu, kalp deliği bulunan hastaya durumuna göre süreli veya süresiz rapor düzenlemektedir. Rapor süreleri şu şekildedir:

• Küçük kalp deliği, semptomsuz hasta: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Orta kalp deliği, izlemde: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Kapatma işlemi sonrası ilk 1 yıl: 1 yıllık süreli rapor

• Kapatma sonrası stabil hasta: 2 – 5 yıllık süreli rapor

• Rezidü şant bulunan hasta: 1 – 2 yıllık süreli rapor

• Pulmoner hipertansiyon gelişen hasta: Süresiz rapor

• Eisenmenger sendromu bulunan hasta: Süresiz rapor

• Karmaşık konjenital defektler (AVSD): Süresiz rapor

• Paradoksal emboli/inme geçirmiş hasta: Süresiz rapor

• Cerrahi kapatma sonrası kalp yetmezliği gelişen hasta: Süresiz rapor

Süreli raporun bitiş tarihinden 6 ay önce yenileme başvurusu yapılabilmektedir. Pulmoner hipertansiyonun ilerlemesi, rezidü şant büyümesi veya yeni komplikasyon gelişmesi durumunda rapor süresi beklenmeden yeniden değerlendirme talep edilebilmektedir.

Kalp Deliği Engelli Raporu Muayenesinde Nelere Bakılır?

Sağlık kurulu muayenesinde kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi hekimleri şu değerlendirmeleri yapmaktadır:

• Kalp deliği tipinin ve boyutunun ekokardiyografi ile doğrulanması

• Şant yönü ve şant miktarının (Qp/Qs oranı) ölçümü

• Sağ ventrikül boyut ve fonksiyonlarının değerlendirilmesi

• Pulmoner arter basıncının ölçümü

• Pulmoner hipertansiyon derecesinin belirlenmesi

• Eisenmenger sendromu bulgularının araştırılması

• Ejeksiyon fraksiyonu (EF) değerinin ölçümü

• NYHA fonksiyonel sınıfının belirlenmesi

• Efor kapasitesinin efor testi ve 6 dakika yürüme testi ile ölçümü

• Kapatma işlemi uygulanmışsa rezidü şantın kontrolü

• Kapatma cihazı pozisyonunun ve fonksiyonunun değerlendirilmesi

• Ritim bozukluklarının EKG ve Holter ile tespiti

• Enfektif endokardit riskinin değerlendirilmesi

• Paradoksal emboli öyküsü sorgulanması (PFO hastasında)

• Nörolojik defisit muayenesi (inme öyküsü varsa)

• Eşlik eden konjenital kalp anomalilerinin araştırılması

• Genel performans durumu skorlaması